“`html
Fotovoltaikët: Vetëprodhuesit arrijnë kapacitet 288 MW, por rrjeti bëhet sfida e radhës
Numri i konsumatorëve shqiptarë që prodhojnë energji për nevojat e tyre është më shumë se dyfishuar në dy vitet e fundit, ndërsa kapaciteti i instaluar është rritur me afro 87%. Ky informacion vjen nga një raport i ri i Energy Community Regulatory Board (ECRB).
Raporti tregon se numri i vetëprodhuesve të energjisë nga burime të rinovueshme në Shqipëri është rritur nga 1,532 në vitin 2023 në 3,551 në vitin 2025. Gjatë së njëjtës periudhë, kapaciteti i instaluar është rritur nga 154 MW në 288 MW.
Kapaciteti i instaluar i vetëprodhuesve të energjisë elektrike përbën rreth 7.5% të kapacitetit total të instaluar në Shqipëri në fund të vitit 2025, i cili arriti në 3,818 MW.
Rritja e kapacitetit të vetëprodhuesve vjen në një kohë kur vendet e Komunitetit të Energjisë po përpiqen të përshpejtojnë tranzicionin drejt energjisë së pastër dhe të rrisin rolin e konsumatorëve në tregun e energjisë.
Raporti paralajmëron se zhvillimi i mëtejshëm i këtij segmenti do të varet gjithnjë e më shumë nga aftësia e rrjeteve elektrike për të përballuar flukset e reja të energjisë. Sipas ECRB, mungesa e kapaciteteve të disponueshme në rrjetin e shpërndarjes është pengesa kryesore për instalimin e më shumë kapaciteteve nga konsumatorët aktivë në vendet e Komunitetit të Energjisë.
Autoritetet rregullatore të rajonit identifikojnë gjithashtu mungesën e fleksibilitetit në sistem dhe kufizimet në rrjetin e transmetimit si sfida të rëndësishme për tranzicionin energjetik.
Në Shqipëri, rregullat për lidhjen në rrjet të konsumatorëve aktivë tashmë marrin parasysh karakteristikat specifike të instalimeve që prodhojnë energji dhe rrjedhat dykahëshe të energjisë, sipas raportit. Dokumenti vëren gjithashtu se Shqipëria ka përcaktuar karakteristika teknike për burimet e rinovueshme dhe procedura për lidhjen e tyre në rrjet.
ECRB rekomandon që vendet e rajonit të publikojnë rregullisht informacion mbi kapacitetet e disponueshme të lidhjes, në mënyrë që investitorët dhe konsumatorët të kenë më shumë transparencë përpara paraqitjes së aplikimeve.
Raporti evidenton se kërkesat për lidhje në Shqipëri menaxhohen sipas parimit “first paid, first served”, ku përparësi u jepet aplikantëve që përmbushin më parë detyrimet financiare. Ndërkohë, projektet që përfshijnë vetëprodhim dhe sisteme magazinimi energjie nuk gëzojnë aktualisht trajtim preferencial në procesin e lidhjes me rrjetin.
ECRB rekomandon që vendet e rajonit të shqyrtojnë mundësinë që disa projekte të marrin përparësi kur kontribuojnë në uljen e mbingarkesës së rrjetit ose përmirësojnë efikasitetin e tij.
Sipas raportit, rritja e numrit të konsumatorëve aktivë mund të kontribuojë në sigurinë e furnizimit, të përmirësojë efikasitetin e rrjeteve ekzistuese dhe të reduktojë nevojën për investime shtesë në infrastrukturë, nëse mbështetet nga kuadri i duhur rregullator dhe teknik.
“`