Sot, Dita Ndërkombëtare e Personave me Aftësi të Kufizuara
Sot shënohet Dita Ndërkombëtare e Personave me Aftësi të Kufizuara. Sipas të dhënave të publikuara nga Organizata e Kombeve të Bashkuara, rreth 1.3 miliardë njerëz në botë përjetojnë aftësi të kufizuara të konsiderueshme. Kjo shifër përfaqëson 16% të popullsisë globale, ose një në çdo gjashtë persona.
Personat me aftësi të kufizuara përballen me sfida të shumta shëndetësore. Ata kanë një rrezik dyfish më të lartë për të zhvilluar sëmundje të tilla si depresioni, astma, diabeti, goditjet në tru, obeziteti ose probleme të shëndetit oral. Mendohet se jetëgjatësia e tyre mund të jetë deri në 20 vjet më e shkurtër krahasuar me pjesën tjetër të shoqërisë.
Pabarazitë shëndetësore rrjedhin nga kushtet jo të drejta me të cilat përballen personat me aftësi të kufizuara. Këto përfshijnë stigmën, diskriminimin, varfërinë, përjashtimin nga arsimi dhe punësimi, si dhe barrierat ekzistuese brenda vetë sistemit shëndetësor.
Tema e kësaj diteje për vitin 2025 është: “Nxitja e shoqërive gjithëpërfshirëse për aftësinë e kufizuar, për avancimin e progresit social”.
Në të gjitha rajonet, personat me aftësi të kufizuara dhe familjet e tyre përballen me sfida dhe pengesa në arritjen e objektivave të zhvillimit social, duke përfshirë:
- Më shumë gjasa të jetojnë në varfëri.
- Diskriminim të vazhdueshëm në punësim, me paga më të ulëta dhe mbipërfaqësim në sektorin informal.
- Sisteme të mbrojtjes sociale jo të barabarta dhe të pamjaftueshme, duke mos marrë parasysh kostot shtesë të lidhura me aftësinë e kufizuar, duke përjashtuar shpesh personat me aftësi të kufizuara nga sektori informal.
- Përvojat e shumë personave me aftësi të kufizuara brenda sistemeve të kujdesit dhe mbështetjes, të cilat vazhdojnë të karakterizohen nga mohimi i dinjitetit, autonomisë dhe veprimtarisë së tyre.