Injektimi i parasë në ekonomi po rritet me ritme të larta, por nuk po e zhvlerëson dot Lekun
Oferta e monedhës kombëtare, Lekut, po vazhdon të rritet me ritme të shpejta edhe në pjesën e parë të këtij viti. Kjo rritje është nxitur nga ecuria e mirë e kreditimit të ekonomisë dhe blerjet e vazhdueshme të valutës nga Banka e Shqipërisë.
Statistikat e Bankës së Shqipërisë tregojnë se në fund të muajit prill, rritja vjetore e agregatit monetar M2 ishte 14.4%. Kjo shifër është më e lartë krahasuar me rritjen prej 13.4% të fundit të vitit të kaluar.
Agregati M2 ka shënuar rritje dyshifrore që prej muajit mars 2025, ndërsa niveli më i lartë u arrit në shtator të vitit të kaluar, me 15.3%. Gjatë muajve në vijim, ritmi i rritjes është zbutur lehtë, por ngelet ende në nivele mjaft të larta.
Çfarë përfshin Agregati M2?
- Paraja jashtë bankave.
- Depozitat bankare në Lekë.
Këto përbërëse përcaktojnë “paranë e gjerë”. Një rritje më e shpejtë e agregatit M2 tregon se po injektohen më shumë para në monedhën kombëtare në ekonomi.
Arsyet e rritjes së lartë të ofertës së parasë:
- Kreditimi me ritme të larta i ekonomisë.
- Ndërhyrjet e Bankës së Shqipërisë në tregun valutor, me qëllim frenimin e forcimit të monedhës vendase.
Në fund të prillit, teprica e kredisë për ekonominë arriti në 968.2 miliardë lekë, duke u rritur me 9.5 miliardë lekë krahasuar me marsin. Me bazë vjetore, portofoli i kredisë për ekonominë është në rritje me 11% krahasuar me një vit më parë.
Kjo rritje e shpejtë e kredisë në dy vitet e fundit mbështetet nga:
- Normat e ulëta të interesit.
- Ecuria e mirë e ekonomisë reale.
- Ecuria e bilanceve të sektorit bankar.
Kjo tendencë pozitive duket se po vazhdon edhe në muajt e parë të këtij viti. Ndërkohë që rritja e kredisë për shtëpi është moderuar, ajo është kompensuar nga rritja e kredisë konsumatore dhe veçanërisht ajo për biznesin.
Ndërhyrjet e Bankës së Shqipërisë në tregun valutor:
Banka e Shqipërisë po vazhdon ndërhyrjet në tregun valutor për të ngadalësuar forcimin e Lekut. Ky forcim ka qenë i dukshëm gjatë muajve të parë të vitit, një tendencë e zakonshme në të dhënat historike.
Në fund të prillit, Leku zbriti në nivelin e 95.5 lekëve për një Euro. Rënia ka vazhduar edhe gjatë tremujorit të dytë, duke arritur një minimum të ri prej 94.2 lekësh për Euro në fund të javës së kaluar.
Banka e Shqipërisë ka ndërhyrë rregullisht muajt e fundit për të zbutur këtë tendencë, megjithëse shifrat e blerjeve të valutës nuk janë bërë publike.
Vitin e kaluar, sipas statistikave zyrtare, Banka Qendrore bleu një shifër rekord prej 1 miliard e 27 milionë eurosh në tregun e brendshëm valutor, duke regjistruar një rritje prej 10% krahasuar me një vit më parë.
Vlera e përgjithshme e blerjeve përfshin:
- Blerjet e planifikuara për rritjen e rezervës valutore.
- Ndërhyrjet direkte në treg për të penguar rënien e mëtejshme të kursit të këmbimit.
Impakti në inflacion:
Rritja e ofertës së parasë, nga ana tjetër, duket se më në fund është shoqëruar edhe me rritjen e inflacionit. Në maj, inflacioni arriti objektivin prej 3% të Bankës së Shqipërisë.
Edhe pse rritja e muajve të fundit ka ardhur kryesisht nga faktorë të ofertës, siç janë rritja e çmimit të karburanteve, një ofertë e lartë e parasë mund të jetë një nga faktorët që po mbajnë të lartë inflacionin brendshëm dhe inflacionin bazë, të cilët vazhdojnë të dominojnë strukturën e inflacionit total në ekonomi.