Debati për riatdhesimin e sirianëve “ndez” politikën në Gjermani – rritet presioni mbi qeverinë dhe mbështetja për AfD
Në Gjermani është ringjallur debati për kthimin e refugjatëve sirianë në atdheun e tyre, pas më shumë se një dekade nga mbërritja masive e tyre në vitin 2015. Gazetari i Deutsche Welle, Auron Dodi, në një lidhje direkte me News24, theksoi se ky diskutim është nxitur nga deklaratat e zyrtarëve të lartë gjermanë dhe nga rënia e mbështetjes për partitë e koalicionit qeverisës, ndërkohë që partia e ekstremit të djathtë AfD po forcohet. Sipas Dodit, presioni politik dhe rezultatet e sondazheve po shtyjnë qeverinë drejt një qasjeje më të ashpër ndaj migracionit.
Ftesa për kthim dhe motivet politike
Debati për kthimin e sirianëve u shkaktua nga një deklaratë e Ministrit të Jashtëm Johann Wadephul, i cili pas një vizite në Damask, u shpreh i prekur nga shkatërrimet dhe vuri në dyshim mundësinë e kthimit vullnetar të një numri të madh refugjatësh në afat të shkurtër. Megjithatë, ai shtoi se duhet të kthehen në Siri “rastet shumë të pakta të kriminelëve vërtet të rëndë”. Kjo deklaratë u interpretua si një vënie në dyshim e kthimit të të gjithë sirianëve. Ministri i Brendshëm Alexander Dobrindt deklaroi se “ne jemi në procesin e përgatitjes së riatdhesimeve në Siri”, duke theksuar nevojën për të lehtësuar presionin mbi komunat, qendrat e kujdesit ditor dhe shkollat. Edhe Kancelari Friedrich Merz u shpreh më qartë, duke deklaruar se “lufta civile në Siri ka mbaruar. Tani nuk ka absolutisht asnjë bazë për azil në Gjermani, dhe për këtë arsye ne mund të fillojmë riatdhesimin”, duke shtuar se ata që refuzojnë të kthehen “sigurisht, mund të dëbohen në të ardhmen e afërt”.
Cilët sirianë do të kthehen?
Aktualisht, qeveria gjermane ka një plan konkret vetëm për kriminelët sirianë dhe ata që konsiderohen kërcënim për sigurinë publike, të cilët duhet të kthehen sa më shpejt të jetë e mundur, siç parashikohet edhe në marrëveshjen e koalicionit qeveritar. Megjithatë, brenda CDU/CSU-së ka kërkesa për kthimin edhe të sirianëve që nuk kanë kryer krime, me qëllim ndihmën në rindërtimin e Sirisë. Ministri i Jashtëm Wadephul e cilësoi si “interes legjitim” të Gjermanisë që njerëzit “që u është dhënë strehim këtu, për të cilët taksapaguesit gjermanë kanë paguar, të jenë të gatshëm të kthehen, kur nuk kanë gjetur punë këtu”.
Faktori i sondazheve dhe polarizimi politik
Shkas për ashpërsinë e deklaratave janë rezultatet e sondazheve, jo veçanërisht sirianët si grup popullate. Sondazhet tregojnë një rënie të konsiderueshme për partitë në qeveri (CDU/CSU dhe SPD), ndërsa partia e ekstremit të djathtë AfD po fiton terren. Një sondazh i Institutit Forsa tregon se AfD merr 26,0%, CDU/CSU 24,0% dhe SPD 14,0%. Një shumicë e qartë, 76%, mbetet e pakënaqur me punën e qeverisë. Ky kontekst politik krijon nervozizëm mes partnerëve të koalicionit dhe shtron pyetjen nëse qeveria do të shpërbëhet para kohe.
Diferencat në integrimin dhe sfidat e migracionit
Ardhja e mbi 1 milionë refugjatëve sirianë, afganë dhe nga vende të tjera para 10 vjetëve ndryshoi Gjermaninë. Ndërsa për mbështetësit e migrimit, sirianët kanë pasur një ndikim pozitiv, duke u angazhuar në profesione me mungesa, kritiku thonë se migrantët kanë sjellë me vete edhe mentalitetin e vendeve të origjinës. Në Gjermani jetojnë aktualisht rreth 950.000 sirianë. Prej tyre, 60% punojnë, një shifër e lartë integrimi në tregun e punës, krahasuar me 67% të gjermanëve. Megjithatë, gjysma tjetër e sirianëve jeton me ndihma sociale. 7.000 sirianë punojnë si mjekë dhe punëtorë të tjerë të kualifikuar nuk preken nga debati i riatdhesimit, pasi mund ta ndryshojnë statusin e qëndrimit.
Statusi i qëndrimit dhe procedurat individuale
Më lehtë mund të riatdhesohen sirianët me status qëndrimi “i duruar” (Duldung), rreth 10.000 të tillë. Para një riatdhesimi, autoritetet gjermane shqyrtojnë nëse kthimin e pengon gjendja shëndetësore, integrimi i mirë në shoqëri (arsimimi, punësimi) ose shkaqe sociale, si integrimi i fëmijëve në shkolla. Procedurat e azilit mbeten gjithmonë vlerësime individuale, duke përcaktuar nëse çdo migrant sirian përballet me rrezik pas kthimit.
Reagimet nga komuniteti sirian
Deri tani, komuniteti sirian në Gjermani ka reaguar pak, duke pritur konkretizimin e debatit. Një mjek me shtetësi siriane dhe gjermane shprehu zhgënjim nga kërkesa për kthim, duke u bërë thirrje bashkëkombasve të tij të kthehen në Siri, por njëkohësisht duke paralajmëruar Gjermaninë për nevojën e sirianëve në profesione kyçe. Ai akuzoi drejtues të CDU-së për sjellje ideologjike.