## Mali i Zi dhe Serbia Integron Inteligjencën Artificiale në Shërbimet Publike
Krahasuar me Kosovën dhe Bosnjën e Hercegovinën, Mali i Zi dhe Serbia kanë shënuar përparim më të madh në adoptimin e inteligjencës artificiale (IA) në administratën publike.
**Mali i Zi** po ndërmerr hapa drejt harmonizimit të legjislacionit me Aktin e BE-së për Inteligjencën Artificiale, një proces i cili është pjesë e detyrimeve të vendit në kuadër të negociatave për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Ministria e Drejtësisë ka njoftuar se po punohet për një kornizë të re ligjore për të rregulluar përdorimin e IA dhe për të parandaluar keqpërdorimin e saj. Qeveria po harton gjithashtu Strategjinë për Zhvillimin e Inteligjencës Artificiale 2026-2030. Në bashkëpunim me Bankën Botërore, Ministria e Administratës Publike po përgatit një plan për zhvillimin e IA si pjesë e transformimit digjital të sektorit publik.
Në fushën e sigurisë kibernetike, Mali i Zi ka miratuar një ligj të ri të harmonizuar me Direktivën NIS2 të BE-së, duke vendosur standarde të detyrueshme për mbrojtjen e rrjeteve dhe sistemeve të informacionit në sektorin publik dhe privat. Gjithashtu, janë ngritur qendra operative për monitorimin e infrastrukturës digjitale.
**Serbia** ka filluar të përdorë IA në disa shërbime publike, pavarësisht mungesës së një ligji specifik që rregullon zhvillimin dhe përdorimin e saj. Asistentët virtualë, ose chatbot-ët, janë tashmë të disponueshëm në faqet e internetit të Administratës Tatimore, Agjencisë për Regjistrat e Bizneseve dhe portalit e-Uprava, duke u ofruar qytetarëve përgjigje dhe ndihmë për përdorimin e shërbimeve elektronike. Megjithatë, këto sisteme kanë edhe kosto të konsiderueshme. Një analizë e prokurimit publik ka treguar se vetëm asistenti virtual i Administratës Tatimore ka kushtuar rreth 196 mijë euro gjatë vitit 2026. Institucionet që përdorin këto sisteme nuk kanë dhënë sqarime lidhur me mbrojtjen e të dhënave personale të qytetarëve gjatë komunikimit me chatbot-ët.
Serbia aktualisht mbështetet në Strategjinë për Zhvillimin e Inteligjencës Artificiale 2025-2030 dhe Udhëzimet Etike për Zhvillimin dhe Përdorimin e IA, dokumente këto që nuk kanë fuqi ligjore detyruese. Komisioneri për Informim me Rëndësi Publike dhe Mbrojtjen e të Dhënave Personale thekson nevojën për një ligj të posaçëm që të rregullojë mbikëqyrjen e sistemeve të IA, mbrojtjen e qytetarëve dhe ndalimin e përdorimeve me rrezik ose diskriminuese. Institucioni vëren se mungesa e një kornize ligjore të qartë dhe përdorimi ende jo aq i shtrirë i këtyre sistemeve ka rezultuar në një numër të ulët procedurash formale të inspektimit.
Një projektligj i posaçëm, i harmonizuar me Aktin e BE-së për Inteligjencën Artificiale, është në proces hartimi dhe pritet të miratohet deri në fund të vitit 2026. Ky projektligj parashikon klasifikimin e sistemeve dhe modeleve të IA sipas nivelit të rrezikut, duke përfshirë sisteme të ndaluara, me rrezik të lartë, mesatar dhe minimal. Ai do të zbatohet si për zhvilluesit vendas, ashtu edhe për ata të huaj. Megjithatë, ka shqetësime lidhur me disa përjashtime të diskutueshme, si ai i sektorit të mbrojtjes. Aktualisht, nuk ekziston një evidencë zyrtare për mjetet e IA të përdorura nga institucionet shtetërore dhe as rregullore të brendshme për përdorimin e tyre, pavarësisht se mjete si ChatGPT raportohet se tashmë përdoren në sektorin publik.
Ekspertët theksojnë se përdorimi i IA si mjet pune është i dobishëm për përshpejtimin e punës, por gjithmonë mbetet përgjegjësi e përdoruesit njerëzor për rezultatin përfundimtar, pasi IA mund të bëjë gabime. Si shembull të rrezikut të keqpërdorimit, sjellin krahasimin me dikë që shkruan një punim doktorature për një vepër letrare pa e lexuar atë.