“`html
Fitimet e pashpërndara të sektorit bankar arrijnë vlerën më të lartë historike
Fitimet e pashpërndara të sektorit bankar arritën nivelin më të lartë historik në tremujorin e parë të këtij viti. Sipas Bankës së Shqipërisë, vlera e fitimeve të pashpërndara (pa përfshirë fitimet e vitit aktual) shkoi në 82.9 miliardë lekë, ose rreth 863 milionë euro. Krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar, vlera e fitimeve të pashpërndara të bankave tregtare është rritur me 13%.
Edhe pesha e fitimeve të pashpërndara në strukturën e kapitalit aksionar të sektorit bankar arriti një vlerë rekord. Në fund të muajit mars, fitimet e pashpërndara përbënin 32.5% të kapitalit aksionar, duke shënuar një rritje prej 1.5 pikë përqindjeje krahasuar me një vit më parë, dhe duke arritur nivelin më të lartë të regjistruar ndonjëherë.
Në vitet e fundit, fitimet e pashpërndara të sektorit bankar kanë qenë pozitive dhe në rritje, duke reflektuar një cikël pozitiv në sektor dhe duke përmbysur ecurinë negative të periudhës pas krizës së kredive me probleme. Nga qershori 2011 deri në shtator 2018, rezultati negativ i akumuluar kishte një kontribut negativ në strukturën e kapitalit aksionar të sistemit. Piku u arrit në fund të vitit 2014, kur humbjet e akumuluara përbënin gati 25% të kapitalit aksionar. Keqësimi i performancës financiare u shkaktua nga rritja e fortë e kredive me probleme.
Pas vitit 2018, përmirësimi gradual i situatës financiare të sektorit ka bërë që fitimet e pashpërndara të japin një efekt pozitiv në kapitalizim, ndërsa sivjet ato kanë arritur nivelet më të larta historike. Kontributi i fitimeve të pashpërndara në kapitalin e sektorit është një tregues i rëndësishëm sepse u mundëson bankave të grumbullojnë rezerva për të përballuar goditjet nga keqësimi i performancës financiare, pa pasur nevojë t’u drejtohen aksionarëve për kapitale shtesë.
Rritja e fitimeve të pashpërndara të bankave në vitet e fundit lidhet kryesisht me përmirësimin e ndjeshëm të performancës financiare të tyre. Sidomos pas vitit 2022, kjo rritje reflekton edhe efektin e normave të larta të interesit. Megjithëse fitimet janë shtuar nga rezultatet financiare pozitive, shpërndarja e tyre është kufizuar ndjeshëm nga kërkesat e kuadrit rregullator të Bankës së Shqipërisë.
Edhe në një cikël ekonomik pozitiv dhe me përmirësimin e treguesve të përfitueshmërisë, mundësitë për shpërndarjen e dividendeve për aksionarët janë të kufizuara për disa banka. Raporti minimal bazë i mjaftueshmërisë së kapitalit për sektorin bankar është 12%. Pas vitit 2019, ka nisur aplikimi i shtesave të tjera të lidhura me kuadrin e ri makroprudencial, si edhe atë për rimëkëmbjen dhe ndërhyrjen e jashtëzakonshme. Këto shtesa kanë rritur ndjeshëm kërkesat për kapital, duke kontribuar në rritjen graduale të niveleve mesatare të këtij treguesi për sektorin.
Kërkesat e kapitalizimit janë edhe më të larta për grupin e bankave me rëndësi sistemike. Banka Kombëtare Tregtare (BKT), Banka Credins, Banka Raiffeisen dhe Banka Intesa Sanpaolo kanë shtesa shtesë në raportin e mjaftueshmërisë së kapitalit, në masën midis 0.5% dhe 1%. Gjithashtu, bankat me rëndësi sistemike, që nga 1 janari 2024, duhet të plotësojnë edhe shtesën e kërkuar të raportit të mjaftueshmërisë së kapitalit, që lidhet me kërkesën minimale për instrumente të kapitalit rregullator dhe detyrime të pranuara (MREL). Duke shtuar edhe shtesën konservuese të kapitalit prej 2.5%, raporti total i mjaftueshmërisë së kapitalit arrin në 14.5%. Aktualisht, duke llogaritur edhe shtesat kundërciklike të miratuara nga Banka e Shqipërisë, raporti minimal i mjaftueshmërisë së kapitalit për të gjitha bankat është 15.5%.
Raporti i mjaftueshmërisë së kapitalit të sektorit bankar u rrit më tej në tremujorin e parë të këtij viti. Sipas Bankës së Shqipërisë, në fund të marsit ky tregues arriti në 20.44%, nga 20.36% në fund të vitit 2025 dhe 19.5% në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Burimi: BSH
“`