“Tokë për paqe”/ Ish-komandanti i NATO-s: Modele nga Kosova për luftën në Ukrainë
Marrëveshja e paqes për Ukrainën duhet të mbështetet në mësimet e nxjerra nga Kosova. Kështu shkruan ish-komandanti i NATO-s, admirali në pension James Stavridis, në një editorial të publikuar. Ai thekson se, për të arritur një paqe të qëndrueshme, Ukraina ka nevojë për garanci sigurie në të katër sferat: detare, ajrore, tokësore dhe kibernetike.
Siguria Detare:
- Hapi i parë për sigurinë e Ukrainës është mbrojtja e rrugëve tregtare përmes Detit të Zi.
- Stavridis thekson se Ukraina duhet të ketë garanci se flota ruse nuk do të pengojë eksportet e saj, sidomos ato të produkteve bujqësore dhe të potasit. Ukraina, ish-“hambari i bukës së Evropës”, varet shumë nga eksportet përmes portit të Odesës.
- Propozimi parashikon një prani të përhershme të NATO-s në rajon, me një forcë detare që do të përfshinte shkatërrues, minahedhës dhe avionë me rreze të gjatë veprimi, siç janë amerikanet “P-8 Poseidon”. Kjo forcë mund të operojë nga bazat detare në Rumani, Bullgari dhe Turqi, duke siguruar vazhdimin e eksporteve të mallrave ukrainase.
Siguria Ajrore:
- Në ajër, masa më e rëndësishme strategjike do të ishte vendosja e një zone ndalim-fluturimi mbi Ukrainë.
- Kievi, me mbështetjen e aleatëve dhe mbërritjen e avionëve F-16, mund të bashkëpunojë me forcat ajrore të NATO-s për të zbatuar këtë ndalim.
- Baza e NATO-s në Ramstein të Gjermanisë mund të shërbejë si seli qendrore, me avionë luftarakë dhe avionë AWACS për monitorimin e hapësirës ajrore.
Siguria në Tokë dhe Prania e Forcave Ushtarake:
- Garancitë në tokë kërkojnë më shumë menaxhim politik, pasi Rusia ka të ngjarë të kundërshtojë çdo mision ushtarak të NATO-s në Ukrainë.
- Megjithatë, prania e të paktën 10,000 trupave nga vendet e NATO-s, kryesisht nga vendet kufitare si Polonia dhe shtetet baltike, mund të jetë e nevojshme.
- Këto forca mund të veprojnë nën një komandant të vetëm dhe të vendosen përgjatë kufirit të ri ruso-ukrainas.
Siguria Kibernetike:
- Stavridis sugjeron gjithashtu forcimin e mbrojtjes kibernetike të Ukrainës, me ndihmën e fuqisë ushtarake amerikane nga Komanda Kibernetike e SHBA-së.
- Ukraina ka zhvilluar aftësi mbrojtëse në luftën kibernetike, por ndihma shtesë mund të forcojë sigurinë e vendit nga sulmet kibernetike ruse, si dhe të sigurojë lidhjen e saj me hapësirën përmes sistemeve si Starlink.
Me këto garanci sigurie për detin, ajrin, tokën dhe hapësirën kibernetike, Ukraina mund të shqyrtojë një marrëveshje “tokë për paqe”. Pavarësisht pakënaqësisë me perspektivën e humbjes së territorit nën kontrollin rus, zhvillimet në fushën e betejës duket se e bëjnë këtë rezultat të pashmangshëm. E vetmja rrugë realiste për Perëndimin është të negociojë garanci të konsiderueshme, duke siguruar prosperitetin afatgjatë të Ukrainës.