“`html
Kriza e Arsimit Rural: Shkolla pa Nxënës dhe Klasat Kolektive
Shkolla nëntëvjeçare “Mark Pal Kola” në Vig, e cila zyrtarisht qëndron e hapur, është në realitet e heshtur. Prej tre vitesh, asnjë fëmijë nuk dëgjohet, mësuesit nuk japin më mësim dhe zilja e shkollës nuk bie më. Bankat janë ende të mbuluara me libra dhe fletore të lëna pas, ndërsa regjistrat e klasave qëndrojnë mbi tavolina, duke krijuar përshtypjen se mësimi ka përfunduar vetëm dje. Megjithatë, godina shkollore është braktisur prej kohësh. Për pasojë, ata pak nxënës që jetojnë në zonë duhet të udhëtojnë çdo ditë 15 kilometra për të arritur në shkollat e Vau të Dejës.
Në dërrasën e zezë, një mesazh i lënë nga një ish-nxënës përpiqet të japë zë këtij boshllëku që rritet vit pas viti: “Mbroni shkollën tuaj sa nuk është vonë.” Vigu nuk është një rast i izoluar. Vetëm gjatë dy viteve të fundit, 149 shkolla rurale në të gjithë vendin kanë mbyllur dyert për shkak të mungesës së nxënësve, si pasojë e emigracionit, plakjes së popullsisë dhe mungesës së investimeve afatgjata në arsim. Ekspertët paralajmërojnë se nuk bëhet më fjalë për statistika të rastit, por për një krizë të thellë strukturore.
“Problemi kryesor sot është mënyra se si është ndërtuar sistemi arsimor,” shpjegon Irsa Ruçi, eksperte e arsimit parauniversitar, duke shtuar se ky sistem nuk ka pësuar ndryshime thelbësore prej dekadash. “Problememe që ne shohim janë vetëm sipërfaqësore; sistemi duhet të ndryshojë rrënjësisht,” thekson ajo.
Në juglindje të vendit, situata është e ngjashme. Shkolla nëntëvjeçare e Polenës nuk i ka hapur dyert për nxënësit këtë vit. Polena, ndryshe nga Vigu, është një fshat i gjallë pranë Korçës, i njohur për festat që mbledhin mijëra vizitorë çdo verë. Megjithatë, gjatë vitit, banorët kryesorë janë të moshuar, dhe numri i fëmijëve është aq i vogël sa nuk mjafton për të mbajtur shkollën hapur. Oborri i shkollës është mbushur me pula dhe materiale ndërtimi, të cilat, sipas banorëve, do të përdoren për një projekt të ri. Ndërkohë, ata flasin pa dëshirë për mundësinë që godina të shndërrohet në hotel.
Në vend të zërave të fëmijëve që dikur mbushnin korridoret, brenda ish-godinës së dijes janë ngritur dy struktura për përgatitjen e ushqimeve tradicionale dimërore – petka, rosnicë, trahana, oshafë, reçel e të tjera. Kjo traditë e hershme e amvisave të fshatit ka gjetur tashmë strehë në ish-shkollë.
Edhe në Kolanec të Maliqit, shkolla u mbyll këtë vit, dhe pesë fëmijët e fshatit udhëtojnë çdo ditë me makinë drejt qytetit. Të njëjtin fat kanë pësuar edhe shkollat e Tërovës, Pendavinjit dhe Fshat-Maliqit.
Megjithatë, mbyllja e shkollave është vetëm një aspekt i problemit. Rritja e ndjeshme e numrit të nxënësve në klasa kolektive po e përkeqëson më tej situatën. “Kishim rreth 22 mijë nxënës në klasa kolektive, tani numri ka shkuar në 30 mijë,” thotë pedagogu Ndriçim Mehmeti. “Në klasa të tilla, cilësia e mësimit nuk mund të jetë e lartë, dhe bie edhe motivimi i mësuesve dhe nxënësve,” shtoi ai.
Sipas Mehmetit, sistemi arsimor shqiptar ka nevojë urgjente për investime. “Gjej mundësitë, shfrytëzoji ato dhe nëse jo, atëherë do të vazhdojmë të kemi këto rezultate në PISA, në të gjitha provimet ndërkombëtare, dhe si pasojë, nxënësit do ta gjejnë shpëtimin vetëm duke ikur jashtë vendit, ose duke u grumbulluar në zonat e mëdha urbane,” tha ai.
Testi PISA është një nismë mbarëbotërore e Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD), e cila ka për qëllim të masë aftësinë e nxënësve 15-vjeçarë për të përdorur njohuritë e tyre në matematikë, shkencë dhe lexim. Në raportin e fundit të publikuar mbi testimin e nxënësve shqiptarë, në dhjetor 2024, Shqipëria shënoi rënie në të tre fushat e testimit, duke u cilësuar si një “anormalitet negativ”.
“Besoj se është dëshira e kujtdo në këtë vend të shohë oborret e shkollave të gumëzhijnë,” tha Irsa Ruçi. “Por është për të ardhur keq që vatrat e dijes po mbyllen,” përfundoi ajo.
“`