“`html
Politico mbi samitin e NATO-s: Marrëveshje të mëdha armësh, 70 miliardë dollarë mbështetje për Ukrainën dhe debati me Trumpin
NATO pritet të arrijë marrëveshje të reja për armatime me vlerë miliarda dollarë dhe të nxisë ndjeshëm prodhimin ushtarak në samitin e radhës në Ankara, më 7-8 korrik. Kjo bëhet e ditur nga pesë diplomatë të aleancës, të cilët kanë folur për POLITICO.
Megjithë presionin e vazhdueshëm nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, që nga kthimi i tij në Shtëpinë e Bardhë, projekt-deklarata e përbashkët pritet të riafirmojë angazhimin ndaj Nenit 5, atij të mbrojtjes kolektive. Gjithashtu, Rusia do të rikonfirmohet si një kërcënim afatgjatë, sipas raportit.
Në samit do të marrin pjesë liderët e shteteve anëtare, përfshirë Trump, në një periudhë diskutimesh intensive rreth ndarjes së përgjegjësive brenda Aleancës dhe detyrimeve të mbrojtjes evropiane.
Sipas diplomatëve, shuma përfundimtare për kontratat e reja të armëve nuk është ende e përcaktuar, por disa marrëveshje pritet të jenë gati dhe të përfshihen në paketën e përgjithshme.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, synon të theksojë forcimin e prodhimit industrial të mbrojtjes, me qëllim uljen e dallimeve të brendshme dhe krijimin e një strategjie më koherente për Aleancën.
Ky diskutim lidhet drejtpërdrejt me përpjekjet e Evropës për të rritur prodhimin e sistemeve të armëve në shkallë të gjerë, por edhe me nevojën për një ekuilibër politik me Shtetet e Bashkuara, të cilat kërkojnë kontribute më të mëdha ekonomike dhe ushtarake nga aleatët evropianë.
Ndërkohë, vendet evropiane dhe Kanadaja kanë rritur tashmë shpenzimet e tyre të mbrojtjes. Rutte raportoi së fundmi se shuma shtesë totale arriti në 139 miliardë dollarë krahasuar me vitet e kaluara, ndërsa është vendosur një objektiv për shpenzimet e mbrojtjes prej 3.5% të PBB-së deri në vitin 2035.
Në draft-deklaratën e përbashkët, vendet anëtare të NATO-s pritet të premtojnë rreth 70 miliardë euro mbështetje ushtarake për Ukrainën, si dhe një shumë të ngjashme për vitin e ardhshëm, sipas diplomatëve. Shtetet e Bashkuara nuk pritet të marrin pjesë në këtë skemë financimi.
Çështja e Ukrainës konsiderohet si një nga aspektet më të diskutueshme të negociatave, megjithëse bisedimet mbi tekstin përfundimtar përshkruhen përgjithësisht si të qeta.
Në sfond, diskutimi mbi rishpërndarjen e përgjegjësisë së mbrojtjes midis Evropës dhe Shteteve të Bashkuara mbetet intensiv, ndërsa Uashingtoni përpiqet të ndryshojë gradualisht prioritetet.
Pala amerikane ka njoftuar tashmë një rishikim të pranisë së saj ushtarake në Evropë, ndërsa po merret në konsideratë zvogëlimi i disponueshmërisë së disa aseteve kritike ushtarake që janë pjesë e përdorimit kolektiv të NATO-s.
Në të njëjtën kohë, vendet evropiane janë të përkushtuara për forcimin e aftësive me rreze të gjatë veprimi, mbrojtjes ajrore dhe sistemeve pa pilot, me qëllim forcimin e parandalimit kundër Rusisë.
Megjithatë, aftësitë e goditjeve të thella mbeten një pikë tensioni midis Uashingtonit dhe aleatëve evropianë, pasi SHBA-të duken të kujdesshme për zhvillimin e mëtejshëm të tyre, duke përmendur rreziqet e përshkallëzimit.
Në të njëjtën kohë, projekt-deklarata përfshin gjithashtu një referencë për nevojën për të siguruar lirinë e lundrimit, si dhe qëndrimin se Irani nuk duhet të pajiset me armë bërthamore.
“`