Diga gjigante në Taxhikistan drejt rekordit botëror: Rogun do të arrijë 335 metra lartësi
Në brigjet e lumit Vakhsh, në Taxhikistan, po realizohet një ndër projektet më ambicioze hidroelektrike në botë. Bëhet fjalë për digën Rogun, një vepër madhështore që, nëse përfundohet sipas planit, do të arrijë lartësinë e 335 metrave, duke u shndërruar në digën më të lartë në botë.
Projekti mori fillim në vitin 1976, në kohën kur Taxhikistani ishte pjesë e Bashkimit Sovjetik. Megjithatë, shpërbërja e tij në vitin 1991 solli ndërprerjen e punimeve për gati dy dekada.
Në vitin 2016, qeveria e Taxhikistanit i besoi kompanisë italiane Salini Impregilo, sot e njohur si Webuild, detyrën e rifillimit dhe përfundimit të këtij projekti. Diga ndodhet pak më shumë se 100 kilometra larg kryeqytetit Dushanbe, dhe përfundimi i saj parashikohet për vitin 2028.
Diga Rogun do të shtrihet për rreth 660 metra në grykën e malit dhe do të përfshijë një kompleks të gjerë infrastrukturor, me pjesë thelbësore të tij të ndërtuara brenda dhe nën masivin shkëmbor.
Projekti përfshin gjashtë turbina me një kapacitet të përgjithshëm prej rreth 3.6 gigavatësh. Aktualisht, dy turbina janë funksionale, ndërsa përfundimi i plotë i hidrocentralit pritet të rrisë ndjeshëm prodhimin vendas të energjisë.
Autoritetet e Taxhikistanit vlerësojnë se Rogun mund të dyfishojë prodhimin e energjisë elektrike në vend, duke kontribuar në rritjen e pavarësisë energjetike të vendit.
Rezervuari që do të krijohet pas digës pritet të ketë një kapacitet prej rreth 13 kilometra kub ujë, duke ofruar mundësinë për kontrollin e rrjedhës së ujit drejt turbinave.
Një nga sfidat kryesore inxhinierike ka qenë menaxhimi i lumit Vakhsh, një nga degët kryesore të Amu Daryas. Për të krijuar kushtet e nevojshme për ndërtimin e themeleve të digës, inxhinierët kanë shfrytëzuar tunele nëntokësore për devijimin e rrjedhës së lumit dhe mbajtjen të thatë të zonës së punimeve.
Punimet për devijimin dhe kontrollin e ujit janë veçanërisht kritike gjatë fazës së ndërtimit. Muajt e dimrit, për shkak të prurjeve më të ulëta të lumit, ofrojnë kushte më të favorshme për disa prej këtyre ndërhyrjeve.
Kostoja e projektit Rogun vlerësohet rreth 3.5 miliardë euro. Financimi i tij përfshin kontributin e qeverisë së Taxhikistanit dhe mbështetjen e Bankës Botërore, e cila e konsideron projektin si jetik për furnizimin me energji elektrike të vendit.
Sipas Bankës Botërore, hidrocentrali synon të përmirësojë aksesin në energji elektrike më të përballueshme, të besueshme dhe të qëndrueshme për rreth 10 milionë njerëz.
Nëse përfundohet në vitin 2028 dhe arrin lartësinë e planifikuar prej 335 metrash, Rogun do të tejkalojë digën Jinping-I në Kinë, duke u pozicionuar në krye të listës së digave më të larta në botë.