Analiza e titullit dhe përmbajtjes:
Titulli: “Ballkani Perëndimor, sa janë disbursuar fondet e Planit të Rritjes, si renditet Shqipëria”
Përmbajtja: Artulli diskuton disbursimin e fondeve të Planit të Rritjes të Bashkimit Europian për vendet e Ballkanit Perëndimor, duke u fokusuar në përqindjen e fondeve të marra dhe renditjen e Shqipërisë krahasuar me rajonin. Ai gjithashtu thekson kushtet për disbursimin e fondeve, mekanizmin e pagesave dhe rrezikun e humbjes së fondeve për shkak të zbatimit të ngadaltë të reformave.
Përmbajtja nuk përmban gjuhë urrejtjeje, dhunë, diskriminim, përmbajtje eksplicite apo përmendje të ndjeshme. Përmbajtja është e përshtatshme për rishkrim.
Përkthimi dhe rishkrimi i artikullit:
Ballkani Perëndimor: Disbursimi i fondeve të Planit të Rritjes dhe renditja e Shqipërisë
Vendet e Ballkanit Perëndimor janë ende larg shfrytëzimit të plotë të paketës financiare prej 6 miliardë eurosh të Bashkimit Europian, të njohur si Plani i Rritjes. Nga viti 2024 deri në maj 2026, janë disbursuar vetëm 673.6 milionë euro, ose 11.2% e totalit të Planit të Rritjes, ndërsa rreth 5.33 miliardë euro mbeten ende të pashpërndara. Këto të dhëna, raportuar nga WeBalkans.eu, platforma e komunikimit të BE-së për Ballkanin Perëndimor, tregojnë se rajoni ka marrë vetëm një pjesë të vogël të financimit të disponueshëm, ndërkohë që kanë mbetur pak më shumë se një vit deri në afatin përfundimtar. Të gjitha projektet e mbështetura nga ky plan duhet të përfundohen deri në fund të vitit 2027, pa mundësi shtyrjeje.
Plani i Rritjes përbëhet nga 4 miliardë euro kredi me kushte të favorshme dhe 2 miliardë euro grante. Në një dallim nga programet tradicionale të ndihmës, pagesat e këtyre fondeve lidhen drejtpërdrejt me zbatimin e reformave të përcaktuara në Agjendën e Reformave të secilit vend. Vendet raportojnë dy herë në vit, dhe Komisioni Europian vlerëson nëse objektivat janë arritur në mënyrë të kënaqshme.
Mali i Zi dhe Shqipëria kryesojnë rajonin për nga përqindja e fondeve të disbursuara, megjithëse të dyja vendet kanë marrë më pak se një të katërtën e financimit të tyre të alokuar:
- Mali i Zi: Ka marrë 89.3 milionë euro nga 383.5 milionë euro të alokuara, që përben rreth 23.3%.
- Shqipëria: Ka marrë 212.8 milionë euro nga 922.1 milionë euro, ose rreth 23.1% të shumës së saj.
- Maqedonia e Veriut: Ka marrë 142.1 milionë euro nga 750.4 milionë euro, duke përfaqësuar 18.9%.
- Serbia: E cila ka paketën më të madhe financiare në rajon, ka marrë vetëm 167.5 milionë euro nga rreth 1.59 miliardë euro, ose 10.6%.
- Kosova: Ka marrë 61.8 milionë euro nga 882.6 milionë euro, e barabartë me vetëm 7% të shumës së alokuar.
- Bosnjë-Hercegovina: Nuk ka marrë ende asnjë fond në kuadër të këtij instrumenti.
Financimi i planifikuar për Bosnjë-Hercegovinën është ulur gjithashtu me 10%, nga 1.085 miliardë euro në 976.6 milionë euro, pasi ky vend ishte i fundit në rajon që përfundoi Agjendën e Reformave.
Shënimi: Fondet e disbursuara nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht shpenzime të përfunduara.
Edhe shifra prej 11.2% i referohet fondeve të lëvruara nga Bashkimi Europian dhe jo domosdoshmërisht investimeve të finalizuara. Në këstin e fundit prej 49 milionë eurosh për Shqipërinë, për shembull, 22.8 milionë euro u transferuan në buxhetin e shtetit, ndërsa pjesa tjetër u vu në dispozicion për projekte investimi përmes Kornizës së Investimeve për Ballkanin Perëndimor, në varësi të miratimit të procedurave përkatëse. I njëjti mekanizëm zbatohet edhe për vendet e tjera. Nga kësti prej 44.2 milionë eurosh për Malin e Zi, 20.6 milionë euro u transferuan në buxhetin e shtetit, ndërsa nga kësti prej 65.7 milionë eurosh për Maqedoninë e Veriut, 30.6 milionë euro u paguan drejtpërdrejt në buxhet.
Fondet e mbetura janë të destinuara për projekte në fushën e transportit, energjisë, dixhitalizimit dhe kapitalit njerëzor. Niveli real i zbatimit dhe përdorimit të fondeve në projekte konkrete mund të jetë më i ulët se shuma e raportuar si e disbursuar.
Ritmi i ngadaltë i reformave mund t’u kushtojë vendeve të rajonit edhe një pjesë të financimit të disponueshëm. Sipas WeBalkans, vendet e Ballkanit Perëndimor, me përjashtim të Bosnjë-Hercegovinës, rrezikojnë të humbasin në total më shumë se 333 milionë euro nëse nuk përmbushin objektivat e reformave të lidhura me afatin e qershorit 2026. Bosnjë-Hercegovinës i është dhënë një afat i zgjatur deri në dhjetor. Vendet që nuk përmbushin angazhimet e tyre mund të humbasin fondet e alokuara, të cilat më pas mund të rishpërndahen te vendet e tjera të rajonit.