“`html
Irani prej javësh nën “zjarrin” e protestave, analiza: Si e ka siguruar Khamenei mbijetesën e regjimit të mullahëve
Lideri suprem i Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, dihej se fshihej në një bunker kur u vra udhëheqësi i linjës së ashpër të Hezbollahut në Liban, Hassan Nasrallah, në shtator 2024, pas një sulmi ajror izraelit. Ai bëri të njëjtën gjë në qershor 2025, kur bombarduesit amerikanë goditën objektet bërthamore të Iranit. Ajatollah Ali Khamenei e di se ai është shënjestra numër një për eliminim nga SHBA-ja dhe Izraeli. Aktualisht, ai me shumë gjasa ndodhet në një bunker, nga ku po jep urdhra për dhunën në protesta.
Prandaj, lind pyetja nëse vrasja e udhëheqësit suprem do të sillte edhe fundin e regjimit të mullahëve në Iran. Përgjigja nga analistët dhe zyrtarët amerikanë që informojnë Trumpin për zhvillimet në Iran është e qartë: Jo.
Si e ka siguruar Khamenei mbijetesën e mullahëve
Që nga qershori i kaluar, Khamenei, i cili pa se “litari” po shtrëngohej rreth tij, ka siguruar një proces të qetë dhe të shpejtë trashëgimi. Sipas një raporti të New York Times, gjatë asaj kohe, Khamenei mori vendimin e pazakontë për t’i udhëzuar Këshillit të Ekspertëve, organit më të lartë të klerikëve shiitë që zgjedhin udhëheqësin suprem të vendit, të zgjedhin pasardhësin e tij nga tre emra që ai vetë ua dha atyre. Publikimi citon deklarata anonime nga zyrtarë iranianë, të cilët shpjegojnë se midis pasardhësve nuk është djali i Khameneit, Mojtaba, i cili ishte klerik dhe konsiderohej si një “i preferuar” për pozicionin e tij.
Zgjedhje të vështira
Khamenei është një figurë e urryer për shumë iranianë, pasi regjimi i mullahëve është një nga më represivët në planet. Megjithatë, dekada të tëra të sundimit të vendit nga klerikët shiitë kanë çuar në mënyrë efektive në shpërbërjen e frontit të opozitës dhe të disidencës.
Një zgjidhje mund të jetë ish-presidenti iranian Hassan Rouhani, i cili është reformist. Emri tjetër që përmendet është ai i djalit të ish-Shahut të Iranit, Reza Pahlavi, i cili jeton në Uashington dhe i ka intensifikuar deklaratat e tij publike ditët e fundit. Problemi është se ai nuk ka një bazë organizative brenda Iranit për të organizuar ngritjen e tij në krye të vendit. Vlerësimi është se popullariteti i tij i fundit gjatë protestave është për shkak të faktit se shumë protestues e shohin atë si dikë që nuk ka të bëjë fare me regjimin dhe dëshiron marrëdhënie më të mira me Perëndimin.
Skenari i juntës dhe lufta prapa skenave për pushtet
Në rast të një rënieje të regjimit, të cilës shtetet e Lindjes së Mesme i frikësohen shumë për shkak të kaosit që do të shkaktonte, shumë besojnë se korpusi elitar i Forcave të Armatosura Iraniane, Garda Revolucionare, do të dalë përpara për të mbushur boshllëkun e pushtetit dhe për të ruajtur privilegjet e tyre.
Megjithatë, disa aktorë brenda regjimit duan që Khamenei të largohet, sipas lektorit të Universitetit Yale, Aras Azizi. “Një pjesë e konsiderueshme e elitës sunduese në Iran është gati të bëjë disa ndryshime. Të heqë qafe Khamenein. Të heqë qafe disa nga politikat dhe institucionet themelore të Republikës Islamike. Pra, ata madje mund t’i mirëpresin sulmet e SHBA-së si një mundësi për të përshpejtuar këtë proces,” tha Aras Azizi.
Për shembull, kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, i cili vesh rroba civile dhe është i njohur për tendencat e tij autoritare, është një nga njerëzit që nuk ka pasur kurrë besimin e plotë të Khameneit. Anëtarët e regjimit iranian dyshojnë se ai pretendon besnikëri dhe pret momentin e duhur për të vepruar kundër mullahëve. Ndoshta ai moment nuk është larg.
Edhe nëse protestat pushojnë, arsyet pse protestuesit dolën në rrugë – korrupsioni, rritja e çmimeve për mallrat bazë dhe gjendja tragjike e ekonomisë iraniane – mbeten dhe matematikisht do të ndezin një zjarr të ri.
“`