Me kujdes e kam analizuar titullin dhe përmbajtjen e artikullit të mëposhtëm.
### Fatkeqësia është Lajm, Por Çfarë Ndodh me Mungesën e Sigurimeve?
Shqiptarët mbeten kryesisht të pambrojtur nga dëmet që mund të shkaktojnë zjarret dhe fatkeqësitë e tjera në pronë. Më pak se 6% e banesave rezultojnë të siguruara ndaj zjarrit dhe fatkeqësive natyrore, ndërsa primi mesatar i shkruar për frymë në vit është rreth 10 euro.
Kohët e fundit, një kompleks i madh banimi u përfshi nga një zjarr, duke shkaktuar dëme në dhjetëra banesa. Ngjarje të tilla na vënë përpara një realitet të njohur: Shqipëria ka një mbulim shumë të ulët të sigurimit të pronave nga zjarri dhe fatkeqësitë natyrore, dhe kultura e sigurimit vullnetar të pronës është akoma më e ulët.
Statistikat e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF) tregojnë se në vitin 2025, vlera e primeve të shkruara bruto në sigurimin nga zjarri dhe forcat e natyrës ishte 2.43 miliardë lekë (rreth 25.1 milionë euro). Kjo përkthehet në një prim vjetor sigurimi prej rreth 10 eurosh për frymë. Sipas të dhënave të AMF-së, vitin e kaluar u nënshkruan rreth 63 mijë kontrata sigurimi prone. Duke pasur parasysh se vendi ka rreth 1.1 milionë banesa (nga të cilat 726 mijë janë të banuara, sipas Censit të vitit 2023), mund të vlerësohet se më pak se 6% e banesave ose më pak se 9% e banesave të banuara janë të siguruara. Kjo është një vlerësim indikativ, pasi jo të gjitha kontratat janë individuale. Mbi 90% e primeve për fatkeqësi natyrore përqendrohen në Tiranë, ndërsa pjesa tjetër e vendit është kryesisht e pambuluar. Siguruesit paguan rreth 576 milionë lekë (rreth 6 milionë euro) dëme të lidhura me pronat në vitin 2025.
#### Tregun E Mbajnë Bankat
Megjithëse sigurimi i pronës nga fatkeqësitë natyrore është vullnetar, shumica e kontratave lidhen me pronat e vëna si kolateral për kredi bankare. Bankat e kërkojnë këtë si kusht për dhënien e kredisë, duke e kthyer de fakto në një produkt të detyrueshëm. Pa këtë kërkesë nga bankat, tregu i sigurimit të pronës do të ishte thuajse inekzistent. Rritja e kredisë për pasuri të paluajtshme ka sjellë një shtysë për tregun e sigurimeve, por problemi qëndron në faktin se sigurimi bëhet shpesh vetëm për vlerën e detyrimit ndaj bankës, jo për vlerën e plotë të pronës. Në rast fatkeqësish të mëdha, pronari nuk do të dëmshpërblehej për vlerën e plotë të pronës, por vetëm do të çlirohej nga barra e kredisë.
#### Siguruesit: Shteti Nuk Kultivon Kulturën e Sigurimit
Siguruesit theksojnë se mungesa e një kulture sigurimi vullnetar në Shqipëri lidhet me qëndrimin paternalist të shtetit pas fatkeqësive. Kur qeveritë marrin përsipër të dëmshpërblejnë subjektet e dëmtuara (siç ndodhi pas tërmetit të vitit 2019), fatura kalon te taksapaguesit dhe forcon te qytetarët idenë se shteti duhet të dëmshpërblejë. Një retorikë e ngjashme u përdor edhe pas zjarrit të fundit, ku kryeministri premtoi riparimin e dëmit si “gjest solidariteti”. Siguruesit mendojnë se kur shteti vepron si sigurues ose “garant”, qytetarët nuk motivohen të marrin përgjegjësi individuale për sigurimin e pronës së tyre. Kompanitë e sigurimit, megjithatë, do të dëmshpërblejnë njësitë e siguruara në objektin e djegur, pavarësisht shkakut. Në rast provimi të përgjegjësisë së palëve të treta, kompania ka të drejtë të ngrejë padi regresi, por kjo nuk prek të drejtat e pronarëve të dëmtuar.
#### Drejt Sigurimit të Detyrueshëm, Që Nuk Jep Zgjidhje të Plotë
Qeveria shqiptare po harton një ligj për sigurimin e detyrueshëm të banesave nga katastrofat, megjithëse ky proces ka zgjatur për vite. Projektligji i fundit përfshin sigurimin nga përmbytjet, por jo nga zjarret. Shumica e detajeve, si kufiri maksimal i mbulimit dhe primi, do të përcaktohen me akte nënligjore.
Problemi kryesor me skemën e detyrueshme është rreziku i fragmentimit. Së pari, skema pritet të garantojë sigurim për një shumë relativisht të vogël (rreth 30 mijë euro), që nuk ofron mbrojtje domethënëse, veçanërisht në zonat me vlerë të lartë pronash. Së dyti, pasi kontrata e detyrueshme nuk do të mbulojë të gjitha rreziqet si produkti vullnetar, mbrojtja do të jetë edhe më margjinale. Kjo do të thotë se qytetarët e siguruar nga zjarri do të mbeten po aq të pambrojtur sa sot.
Burimi: AMF