Sot, Dita Ndërkombëtare e Maleve
Sot shënohet Dita Ndërkombëtare e Maleve. Për vitin 2025, Kombet e Bashkuara kanë zgjedhur akullnajat si temë qendrore të kësaj dite, duke vënë në pah rëndësinë e tyre për bujqësinë, sigurinë e ujit dhe jetesën e komuniteteve malore të cenueshme.
Akullnajat, të cilat përbëjnë rezerva të mëdha uji të ngrirë dhe bore, janë shumë më tepër sesa pamje të ngrira. Ato janë një burim thelbësor jetësor për zonat përreth maleve, si dhe një mbështetje kritike për ekosistemet dhe komunitetet.
Megjithatë, akullnajat po i nënshtrohen transformimeve të shpejta dhe shqetësuese, me pasoja të thella për të gjithë ne, duke marrë parasysh se ato mbartin rreth 70% të ujit të ëmbël të planetit.
Dita Ndërkombëtare e Maleve, me temën “Akullnajat kanë rëndësi për ujin, ushqimin dhe jetesën në male dhe përtej”, nënvizon rolin kyç të rajoneve malore si burim kryesor i ujërave të ëmbla globale dhe bën thirrje për veprime të menjëhershme për të parandaluar zhdukjen e akullnajave.
Shkrirja e përshpejtuar e tyre nuk paraqet vetëm një krizë mjedisore, por edhe humanitare, duke kërcënuar bujqësinë, energjinë e pastër, sigurinë e ujit dhe jetën e miliarda njerëzve.
Tërheqja e akullnajave, e nxitur nga rritja e temperaturave globale, është një tregues i qartë i krizës klimatike. Shkrirja e akullnajave dhe e ngricave të përhershme rrit rreziqe të tilla si përmbytjet, përmbytjet nga shpërthimi i liqeneve akullnajore, rrëshqitjet e dheut ose erozioni dhe sedimenti i shtuar, duke vënë në rrezik popullatat dhe infrastrukturën.
Në pesë vitet e fundit është regjistruar tërheqja më e shpejtë e akullnajave në histori. Rreth 600 akullnaja tashmë janë zhdukur dhe shumë të tjera do të zhduken nëse temperaturat vazhdojnë të rriten.