Brenda kontekstit të analizës së artikullit, duke u fokusuar vetëm te aspektet ekonomike dhe duke respektuar rregullat e sigurisë, ja rishkrimi në shqip standard:
Rritja me rënie: Sektorët me kontribut negativ në ekonomi punësojnë 476 mijë persona, 45% të totalit
Ekonomia vendase shënoi një rritje prej gati 4% në vitin 2025, sipas të dhënave paraprake të INSTAT. Ndërsa kjo shifër është ndër më të lartat në rajon, pas Kosovës, sipas të dhënave të Bankës Botërore, kontributi sipas sektorëve tregon një realitet të ndryshëm.
Përtej shifrave optimiste, dy sektorë me rëndësi të madhe për punësimin, si “bujqësia” dhe “prodhimi e industria”, kanë dhënë kontribut negativ në ekonomi dhe janë në rënie prej dy vitesh.
Sipas të dhënave të INSTAT:
- Bujqësia u tkurr me 2% në vitin 2025, për të pestin vit radhazi.
- Industria u tkurr në total me 1.6% për të dytin vit radhazi, ndërsa manifaktura është në rënie prej tre vitesh.
INSTAT raporton se nga 1.04 milionë të punësuar në vend:
- 33.8% e tyre, ose 352 mijë persona, janë në sektorin e bujqësisë (kryesisht të vetëpunësuar).
- Industria në total ka 124 mijë të punësuar, ose 12% të totalit.
Këta dy sektorë punësojnë gjithsej 475 mijë persona, duke përfaqësuar 45% të totalit të të punësuarve.
Florian Zekja, përfaqësues i industrisë së manifakturës, thekson se situata në këtë sektor është mjaft e paqartë dhe dinamike. Një studim i Bankës së Shqipërisë tregon se rreth 16,500 persona janë larguar nga sektori i manifakturës, duke zgjedhur asistencën sociale, duke u përthithur nga sektorë të tjerë apo nga administrata publike.
Një praktikë e suksesshme e bizneseve të manifakturës është frenimi i kostove të prodhimit përmes punësimit të punëtorëve të huaj. Rritja e kostove të menaxhimit dhe kërkesat në rritje nga punëmarrësit vendas kanë nxitur diversifikimin e stafeve, duke krijuar struktura mikse punëtorësh vendas dhe të huaj. Kjo praktikë po funksionon mirë në qytete si Shkodra, Tirana, Durrësi, Berati dhe Vlora. Pavarësisht se për punëtorët e huaj duhen siguruar paga minimale, akomodimi dhe pjesërisht ushqimi, kostot mbeten më të ulëta se për një punëtor vendas.
Si përfundim, një pjesë e punëtorëve që largohen nga bizneset e manifakturës, si pasojë e reduktimit të aktivitetit, po emigrojnë, po i drejtohen administratës publike ose po kërkojnë asistencë sociale.
Në pesë muajt e parë të vitit, eksportet e tekstileve dhe këpucëve, që përbëjnë sektorin më të madh të punësimit në manifakturë (rreth 50 mijë të punësuar), ranë me 7.3% gjatë periudhës janar-maj, ndërsa vetëm për muajin maj rënia ishte 14%.
Zekja shton se industria po goditet nga rënia e euros, rritja e kostove dhe krizat gjeopolitike. Ai thekson mungesën e vëmendjes nga ana e qeverisë, e cila nuk ka marrë masa për të ndihmuar prodhuesit. Iniciativa “Dyfisho Ndërmarrjen Tënde”, që pritej të ishte gati në korrik, duket se do të shtyhet, pasi Vendimi i Këshillit të Ministrave nuk është firmosur ende.
Artan Hoxha: Po rriten sektorët ku hyjnë më kollaj paratë
Industria dhe bujqësia kontribuuan negativisht me 0.6 pikë përqindje (nga -0.3 pikë përqindje secila) në rritjen ekonomike të vitit 2025. Kontributin kryesor e ka dhënë administrata publike, me 1.7 pikë përqindje, kryesisht i nxitur nga rritja e pagave në sektorin shtetëror.
Sektori “Administrim publik, Shërbimet Sociale, dhe aktivitete e shërbime të tjera” numëronte në vitin 2025 rreth 227 mijë të punësuar, ose 21.7% të totalit. Aktivitetet e lidhura me “taksat neto” janë të dyta, duke u lidhur gjithashtu me rritjen e pagave.
Të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë se rritja e të ardhurave nga kontributet dhe TAP solli 77% të zgjerimit të të ardhurave buxhetore në vitin 2025. Të dyja këto aktivitete kanë ndikuar në 2.8 pikë përqindje të rritjes ekonomike në vitin 2024, ose 72% të saj.
Aktivitetet reale të ekonomisë kanë kontribuar me vetëm 1.1 pikë përqindje në rritjen totale prej 3.9%.
Të dhënat e INSTAT tregojnë se vetëm tre sektorë po ecin mirë:
- “Ndërtimi”: dha kontributin kryesor me 0.54 pikë përqindje, duke punësuar 7.4% të të punësuarve, ose 77 mijë persona.
- “Pasuritë e paluajtshme”: kontribuoi me 0.45 pikë përqindje dhe ka më pak se 5 mijë punonjës.
- “Tregtia, transporti, magazinimi, akomodimi dhe shërbimi ushqimor”: ndikoi me 0.45 pikë përqindje, kryesisht i nxitur nga turizmi. Ky sektor është i rëndësishëm për punësimin, duke përfshirë 25.2% të totalit, ose rreth 263 mijë të punësuar.
Artan Hoxha, analist ekonomik, shprehet se kontributi i sektorëve në rritjen ekonomike të vitit 2025 tregon se ekonomia financohet masivisht nga kapitalet informale. Ai thekson se tre sektorët kryesorë në rritje – ndërtimi, pasuritë e paluajtshme, akomodimi dhe shërbimi ushqimor – janë ato ku hyjnë më lehtë paratë, duke qenë investime të hapura dhe pa shqetësime, jo pastrime në kuptimin e fshehjes së gjurmëve.