“`html
A u hoqën sanksionet ndaj Dodikut për shkak të interesave të gazit amerikan në Bosnje?
Një investim prej 200 milionë dollarësh, i lidhur me persona pranë ish-presidentit amerikan Donald Trump, për ndërtimin e një gazsjellësi në Bosnje, mund të ketë ndikuar në heqjen e sanksioneve ndaj liderit të serbëve të Bosnjës, Milorad Dodik.
Që kur ish-lideri i opozitës shqiptare, Sali Berisha, u shpall “Non Grata” nga administrata amerikane, në Shqipëri është ringjallur debati rreth asaj nëse ky instrument sanksionesh merret bazuar në fakte apo nëpërmjet lobimeve të ndryshme. Gjithashtu, shtrohet pyetja nëse një sanksion i shpallur mund të hiqet nëpërmjet ndikimit financiar.
Shembulli më i fundit që mund të ndihmojë në këtë diskutim është ai i Milorad Dodik, liderit pro-rus të serbëve të Bosnjës, i njohur për tendencat e tij separatiste që rrezikojnë Marrëveshjen e Dejtonit. Dodiku u shpall “Non Grata” nga Uashingtoni në vitin 2022, me motivacionin e “korrupsionit të rëndësishëm” dhe “retorikës nacionaliste përçarëse”. Megjithatë, në tetorin e vitit të kaluar, administrata Trump hoqi në mënyrë të papritur sanksionet ndaj tij. Ky veprim sfidoi perceptimin se sanksionet “Non Grata” janë të pazgjidhshme, duke hapur rrugë për spekulime rreth arsyeve që mund ta kenë “shpëtuar” Dodikun.
Një nga teoritë kryesore është se ai ka mundur të zgjedhë lobistë të duhur. U raportua se ai u lidh me Michael Flynn, ish-këshilltar për sigurinë kombëtare gjatë administratës Trump. Flynn, i cili u dënua për gënjeshtra ndaj FBI-së rreth lidhjeve të tij me Rusinë, u fal nga Trump në vitin 2020. Madje, qarqet rreth Trump e kanë cilësuar Dodikun si “mbrojtës të krishterimit”.
Megjithatë, lidhja duket të jetë më shumë se sa ideologjike. Një artikull i botuar nga e përditshmja britanike “The Guardian” sugjeron se interesat financiare të mëdha mund të qëndrojnë pas kësaj. Artikulli raporton për një konfikt interesash që lidhet me ndërtimin e një gazsjellësi, i cili do të mundësonte kalimin e gazit të lëngshëm amerikan nga Kroacia drejt Bosnjës. Personat që raportohet se po lobojnë për këtë projekt pranë Sarajevës janë Jesse Binnall, avokat i Trump, dhe Joe Flynn, vëllai i Michael Flynn.
Lidhja me Milorad Dodik bëhet edhe më e fortë kur merret parasysh pozicioni i tij si mbështetës i Rusisë. Si i tillë, Dodiku pritet të jetë pro vazhdimit të furnizimit me gaz rus, të cilin Perëndimi e ndërpreu pas luftës në Ukrainë. Edhe pse gazsjellësi nuk kalonte gjeografikisht në territorin e Republika Srpskas, ai mund të bëhej pengesë për investimin prej 200 milionë dollarësh nga kompania AAFS Infrastructure and Energy, e lidhur me njerëz pranë Trump.
Në këtë kontekst, lideri i serbëve të Bosnjës bëri një kthesë të papritur, duke përkrahur ndërtimin e gazsjellsit. Kjo lëvizje, e lidhur drejtpërdrejt me interesat e Vëllezërve Flynn, ngre hipotezën nëse ka ndikuar në heqjen e sanksioneve amerikane ndaj tij. Edhe pse askush nuk e pranon zyrtarisht, kjo teori po qarkullon me gjithnjë e më shumë bindje.
Gjatë muajit prill, djali i Donald Trump, Donald Trump Jr., kreu i biznesit familjar, vizitoi Banja Lukën, kryeqytetin e Republika Srpskas. Ky udhëtim, i organizuar me ftesë të djalit të Dodikut, u interpretua si një mbështetje e hapur për familjen Dodik. Gjatë vizitës, Dodiku përkrahu publikisht investimin amerikan për gazsjellësin. Edhe nëse arsyet nuk bëhen të ditura zyrtarisht, ato mund të lidhen me “shpëtimin” e tij nga statusi “Non Grata”, duke lënë të kuptohet se ky veprim nuk bazohet në parime, por mund të jetë thjesht një “mall” i tregtueshëm.
Burimi: T. Çela, ©Lapsi.al
“`