Analiza/ Një vit nga zgjedhja e Papa Leone XIV: Diplomacia, Luftërat dhe Sfida e Inteligjencës Artificiale
Më 8 maj 2025, Papa Leone XIV u paraqit para botës me një fjalim të shkurtër por domethënës. Ky ishte një moment historik, pasi papët e mëparshëm kishin mbajtur vetëm fjalime spontane ose thjesht kishin dhënë bekimin e tyre nga loggia e Bazilikës së Shën Pjetrit. Shprehja kryesore e fjalimit të tij, “paqe e çarmatosur dhe çarmatosëse”, u bë motivi kryesor i fjalimeve, gjesteve, takimeve dhe udhëtimeve të tij gjatë vitit të parë të pontifikatit.
Robert Francis Prevost, pas një konklave të shkurtër që pasoi sëmundjen dhe vdekjen e Papa Françeskut, u ngjit në fronin e Shën Pjetrit, duke lënë pas kardinalë që më parë konsideroheshin më të favorizuar. Megjithatë, zgjedhja e tij nuk ishte një surprizë e plotë. Kardinali Prevost ishte thirrur në Kurie nga Papa Françesku dy vite më parë për të drejtuar Dikasterin e Ipeshkvijve. Ai njihej nga të gjithë si një figurë që mund të sillte unitet në Kishë dhe të vazhdonte punën e “qepjes” së një bote të copëtuar nga luftërat, një proces i nisur nga paraardhësi i tij.
Prevost, Papa i parë me origjinë nga Shtetet e Bashkuara, me përvojë si misionar dhe augustinian, zgjodhi emrin Leone XIV, duke i bërë homazh Papa Leone XIII, “papës social”, i cili iu përkushtua çështjeve të punës, të drejtave dhe ekonomisë. Kjo temë, sipas analizës, duhet rikthyer në qendër të axhendës, jo vetëm për shkak të pabarazive shoqërore të thella, por edhe sepse inteligjenca artificiale, të cilës Leone XIV pritet t’i kushtojë enciklikën e tij të ardhshme, rrezikon të dëmtojë dinjitetin njerëzor.
Paqja ka qenë pa dyshim shqetësimi kryesor i pontifikatit të tij. Gjatë këtyre dymbëdhjetë muajve, ai ka zhvilluar takime të shumta dhe ka pasur biseda telefonike të vazhdueshme me liderët botërorë, përfshirë presidentin rus Vladimir Putin, presidentin ukrainas Volodymyr Zelenskyy, si dhe liderët izraelitë Benjamin Netanyahu dhe Isaac Herzog.