“`html
INSTAT: 13% e territorit të vendit rezulton i braktisur nga 2011-2023, kryesojnë zonat malore
Një analizë e fundit e publikuar mbi zonat e braktisura në Shqipëri për periudhën 2011-2023, bazuar në të dhënat e INSTAT, tregon se fenomeni i braktisjes është mbarëkombëtar, por më i theksuar në zonat malore, të thella dhe me dendësi të ulët popullsie.
Sipas analizës, sipërfaqja e klasifikuar si e braktisur arrin rreth 13% të territorit të vendit, ose afërsisht 1,519 kilometra katrorë. Përqendrimi më i madh i këtyre zonave vërehet në veri dhe verilindje të vendit, në bashki si Tropojë, Kukës, Dibër, Mat, Mirditë, Fushë-Arrëz, Pukë dhe Malësi e Madhe. Në këto rajone, shenjat e braktisjes janë më të dendura dhe shtrihen në hapësira të gjera, duke sugjeruar një tërheqje të popullsisë drejt zonave të tjera.
Fenomeni është i pranishëm edhe në brezin qendror-lindor të vendit, duke përfshirë zona të Librazhdit, Elbasanit, Gramshit, Përrenjasit dhe Skraparit, si dhe në disa pjesë të Beratit dhe Korçës. Në jug, harta tregon prani të konsiderueshme të zonave të braktisura në bashki si Përmeti, Tepelena, Kolonja, Memaliaj, Gjirokastra dhe zona të tjera të brendshme.
Ndryshe nga këto rajone, korridori perëndimor dhe qendrat urbane më të mëdha duket se janë më pak të prekura nga braktisja. Zonat me dendësi më të lartë popullsie, si Tirana, Durrësi, Fieri dhe pjesë të bregdetit, shfaqin grumbullime më të forta të popullsisë dhe më pak sipërfaqe të braktisura në qendrat e tyre, megjithëse vatra braktisjeje shfaqen në periferi dhe njësitë më të largëta.
Kjo analizë konfirmon një zhvendosje të vazhdueshme të popullsisë nga zonat rurale, malore dhe ato me akses të vështirë drejt qendrave urbane dhe ultësirës perëndimore. Braktisja e rreth 13% të territorit është pasojë e një sërë faktorësh ekonomikë dhe demografikë:
- Tkurrja ekonomike: Mungesa e mundësive për punësim dhe vështirësitë në sigurimin e të ardhurave në fshatrat dhe zonat malore e bëjnë jetesën e pamundur.
- Mungesa e shërbimeve: Infrastruktura rrugore e amortizuar, mungesa e transportit publik dhe vështirësitë në aksesimin e shërbimeve shëndetësore dhe arsimore cilësore në zonat e thella përkeqësojnë situatën.
- Emigracioni dhe largimi i popullsisë: Largimi masiv i popullsisë, veçanërisht i të rinjve, drejt qendrave urbane brenda vendit ose jashtë shtetit, ka lënë pas zona të boshatisura.
- Plakja e popullsisë: Plakja e popullsisë në këto rajone ka përshpejtuar rënien demografike, duke sjellë shuarjen natyrore të vendbanimeve.
Ky zhvillim ka krijuar një polarizim territorial, ku përqendrimi i investimeve, zhvillimit dhe mundësive ekonomike në korridorin perëndimor dhe në qendrat e mëdha urbane ka tërhequr popullsinë, duke lënë në harresë fshatrat dhe zonat periferike.
“`