BE miraton ngrirjen e aseteve ruse për një kohë të pacaktuar
Bashkimi Evropian ka miratuar ngrirjen e aseteve të bankës qendrore ruse të mbajtura në Evropë për një kohë të pacaktuar. Ky vendim eliminon një pengesë të rëndësishme për përdorimin e fondeve për të ndihmuar Ukrainën në mbrojtjen e saj kundër Rusisë.
BE-ja synon të mbështesë financimin e Ukrainës, duke e parë pushtimin rus si një kërcënim për sigurinë e saj. Për këtë qëllim, shtetet anëtare të BE-së po synojnë të përdorin disa nga asetet sovrane ruse, të cilat ishin bllokuar pas pushtimit të Ukrainës nga Moska në vitin 2022.
Një hap i rëndësishëm është marrë duke vendosur që 210 miliardë euro (246 miliardë dollarë) të aseteve sovrane ruse të mbahen të bllokuara për aq kohë sa të jetë e nevojshme, në vend që të miratohet zgjatja e ngrirjes çdo gjashtë muaj. Kjo masë eliminon rrezikun që vende si Hungaria dhe Sllovakia, të cilat kanë marrëdhënie më të afërta me Moskën, të refuzojnë zgjatjen e ngrirjes, duke detyruar kështu kthimin e parave Rusisë.
Ngrirja e aseteve për një kohë të pacaktuar ka për qëllim të bindë Belgjikën të mbështesë planet e BE-së për përdorimin e këtyre fondeve për të dhënë një kredi deri në 165 miliardë euro për Ukrainën. Kjo kredi do të mbulojë nevojat buxhetore ushtarake dhe civile të Ukrainës për vitet 2026 dhe 2027. Kredia do të shlyhet nga Ukraina vetëm pasi Rusia të paguajë dëmet e luftës, duke e kthyer praktikisht kredinë në një grant që paraprin pagesat e ardhshme të dëmshpërblimeve ruse.
Udhëheqësit e BE-së, nëpërmjet Këshillit Evropian, do të takohen më 18 dhjetor për të finalizuar detajet e kredisë dhe për të zgjidhur çështjet e mbetura. Këto përfshijnë garancitë nga të gjitha qeveritë e BE-së drejtuar Belgjikës, për të siguruar që ajo të mos jetë e vetme në mbulimin e kostove në rast të një padie të mundshme nga Moska.
Para këtij takimi, Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskiy do të zhvillojë bisedime me Kancelarin gjerman Friedrich Merz në Berlin të hënën. Më vonë, ai do t’i bashkohet udhëheqësve të tjerë evropianë, të BE-së dhe NATO-s, sipas qeverisë gjermane.
Gjermania nuk sheh alternativë për kredinë e dëmshpërblimeve dhe do të ofrojë garanci prej 50 miliardë euro, sipas burimeve diplomatike evropiane. Ministrja daneze e Financave, Stephanie Lose, vendi i së cilës mban presidencën e radhës të BE-së, ka deklaruar se disa shqetësime ende duhen adresuar, por shprehu shpresën për një vendim në Këshillin Evropian javën e ardhshme.
Komisioneri Europian për Ekonominë, Valdis Dombrovskis, ka pohuar se po përgatiten garanci të forta për Belgjikën. Kryeministri hungarez Viktor Orbán ka shprehur në Facebook kundërshtimin e tij, duke deklaruar se lëvizja e BE-së për të ngrirë asetet ruse për një kohë të pacaktuar, nëpërmjet një votimi me shumicë të kualifikuar, do të shkaktonte dëme të pariparueshme për bllokun. Ai shtoi se Hungaria do të bënte çmos për të rivendosur ligjshmërinë.
Banka qendrore e Rusisë ka konsideruar planet e BE-së për përdorimin e aseteve të saj si të paligjshme dhe ka rezervuar të drejtën për të përdorur të gjitha mjetet e disponueshme për të mbrojtur interesat e saj. Zoti Dombrovskis i ka hedhur poshtë këto komente.
Banka qendrore ruse po padit gjithashtu Euroclear, një depozitë qendrore e letrave me vlerë me seli në Bruksel, e cila mban 185 miliardë euro nga totali i aseteve të ngrira në Evropë. Padia është ngritur në një gjykatë në Moskë për veprime që, sipas Rusisë, dëmtojnë aftësinë e saj për të disponuar fondet dhe letrat me vlerë. Euroclear është përballur me padi ruse në gjykatat e Moskës që nga viti 2022, kur BE-ja ngrirë asetet e saj.
Raportimet nga Financial Times sugjerojnë se Ukraina mund t’i bashkohet BE-së deri më 1 janar 2027, sipas propozimeve që po diskutohen në bisedimet e ndërmjetësuara nga SHBA-të për t’i dhënë fund luftës. Procesi i anëtarësimit në BE, një objektiv afatgjatë për Kievin dhe një mënyrë për t’u larguar nga orbita e Moskës, zakonisht zgjat shumë vite. Një diplomat evropian ka vlerësuar se pranimi i Ukrainës deri në vitin 2027 do të ishte “jashtëzakonisht i vështirë” dhe nuk është e qartë nëse udhëheqja e BE-së e mbështet këtë afat. Disa zyrtarë dhe diplomatë të tjerë evropianë e kanë konsideruar datën e synuar si “absolutisht të pamundur”.