Gjermania përballet me një valë falimentimesh, bizneset e vogla në rrezik
Volker Treyer, analist kryesor pranë Dhomës Gjermanë të Industrisë dhe Tregtisë (DIHK), ka cituar Reuters duke thënë se “vala e falimentimit vazhdon”. Ai shtoi se “kompanitë e vogla dhe të mesme, në veçanti, po futen në telashe”. Një anketë e DIHK tregon se pothuajse një në tre kompani me më pak se 20 punonjës frikësohen nga një përkeqësim i situatës së biznesit. Këto kompani përbëjnë rreth 85% të të gjitha kompanive në vend.
Të njëjtën ditë, më 12 dhjetor 2025, Zyra Federale e Statistikave njoftoi se deri në fund të shtatorit, gjykatat gjermane kishin regjistruar 18.125 kërkesa për hapjen e procedurave të falimentimit kundër kompanive, një rritje prej pothuajse 12% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Kjo e bëri numrin e falimentimeve të kompanive në Gjermani gjatë tre tremujorëve të parë të vitit 2025, më të lartin në njëmbëdhjetë vjet.
Sa më të vogla, aq më të prekshme
Profesor i ekonomisë, Stefan Müller, konfirmon se kompanitë e vogla janë veçanërisht të prekshme. Ai tha për DW, duke qenë kreu i kërkimit të falimentimit në Institutin Leibniz për Kërkime Ekonomike në Halle, se falimentimet “po ndodhin kryesisht në sektorin e biznesit të vogël”. Ai shtoi se “madhësia mesatare në numrin e të punësuarve është dhjetë punonjës, por shumica e kompanive janë më të vogla”.
Edhe pse nuk luan një rol vendimtar në këtë analizë, vala aktuale e falimentimeve është e dukshme edhe në sektorin privat. Numri i falimentimeve personale u rrit gjithashtu në Gjermani vitin e kaluar. Gjatë nëntë muajve të parë të këtij viti, u regjistruan 57.824 raste të falimentimit të konsumatorëve, një rritje prej 8% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.
Ndikimi në tregun e punës
Edhe pse “shpata e falimentimit” kryesisht qëndron mbi bizneset e vogla me pak punonjës, numri i vendeve të punës të humbura ose të rrezikuara seriozisht është rritur ndjeshëm për shkak të rritjes së falimentimeve në shoqëritë e partneritetit dhe kapitalit. Instituti Leibniz për Kërkime Ekonomike ka llogaritur se rreth 170.000 vende pune janë prekur këtë vit, ndërsa para pandemisë së koronavirusit, shifra ishte më pak se 100.000.
Klaus-Heiner Rell, ekonomist në Institutin për Ekonominë Gjermane në Këln, nuk do të donte të mbivlerësonte ndikimin e këtij trendi në tregun e punës. Ai shkroi se “falimentimi kontribuon në një rritje të lehtë të papunësisë, por zhvillimi i situatës nuk është dramatik”. Stefan Müller e sheh situatën më ndryshe, duke parashikuar se në vitin 2025 duhet të “llogaritemi në rreth 200.000 vende pune të prekura – që është relativisht e lartë”. Ai kujton se në vitet para pandemisë, ky numër ishte rreth gjysma e këtij niveli.
Müller thekson se disa nga këto vende pune “ndoshta do të humbasin në të vërtetë, sepse falimentimet çojnë në mbylljen e kompanive”. Megjithatë, ai gjithashtu shton se shumë vende pune po krijohen në kompani të tjera, duke i konsideruar efektet në tregun e punës si “në përgjithësi të tolerueshme”. Sipas tij, “nuk duhet harruar se në procesin e pastrimit të tregut, punëtorët shpesh kalojnë nga kompani të dobëta në kompani të mira”.
Zhvillime të pritura?
Për Stefan Müller, shifrat aktuale nuk janë krejtësisht të papritura: “Në përgjithësi, një rritje në numrin e falimentimeve mund të pritej. Megjithatë, shkalla është disi e habitshme.” Klaus-Heiner Rell nuk është i befasuar: “Në parim, ky zhvillim pritej, duke pasur parasysh kohëzgjatjen e dobësisë ekonomike, numri i falimentimeve mund të kishte qenë edhe më i lartë.”
Rell nuk i sheh arsyet për numrin e madh të falimentimeve vetëm në anën e sipërmarrësve: “Arsyeja kryesore është ndoshta ekonomia e ngadaltë pothuajse trevjeçare, me një ekonomi në stanjacion ose pak në rënie.” Ai përmend gjithashtu se çmimet e energjisë, lufta e Rusisë në Ukrainë dhe kalimi drejt neutralitetit klimatik po kontribuojnë gjithashtu në këtë situatë, duke e bërë edhe më të vështirë për kompanitë të bëjnë biznes.
“Në çfarë mase politikat e vonuara të reformave dhe kompanitë individuale me përshtatje të vonuara kanë kontribuar në probleme është e vështirë të përcaktohet,” thotë Rell. Steffen Müller gjithashtu nuk dëshiron t’ia hedhë fajin vetëm një pale, duke theksuar se “arsyet e falimentimit janë gjithmonë shumë individuale”. Ai shpjegon se problemet shpesh lindin nga vendime të gabuara individuale, të tilla si përzgjedhja e dobët e produktit, konfliktet midis menaxhmentit dhe punonjësve, apo mosmarrëveshjet me pronarë të rëndësishëm. “Kur i shtoni kësaj kostot në rritje të shpejtë, ndryshimet strukturore, pasiguritë gjeopolitike dhe tarifat, dobësitë dhe gabimet individuale çojnë më shpejt në falimentim,” thotë Müller.
Përfundimi i tij është: “Se kompanitë plotësisht të shëndetshme dhe të pozicionuara mirë që janë ndër më të mirat në industrinë e tyre duhet të zhduken vetëm për shkak të kushteve më të dobëta të kornizës – kjo ndoshta nuk ndodh shpesh.”
Vetëm një shkëndijë e vogël shprese
Shoqata e Administratorëve dhe Mbikëqyrësve të Falimentimit në Gjermani (VID) e sheh situatën aktuale relativisht me qetësi. Presidenti i VID, Christoph Niering, i tha Agjencisë Gjermane të Shtypit se “pas efekteve të kompensimit të periudhës së koronavirusit dhe rritjes së lidhur me falimentimet, zhvillimi po kthehet në normalitet”. Megjithatë, ai e cilëson këtë si “jo ende një përmbysje e trendit, por është dritë në fund të tunelit”.
Stephen Müller shprehet në mënyrë të ngjashme, duke parashikuar se “në vitin 2026, ndoshta do të jemi rreth nivelit të lartë të vitit 2025”. Megjithatë, ai e quan këtë “lajm i mirë kushtimisht, sepse ngadalë kemi arritur në zonën e kuqe”. Pra, nuk duhet të ketë përkeqësim, sepse një vështrim në grupin kryesor të shoqërive të partneritetit dhe kapitalit tregon se “ne u përballëm për herë të fundit me përmasa të ngjashme 20 vjet më parë”.
Ekonomisti Klaus-Heiner Rell gjithashtu sheh një shkëndijë shprese: “Nëse ekonomia rritet me rreth një përqind vitin e ardhshëm, siç presin institute të ndryshme, edhe falimentimet duhet të qetësohen.” Megjithatë, ai thekson se ulja e numrit të falimentimeve nuk do të vijë vetvetiu, pasi “problemet strukturore si tarifat amerikane, konkurrenca nga Kina dhe kostot e energjisë mbeten të pranishme”.