“`html
97 mijë të punësuar në profesionet e rregulluara, mjekët dhe stomatologët kryesojnë listën e më të paguarve
Rreth 97,100 persona janë të punësuar në Shqipëri në profesionet e rregulluara, të cilat përfshijnë 18 kategori të ndryshme. Këto kategori përfshijnë profesionistë si mjekë, infermierë, mësues, stomatologë, avokatë, noterë, përmbarues, auditues dhe ekspertë kontabël.
Të dhënat vijnë nga Plani Kombëtar i Veprimit për Transparencën dhe Proporcionalitetin e Kritereve për Ushtrimin e Profesioneve të Rregulluara, një dokument i hartuar nga Ministria e Arsimit në bashkëpunim me GIZ.
Profesionet e rregulluara përbëjnë 8% të punësimit total në vend. Sipas raportit të INSTAT për vitin 2024, numri total i të punësuarve vlerësohet të jetë 1,177,245 persona. Këto profesione kontribuojnë drejtpërdrejt me 4-5% në Prodhimin e Brendshëm Bruto (PBB), ndërsa ndikimi i tyre indirekt arrin deri në 10% të PBB-së.
Sektori i arsimit dhe shëndetësisë dominojnë punësimin në këtë fushë. Në vend numërohen:
- 36,321 mësues
- 23,800 infermierë
- Rreth 9,100 mjekë
- Rreth 5,000 avokatë
- 4,240 inxhinierë ndërtimi
- 3,927 stomatologë
- 2,920 farmacistë
- 2,171 fizioterapistë
Sipas dokumentit, mjekët dhe stomatologët janë profesionistët më të paguar. Paga mesatare mujore për mjekët arrin rreth 120,000 lekë, ndërsa për stomatologët është rreth 100,000 lekë. Paga mesatare për profesionistët e fushës së drejtësisë dhe ekonomisë, si avokatë, noterë, përmbarues privat, auditues ligjor dhe ekspertë kontabël, është 88,800 lekë në muaj.
Analiza nxjerr në pah edhe pabarazi gjinore dhe territoriale. Gratë dominojnë profesionet e infermierisë dhe mësuesisë, ku përbëjnë mbi 70% të të punësuarve. Ndërkohë, në drejtësi dhe inxhinieri, përfaqësimi i grave mbetet nën 40%. Nga ana tjetër, shumica e profesionistëve janë përqendruar në Tiranë dhe qytetet e mëdha, duke lënë zonat rurale me mungesë specialistësh, sidomos në shëndetësi dhe arsim. Ky përqendrim urban krijon pabarazi rajonale, ndërsa reforma e transparencës dhe proporcionalitetit synon të lehtësojë mobilitetin dhe të balancojë shpërndarjen e shërbimeve.
Plani Kombëtar mbulon rreth 337 lloje profesionesh të rregulluara
Plani Kombëtar identifikon rreth 337 profesione të rregulluara, të cilat mbikëqyren nga 33 institucione, përfshirë ministri, urdhra profesionalë, dhoma profesionale dhe autoritete rregullatore. Dokumenti synon përafrimin e legjislacionit shqiptar me standardet e Bashkimit Evropian, duke propozuar lehtësimin e procedurave të licencimit dhe uljen e barrierave që kufizojnë hyrjen në profesion.
Procedurat e gjata të licencimit, kërkesat ligjore dhe kufizimet administrative kanë ndikuar në mungesën e profesionistëve në sektorë strategjikë, kanë vonuar hyrjen e të rinjve në tregun e punës dhe kanë kufizuar konkurrencën. Reforma ka për qëllim ta bëjë sistemin më transparent dhe më të harmonizuar me tregun evropian.
Përgjegjësitë institucionale për rregullimin e profesioneve:
- Ministria e Drejtësisë: Përgjegjëse direkte për 3 profesione dhe, në mënyrë indirekte, përmes Agjencisë Kombëtare të Falimentimit, mbikëqyr një profesion shtesë. Bashkëpunon me katër Dhomat Kombëtare profesionale (Avokatia, Noteria, Përmbarimi Gjyqësor Privat dhe Ndërmjetësimi) për rregullimin dhe mbikëqyrjen e pesë profesioneve të tjera, duke arritur në 9 profesione.
- Ministria e Brendshme: Rregullon 2 profesione në fushën e sigurisë private dhe mbrojtjes civile.
- Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale: Rregullon drejtpërdrejt 2 profesione nga 14 të identifikuar në sektorin e shëndetësisë. Pjesa tjetër administrohet përmes urdhrave profesionalë, duke përfshirë Urdhrin e Mjekëve (mjek i përgjithshëm dhe të specializuar), Urdhrin e Infermierëve (6 profesione), Urdhrin e Farmacistëve (1 profesion), Urdhrin e Stomatologut (1 profesion), Urdhrin e Psikologut (1 profesion) dhe Urdhrin e Punonjësit Social (1 profesion).
- Ministria e Bujqësisë: Në bashkëpunim me Urdhrin Profesional të Mjekut Veterinar, mbulon 4 profesione veterinare dhe një profesion me status të papërcaktuar (asistent veterinar).
- Ministria e Mjedisit: Mbikëqyr 7 profesione në fushën e mbrojtjes së mjedisit dhe menaxhimit të mbetjeve.
- Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë: Përfshin rreth 26 profesione nën përgjegjësinë e saj dhe profesione të administruara nga autoritete në varësi ose të pavarura, si Autoriteti i Aviacionit Civil (9 profesione), Drejtoria e Përgjithshme Detare (14 profesione) dhe Drejtoria e Përgjithshme e Shërbimeve të Transportit Rrugor (6 profesione), duke arritur në 55 profesione në këtë sektor.
- Ministria e Arsimit: Rregullon profesionin e mësuesit (rreth 28 specialitete) dhe bashkëpunon me Ministrinë e Ekonomisë dhe Inovacionit për instruktorët e formimit profesional.
- Ministria e Turizmit, Kulturës dhe Sporteve: Mbulon rreth 37 profesione, duke përfshirë 23 në kulturë, 10 në turizëm dhe 4 në sport.
- Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit: Mbulon 2 profesione në arsimin profesional, rreth 167 profesione në zeje dhe shërbime ekonomike, si dhe 4 profesione të administruara nga Drejtoria e Përgjithshme e Pronësisë Industriale, duke arritur në rreth 173 profesione gjithsej.
- Ministria e Financave: Përmes Drejtorisë së Përgjithshme të Doganave, rregullon profesionin e agjentit doganor. Bordi i Mbikëqyrjes Publike mbulon dy profesione në auditim dhe kontabilitet, duke arritur në 3 profesione të rregulluara në fushën e financave.
- Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare: Rregullon dhe mbikëqyr 5 profesione në sektorin e shërbimeve financiare dhe të sigurimeve.
Ky shpërndarje e gjerë institucionale tregon kompleksitetin e sistemit shqiptar të profesioneve të rregulluara dhe thekson nevojën për koordinim të fortë ndërinstitucional, standardizim të praktikave rregullatore dhe zbatim të njëtrajtshëm të parimeve të transparencës dhe proporcionalitetit në të gjithë sektorët, në përputhje me kërkesat e Direktivës 2005/36/KE.
“`