Dizajn që krijon varësi – Komisioni Evropian zbulon shkeljet në Instagram dhe Facebook, kompania “Meta” rrezikon gjobë rekord
Komisioni Evropian e ka gjetur paraprakisht kompaninë Meta në shkelje të Aktit të Shërbimeve Dixhitale (DSA) për shkak të dizajnit problematik të platformave Instagram dhe Facebook. Ky veprim hap rrugën për një gjobë prej miliarda eurosh.
Zbulimi i së premtes fokusohet në veçori si:
- Lëvizja pa fund (infinite scrolling)
- Luajtja automatike e videove
- Njoftimet push
- Algoritmet e rekomandimeve shumë të personalizuara
Rregullatorët theksojnë se këto mjete i vendosin përdoruesit në “modalitetin autopilot” dhe nxisin përdorimin kompulsiv.
Henna Virkkunen, Zëvendëspresidentja Ekzekutive e Komisionit për Sovranitetin, Sigurinë dhe Demokracinë në Teknologji, u shpreh: “Mbrojtja e shëndetit fizik dhe mendor të evropianëve duhet të jetë një përparësi për platformat e mediave sociale. Akti i Shërbimeve Dixhitale ofron një kornizë të qartë për t’i mbajtur platformat përgjegjëse për dizajnin dhe efektet që krijojnë varësi të shërbimeve të tyre. Ne jemi plotësisht të përkushtuar për të zbatuar legjislacionin tonë në Evropë.”
Hetimi i Komisionit, i nisur në maj 2024, ka zbuluar se Meta dështoi të vlerësojë siç duhet rreziqet që platformat e saj paraqesin për mirëqenien fizike dhe mendore të përdoruesve, veçanërisht të miturve dhe të rriturve vulnerabël. Hetuesit konstatuan se kompania kishte injoruar të dhënat lidhur me kohën që adoleshentët kalojnë në Instagram dhe Facebook gjatë natës, si dhe mënyrën se si optimizimi i formateve të tilla si videot dhe historitë mund të çojë në përdorim të tepërt ose kompulsiv.
Masat mbrojtëse ekzistuese të Metës u gjetën gjithashtu të mangëta. Komisioni theksoi se mjetet e menaxhimit të kohës, duke përfshirë ato që aktivizohen automatikisht për adoleshentët, mund të injorohen lehtësisht dhe nuk e zvogëlojnë ndjeshëm përdorimin. Kontrollet prindërore, nga ana tjetër, u gjetën efektive vetëm për prindërit me ekspertizë teknike të mjaftueshme dhe kohë për t’i përdorur ato, duke dëmtuar vlerën e tyre.
Komisioni i ka bërë thirrje Metës të bëjë ndryshime strukturore në dizajnin e të dyja platformave. Këto përfshijnë çaktivizimin e veçorive si luajtja automatike dhe lëvizja e pafundme si parazgjedhje, futurjen e ndërprerjeve efektive të kohës së kaluar në ekran dhe përshtatjen e sistemeve të saj të rekomandimeve për t’i bërë ato më pak të orientuara drejt angazhimit.
Gjetjet paraprake nuk paragjykojnë një rezultat përfundimtar. Meta ka të drejtë të shqyrtojë dosjet e hetimit të Komisionit dhe të përgjigjet me shkrim para se të nxirret ndonjë vendim për mosrespektim.
Nëse gjetjet konfirmohen përfundimisht, Meta përballet me një gjobë deri në 6% të xhiros së saj vjetore në mbarë botën. Bazuar në të ardhurat e kompanisë për vitin 2025 prej pak më pak se 201 miliardë dollarësh, kjo shumë mund të shkojë në mbi 12 miliardë dollarë (11 miliardë euro).
Ky është veprimi më i fundit në një seri veprimesh të DSA-së kundër platformave kryesore. Dy gjobat e para sipas ligjit ishin një gjobë e rëndë prej 120 milionë eurosh ndaj X (ish-Twitter) në dhjetor dhe një gjobë prej 200 milionë eurosh ndaj gjigantit kinez të tregtisë elektronike Temu në maj.
Hetimi zhvillohet gjithashtu së bashku me një hetim të veçantë mbi masat e Metës për sigurimin e moshës për personat nën 13 vjeç, për të cilat gjetjet paraprake u miratuan në prill.