A po komploton elita ruse kundër Putinit? Masat e sigurisë për liderin rus janë shtuar, me Sergéi Shoigú në qendër të vëmendjes.
Edhe pse dyshohet që dikush nga rrethi i ngushtë i Vladimir Putinit të jetë duke përgatitur aktualisht një komplot, është e qartë se lideri rus ka shtuar në mënyrë drastike masat e tij të sigurisë. Çfarë po ndodh në Rusi?
Nga shërbimet e fshehta evropiane po qarkullojnë informacione që sugjerojnë mundësinë e përgatitjes së një komploti kundër Vladimir Putinit nga qarqe të caktuara të elitës ruse. Një figurë veçanërisht interesante në këtë kontekst është ish-ministri i mbrojtjes i Putinit, Sergéi Shoigú, ish-bashkëpunëtorët më të ngushtë të të cilit janë burgosur sistematikisht nga regjimi aktual.
Pavarësisht këtyre spekulimeve, Kremlini ka rritur ndjeshëm masat e sigurisë rreth Presidentit Vladimir Putin, duke u përgatitur për skenare të mundshme si vrasje apo grusht shteti. Këto informacione, raportuar fillimisht nga një shërbim sekret evropian, janë konfirmuar nga mediumet investigative ruse “Important Stories”, si dhe nga CNN dhe Financial Times.
Analistët kanë opinione të ndryshme mbi këto zhvillime:
- Disa besojnë se një skenar i tillë është gjithmonë i mundur në Rusi, duke pasur parasysh historinë e vendit me komplotet kundër sundimtarëve. Gjithashtu, shërbimet e fshehta ukrainase kanë treguar aftësinë për të kryer operacione brenda dhe jashtë Rusisë.
- Të tjerë paralajmërojnë se raportimet për përgatitje komplotesh mund të jenë një strategji e Putinit për të kryer një tjetër “pastrim” brenda elitës ruse, një taktikë me precedentë në historinë ruse.
Megjithatë, të gjithë janë dakord në një pikë: Putini është i shqetësuar për sigurinë e tij. Të shqetësuar janë edhe tensionet brenda elitës, pjesërisht për shkak të problemeve ekonomike dhe presionit të shërbimeve të sigurisë mbi teknokratët.
Roli i Shoigú
Raporti i shërbimeve sekrete përmend në mënyrë specifike ish-ministrin rus të Situatave të Jashtëzakonshme dhe Mbrojtjes, si dhe Sekretarin aktual të Këshillit të Sigurisë Ruse, Sergéi Shoigú, si një “faktor potencial destabilizues”. Ndikimi i tij po bie, por ai ende mund të paraqesë një rrezik për regjimin e Putinit, sipas Roman Anin nga “Important Stories”. Ai vë në dukje “tensione në rritje mes shërbimeve të sigurisë” dhe “përplasje klanesh”.
Putini tradicionalisht ka ndjekur një politikë “përça dhe sundo”, por roli i tij si ndërmjetës duket të jetë dobësuar. Shoigú, për vite me radhë, ka qenë në krye të një klani jashtëzakonisht të fuqishëm, duke mbledhur mbështetës dhe duke krijuar një rrjet korrupsioni, siç e përshkruan Anin si një “omerta mafioze”.
Të burgosurit njëri pas tjetrit…
Shoigú dhe Putini kanë qenë miq të ngushtë personalë për vite me radhë. Putini e emëroi fillimisht Shoigún si ministër të emergjencave, pozicion që e mbajti për 12 vjet. Në vitin 2012, ai u emërua ministër i mbrojtjes, pavarësisht mungesës së karrierës ushtarake. Megjithatë, në mes të luftës në Ukrainë, Putini e shkarkoi në vitin 2024, duke emëruar Andrei Belousov në vend të tij. Megjithëse fillimisht u interpretua si pasojë e dështimeve ushtarake, duket se ka pasur arsye më të thella. Një numër i zëvendësve të tij janë tashmë në burg, duke e lënë Shoigún nën frikën e një fati të ngjashëm, sipas Anin.
Përndjekja e bashkëpunëtorëve vazhdon: në mars, ish-zëvendësministri i Mbrojtjes, Ruslan Talikov, u arrestua dhe u akuzua për themelimin e një organizate kriminale dhe përvetësimin e fondeve publike. Timur Ivanov, i arrestuar në vitin 2024, u dënua me 13 vjet burg në një procedurë të ngjashme. Edhe procedurat penale kundër Dmitry Bulgakov, një ish-zëvendës i Shoigút, janë ende në vazhdim.
As Putini nuk është i sigurt
Edhe pse është pothuajse e pamundur që dikush i armatosur t’i afrohet Putinit, ai nuk mund të ndihet plotësisht i sigurt nga rreziqe si sulmet me dron. Kanali anonim rus në Telegram, VČK-OGPU, raportoi se Kremlini ka frikë nga kërcënime të mundshme të lidhura me ngjarje të brendshme, përfshirë sulme me dron nga vetë Moska.
Parada tradicionale ushtarake në Sheshin e Kuq për Ditën e Fitores u zhvillua në një format më të reduktuar këtë vit, pasi shërbimet sekrete ruse këshilluan anulimin e saj për shkak të frikës nga sulmet. Masat e sigurisë në Moskë janë forcuar ndjeshëm, me ndërprerje komunikimi në disa zona, vendosje sistemesh luftarake elektronike dhe mbikëqyrje më të rreptë në Kremlin.
Politologia Ekaterina Shulman konfirmon se parada më e vogël ishte pasojë e frikës nga sulmet, duke shtuar se Putini ka zvogëluar paraqitjet e tij publike, pasi “nëse siguria është një përparësi absolute, më e sigurt është të mos shfaqesh askund”.
Politologu Abas Galyamov, në një intervistë për DW, kujton vrasjet e gjeneralëve rusë, të cilat i atribuohen ukrainasve, duke sugjeruar se Putini nuk mund të ndihet më i sigurt dhe se “siguria është më e rëndësishme se imazhi”.
Klanet presin, por Shoigú është i dobët…
Galyamov thekson rritjen e konflikteve mes shërbimeve ruse të sigurisë dhe klaneve të ndryshme, ku disa po veprojnë gjithnjë e më shumë në mënyrë të pavarur. Ai mendon se elitat po shmangin konfliktin e hapur dhe po presin zhvillimin e ngjarjeve. Megjithatë, ai është skeptik për rolin e Shoigút, duke e konsideruar atë të dobësuar, pa burimet dhe mbështetjen e nevojshme.
Ekaterina Shulman argumenton se raportimet për komplotin nuk përfaqësojnë një “komplot të drejtuar nga Shoigú”.
Politologu britanik dhe eksperti për Rusinë, Mark Galeotti, i konsideron raportimet për komplotin si “dezinformim të qëllimshëm”, duke argumentuar se ato duken si operacione psikologjike që synojnë të nxisin paranojën brenda elitës ruse, dhe jo një vlerësim serioz. Ai beson se Sergéi Shoigú nuk ka autoritetin dhe besimin e nevojshëm për të organizuar një grusht shteti.
Një rrjet kompleks grupesh me ndikim
Elitat sunduese në Rusi nuk përbëjnë një grup të vetëm me interesa të përbashkëta, shpjegon ish-punonjësja e Bankës Qendrore Ruse, Aleksandra Prokopenko. Sistemi i qeverisjes i Putinit është piramidal, ku secila piramidë është ndërtuar rreth patronëve individualë, të lidhur me shpërndarjen e burimeve dhe qasjen në proceset vendimmarrëse. Mungesa e një qendre të përbashkët koordinimi eliminon parakushtet për veprim kolektiv.
Për sa kohë që anëtarët e sistemit marrin më shumë nga Putini sesa mund të merrnin pa të, nuk ka nxitje për konflikt të hapur. Megjithatë, kjo mund të ndryshojë nëse burimet fillojnë të pakësohen. Për shkak të luftës dhe sanksioneve, “tortë” është zvogëluar, duke shtuar konkurrencën mes grupeve me ndikim dhe duke minuar stabilitetin. Grupet e ndryshme brenda sistemit po përpiqen të tërheqin vëmendjen e Putinit drejt interesave të tyre, duke luftuar kryesisht për qasje në burime dhe një vend në qendër të vendimmarrjes.
Prokopenko përfundon se paqartësia e rregullave i shërben Putinit, duke i mbajtur elitat të përçarë, duke i detyruar ata të provojnë besnikërinë e tyre dhe duke u kujtuar se të drejtat e pronës varen nga vullneti politik i Kremlinit, jo nga ligji.