“`html
Anketimi: Bankingu i hapur shihet si detyrim, jo si platformë inovative
Sektori financiar në vend e trajton ende bankimin e hapur si një detyrim ligjor, dhe jo si një platformë të mirëfilltë për inovacion. Një anketim i zhvilluar nga ekspertë të Korporatës Financiare Ndërkombëtare (IFC), pjesë e Bankës Botërore, me 13 banka dhe institucione financiare, zbuloi se vetëm një numër i vogël i tyre aktualisht zhvillon shërbime me vlerë të shtuar bazuar në bankimin e hapur.
Konkretisht, vetëm 27% e institucioneve të anketuara kanë zhvilluar ndërfaqe programimi të aplikacioneve (API) që tejkalojnë kërkesat minimale rregullatore të Bankës së Shqipërisë dhe direktivës PSD 2.
Anketimi nxori gjithashtu në pah probleme të lidhura me kontrollin dhe auditimin e pavarur. Auditimet e jashtme të sigurisë së teknologjisë së informacionit për kuadrin e bankingut të hapur janë të rralla, me shumicën e vlerësimeve të sigurisë që kryhen brenda kompanisë.
Dy prej bankave të anketuara nuk disponojnë një kuadër të bankingut të hapur të dokumentuar dhe specifik për përputhshmërinë, të veçuar nga politikat e përgjithshme. Bankingu i hapur nuk është integruar në mënyrë sistematike në planet e auditimit të brendshëm apo ciklet e vlerësimit të riskut.
Ekspertët e IFC rekomandojnë që bankat të kalojnë nga koncepti i përputhshmërisë me PSD2 drejt konceptit të bankingut të hapur si produkt, duke ofruar API të zgjeruara dhe tregues performancë të qartë dhe të monitoruar.
Gjithashtu, u rekomandohet bankave t’i japin përparësi formalizimit të kornizave të bankingut të hapur, duke përfshirë politikat, miratimet e bordit, fushëveprimin e auditimit të brendshëm dhe përgjegjësinë e qartë.
Bankingu i hapur ishte një nga risitë kryesore të ligjit të ri “Për shërbimet e pagesave”, i cili hyri në fuqi në janar 2021. Ky ligj, bazuar në parimet kryesore të Direktivës së Dytë të Bashkimit Europian për pagesat (PSD 2), synon të sjellë më shumë konkurrencë në tregun e pagesave, duke krijuar hapësira më të mëdha për institucionet financiare të pagesave.
Çfarë është bankingu i hapur:
- Bankingu i hapur duhet t’i mundësojë çdo individi ose subjektit me një llogari pagese ta përdorë atë për të kryer shërbime pagesash të ofruara nga institucione të tjera financiare.
- Bankat duhet të japin akses me miratimin e titullarit të llogarisë dhe vetëm për qëllime të transaksioneve të pagesave.
- Ky koncept lidhet kryesisht me dy shërbime të reja: inicimin e shërbimit të pagesës dhe informimin mbi llogaritë.
Bankingu i hapur krijon mundësi për konkurrencë më të lartë në tregun e shërbimeve të pagesave, veçanërisht për institucionet financiare fintech. Megjithatë, deri më sot, vetëm dy prej këtyre institucioneve janë licencuar nga Banka e Shqipërisë për shërbime të bazuara në bankingun e hapur. Shërbimet e bankingut të hapur janë bërë operacionale gjatë vitit 2025, por ende në një shkallë të kufizuar.
“`