SHBA dhe Irani drejt marrëveshjes? Një udhërrëfyes 60-ditor për paqe, rihapja e ngushticës së Hormuzit dhe rënia e çmimit të naftës në tregjet botërore.
Delegacionet e Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë shënuar përparim të rëndësishëm në bisedimet e zhvilluara në Zvicër. Të dy palët kanë rënë dakord për një plan 60-ditor, i cili synon arritjen e një marrëveshjeje përfundimtare për t’i dhënë fund konfliktit në Lindjen e Mesme.
Sipas një deklarate të ndërmjetësve, Pakistanit dhe Katarit, palët do të krijojnë menjëherë një mekanizëm për menaxhimin e konfliktit në Liban, me qëllim dhënien fund të përplasjeve mes ushtrisë izraelite dhe Hezbollahut. Gjithashtu, është rënë dakord për ngritjen e një “linje komunikimi” për të shmangur incidentet në Ngushticën e Hormuzit dhe për të garantuar kalimin e sigurt të anijeve tregtare.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se memorandumi i mirëkuptimit parashikon përjashtimin e eksporteve iraniane të naftës dhe produkteve petrokimike nga sanksionet, heqjen e bllokadës ekonomike, lirimin e disa fondeve të ngrira dhe nisjen e një programi të madh rindërtimi dhe zhvillimi për Iranin. Nga ana e Uashingtonit nuk pati një reagim të menjëhershëm mbi këto pretendime.
Njoftimet për uljen e tensioneve kanë ndikuar edhe në tregjet energjetike. Çmimi i naftës WTI shënoi rënie në rreth 75.70 dollarë për fuçi, ndërsa Brent zbriti në rreth 79.43 dollarë, pas sinjaleve se lundrimi në Ngushticën e Hormuzit mund të normalizohet.
Megjithatë, situata mbetet e brishtë. Luftimet mes Izraelit dhe Hezbollahut kanë vijuar në Liban, ndërsa kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka deklaruar se ushtria izraelite do të qëndrojë në jug të Libanit “për aq kohë sa të jetë e nevojshme”. Nga ana tjetër, udhëheqësi i Hezbollahut, Naim Qassem, ka refuzuar çdo mundësi për ruajtjen e një zone sigurie izraelite në territorin libanez.
Negociatat u përballën edhe me tensione diplomatike, pasi delegacioni iranian u largua përkohësisht nga tryeza e bisedimeve në reagim ndaj një mesazhi të presidentit amerikan Donald Trump në rrjetet sociale, ku ai paralajmëroi Teheranin të frenonte Hezbollahun ose përndryshe SHBA do të vepronte “edhe më fort”. Pas ndërhyrjes së ndërmjetësve, bisedimet rifilluan.
Edhe pse sipas mediave shtetërore iraniane, çështja e programit bërthamor nuk u diskutua në seancën e parë, një diplomat i lartë amerikan deklaroi se palët zhvilluan bisedime të thelluara për të gjitha aspektet e një marrëveshjeje, përfshirë edhe programin bërthamor të Iranit, i cili prej dekadash mbetet një nga pikat kryesore të mosmarrëveshjes mes Teheranit dhe Perëndimit.