## Afrika Forcon Përpjekjet për Njohjen e Krimeve Koloniale dhe Dëmshpërblime
Udhëheqësit afrikanë po punojnë për të siguruar njohjen, kriminalizimin dhe adresimin e krimeve të epokës koloniale përmes dëmshpërblimeve. Një konferencë e mbajtur në Algjeri, kryeqyteti i Algjerisë, mblodhi diplomatë dhe liderë për të çuar përpara një rezolutë të Unionit Afrikan. Kjo rezolutë, e miratuar më herët këtë vit, bën thirrje për drejtësi dhe dëmshpërblime për viktimat e kolonializmit.
Ministri i jashtëm algjerian, Ahmed Attaf, theksoi nevojën për kompensim dhe kthim të pronave të vjedhura, duke përmendur përvojën e Algjerisë nën sundimin francez. Ai shtoi se një kornizë ligjore do të siguronte që kthimi i pronave të mos trajtohet “as si dhuratë, as si favor”.
“Afrika ka të drejtë të kërkojë njohjen zyrtare dhe të qartë të krimeve të kryera kundër popujve të saj gjatë periudhës koloniale,” tha Attaf. Ai shtoi se ky është një hap i domosdoshëm drejt adresimit të pasojave të asaj epoke, të cilat vazhdojnë të kushtojnë rëndë vendet dhe popujt afrikanë në terma të përjashtimit, margjinalizimit dhe prapambetjes.
Ndërsa konventat dhe statutet ndërkombëtare kanë ndaluar praktika si skllavëria, tortura dhe aparteidi, dhe Karta e OKB-së ndalon aneksimin territorial me forcë, kolonializmi nuk përmendet në mënyrë eksplicite. Kjo mungesë ishte në qendër të samitit të Unionit Afrikan në shkurt, ku u diskutua një propozim për të zhvilluar një pozicion të përbashkët mbi dëmshpërblimet dhe për të përcaktuar zyrtarisht kolonializmin si krim kundër njerëzimit.
Vlerësohet se kostoja ekonomike e kolonializmit në Afrikë arrin në triliona, pasi fuqitë europiane nxorën burime natyrore, duke grumbulluar fitime të mëdha ndërsa popullsitë vendase mbetën të varfra. Kohët e fundit, vendet afrikane kanëintensifikuar kërkesat për kthimin e artifakteve të grabitura, të cilat gjenden ende në muzetë europianë.
Attaf theksoi se konferenca u mbajt në Algjeri për shkak të vuajtjeve të saj nga sundimi brutal francez dhe lufta e përgjakshme për pavarësi. Ai përshkroi se si gati një milion kolonë europianë gëzonin privilegje të mëdha, ndërsa qindra mijëra algjerianë vdiqën gjatë revolucionit, ku forcat franceze përdorën tortura dhe shkatërrim.
Përvoja e Algjerisë ka ndikuar edhe qëndrimin e saj ndaj Saharasë Perëndimore, të cilën Attaf e cilësoi “kolonia e fundit e Afrikës” dhe një rast të dekolonizimit të papërfunduar, duke vënë në dukje luftën e popullit saharui për vetëvendosje.
Algjeria ka kërkuar prej dekadash që kolonializmi të adresohet përmes ligjit ndërkombëtar, megjithëse udhëheqësit e saj veprojnë me kujdes për të mos nxitur tensione me Francën. Edhe pse presidenti francez Emmanuel Macron e përshkroi pjesërisht historinë si “krim kundër njerëzimit”, ai nuk ofroi një kërkim falje zyrtare.
Mohamed Arezki Ferrad, anëtar i parlamentit algjerian, theksoi se kompensimi duhet të jetë më shumë se simbolik, duke përmendur artifaktet algjeriane që nuk janë kthyer ende. Të ngjashme me kërkesat e Karaibeve, ku delegacionet po lobojnë në Britani për njohjen e trashëgimisë së kolonializmit dhe skllavërisë, vendet afrikane kërkojnë drejtësi kompensuese nga ish-kolonizatorët, përfshirë kërkim falje zyrtare dhe dëmshpërblime financiare.