“`html
Bizneset e Kosovës po zhvendosen drejt Shqipërisë
Në një intervistë për revistën “Monitor”, kryetari i Aleancës Kosovare të Bizneseve (AKB), Agim Shahini, flet për situatën e vështirë institucionale dhe ekonomike, zhvendosjen e bizneseve drejt Shqipërisë, raportet tregtare mes dy vendeve, pasojat e mosmiratimit të buxhetit dhe ndikimin e zgjedhjeve të jashtëzakonshme.
Ndërkohë që institucionet e Kosovës janë të paralizuara dhe ekonomia përballet me krizën më të rëndë të dekadës, Shahini thekson situatën e vështirë institucionale, rënien e prodhimit vendas, trendin e largimit të investitorëve, raportet Kosovë–Shqipëri dhe pasojat e mosmiratimit të buxhetit të shtetit.
Vlerësimi për “kolaps institucional” dhe “dështim shtetëror”
Shahini shprehet se Kosova gjatë vitit 2025 nuk ka pasur as Kuvend funksional, as Qeveri të qëndrueshme. Sipas tij, institucionet politike kanë lënë ekonominë pa mbështetje, koordinim dhe orientim strategjik, duke e cilësuar këtë si një dështim të nivelit më të lartë. Pasojat, sipas tij, ndihen çdo ditë nga bizneset, punëtorët dhe qytetarët, ndërsa thekson se ekonomia kërkon veprim dhe përgjegjësi të menjëhershme.
Ndihmimi i krizës institucionale te ekonomia reale
Kriza institucionale po ndikon drejtpërdrejt në ekonominë reale. Importet kanë arritur në mbi 7 miliardë euro në vit, ndërsa prodhimi vendas po bie çdo muaj. Kostot e energjisë janë të papërballueshme dhe mungon çdo politikë zhvillimore. Prodhuesit po luftojnë për mbijetesë, ndërkohë që shteti nuk ka një strategji industriale që të orientojë zhvillimin afatgjatë. Kjo, sipas Shahinit, është pasojë e mungesës së vizionit dhe e luftës politike për pushtet.
Trendi i ikjes së investitorëve drejt Shqipërisë
Një nga dukuritë më shqetësuese të viteve të fundit është largimi i kapitalit nga Kosova drejt vendeve fqinje, veçanërisht drejt Shqipërisë. Arsyet kryesore përfshijnë mungesën e stabilitetit politik, pasigurinë ligjore, procedurat burokratike të tepërta, mungesën e politikave fiskale nxitëse dhe vonesat në infrastrukturë. Në Shqipëri, bizneset nga Kosova gjejnë kushte më të favorshme për operim, siç janë qasja më e lehtë në portet detare, tregu më i gjerë dhe administrata më fleksibile në disa sektorë. Vetëm gjatë viteve të fundit, mbi 600 kompani nga Kosova kanë hapur degë, fabrika apo seli të dyta në Shqipëri. Ky trend tregon se kapitali po ikën për shkak të mungesës së kushteve për zhvillim në Kosovë, jo për shkak të mungesës së patriotizmit ekonomik. Nëse nuk ndryshon politika ekonomike dhe nuk krijohet një mjedis i qëndrueshëm për investime, Kosova rrezikon të humbasë jo vetëm kapitalin financiar, por edhe kapitalin njerëzor dhe inovativ.
Raportet ekonomike Kosovë–Shqipëri
Raportet Kosovë–Shqipëri janë thelbësore për zhvillimin ekonomik të të dy vendeve. Megjithëse janë bërë përparime, veçanërisht në tregti dhe investime (shkëmbimet tregtare arritën rreth 440 milionë euro në vitin 2023), portet shqiptare janë bërë destinacion kryesor për eksportet dhe importet e bizneseve kosovare. Megjithatë, zhvendosja e kapitalit nga Kosova drejt Shqipërisë për shkak të kushteve më të favorshme atje është një sinjal alarmi që tregon humbjen e konkurrueshmërisë së Kosovës, për shkak të pasigurisë politike dhe mungesës së politikave ekonomike stimuluese.
Pasojat e mosmiratimit të buxhetit të shtetit
Mosmiratimi i buxhetit është një çështje shumë e ndërlikuar me pasoja të rënda për ekonominë e vendit. Pa buxhet, nuk ka investime publike, mbështetje për biznese apo zhvillim ekonomik. Bllokimi i komisioneve parlamentare pengon procedimin e projekteve buxhetore. Shahini thekson se deputetët dhe presidentja duhet të angazhohen për krijimin e një qeverie funksionale që mund të propozojë dhe zbatojë buxhetin ligjërisht.
Ndikimi i zgjedhjeve të jashtëzakonshme
Zgjedhjet e jashtëzakonshme, sipas Shahinit, janë pasojë e bllokadës institucionale, por edhe mundësi për rifreskim të skenës politike. Nga këndvështrimi ekonomik, çdo proces zgjedhor sjell pasiguri, ndalesë të vendimmarrjes dhe vonesa në miratimin e buxhetit e projekteve zhvillimore. Kjo do të thotë se edhe muajt e parë të vitit 2026 do të jenë të humbur nëse nuk formohet shpejt një qeveri funksionale. AKB shpreson që pas zgjedhjeve të krijohet stabilitet politik dhe institucione të përgjegjshme që e kuptojnë se prioriteti numër një i vendit është ekonomia.
Kërkesat e AKB-së
AKB kërkon fund të paralizës institucionale, zgjidhje të menjëhershme të krizës së energjisë, politikë fiskale dhe industriale konkrete dhe angazhim real nga klasa politike. Shteti nuk mund të kërkojë nga qytetarët të konsumojnë prodhime vendase, ndërkohë që institucionet ua mbyllin dyert prodhuesve të Kosovës.
“Java e Bizneseve Kosovare 2025”
Ky projekt, që tashmë ka 23 vjet traditë dhe synon të promovojë prodhimet vendase, të rrisë eksportin dhe të nxisë konsumimin e produkteve “Made in Kosova”, po zhvillohet në një situatë të ndërlikuar. Institucionet janë jofunksionale, ekonomia është pa drejtim dhe prodhimi vendas po bie ndjeshëm. Pa një strategji industriale dhe ekonomike, sektori privat është lënë në mëshirë të tregut.
Mesazhi për qytetarët dhe bizneset
Shahini thekson se Kosova ka potencial të madh prodhues dhe çdo produkt vendas i blerë është një hap drejt forcimit të ekonomisë. Megjithatë, për ta mbështetur prodhimin, nevojiten institucione funksionale, qeveri e përgjegjshme dhe strategji e qartë ekonomike. Ai fton qytetarët, institucionet dhe bizneset të bëhen pjesë e kësaj fushate kombëtare dhe të mbështesin prodhimin vendas, sepse vetëm kështu ndërtohet një ekonomi e qëndrueshme dhe e pavarur.
“`