Rumani: Qeveria i mbijeton votës së mosbesimit për pensionet gjyqësore
Qeveria e koalicionit të Rumanisë i mbijetoi me vështirësi një votë mosbesimi të zhvilluar të hënën, e cila ishte e nxitur nga planet e diskutueshme për reformimin e pensioneve gjyqësore. Kjo reformë është një kërkesë kyçe për aksesin e vendit në fondet e rimëkëmbjes së Bashkimit Evropian.
Projektligji, i cili synon të kufizojë pensionet e konsiderueshme për gjyqtarët dhe prokurorët dhe të rrisë moshën e daljes në pension, tani përballet me një vendim vendimtar nga Gjykata Kushtetuese më 28 dhjetor. Ky vendim mund të përcaktojë stabilitetin e administratës së brishtë, e cila përbëhet nga katër parti.
Kjo shënon votëbesimin e gjashtë që kabineti ka kapërcyer që kur mori detyrën gjashtë muaj më parë.
Projektligji parashikon rritjen graduale të moshës së daljes në pension për gjyqtarët dhe prokurorët në 65 vjeç dhe kufizimin e pensioneve në 70% të pagës përfundimtare. Gjykata Kushtetuese, e cila kishte hedhur poshtë një version të mëparshëm në tetor, do të japë vendimin e saj përfundimtar mbi legjislacionin më 28 dhjetor.
Reforma është një kusht kritik që Rumania të ketë akses në miliarda euro nga fondet e BE-së për rimëkëmbje dhe qëndrueshmëri. Pensionet gjyqësore mund të arrijnë deri në 5,000 euro në muaj, shifër shumë më e lartë se mesatarja kombëtare prej 600 eurosh, duke krijuar tension publik mbi barazinë dhe barrën fiskale.
Mbijetesa e koalicionit qeverisës varet nga ruajtja e unitetit midis partive ideologjikisht të ndryshme, veçanërisht social-demokratëve të majtë, të cilët kanë kërcënuar të tërheqin mbështetjen.
Besimi publik është nën presion, me qindra gjyqtarë dhe prokurorë që pretendojnë abuzime sistemike, dhe protestat e fundit në rrugë që kanë përforcuar kontrollin e brendshëm.
Nëse Gjykata Kushtetuese e bllokon përsëri reformën, Rumania rrezikon të humbasë aksesin në fondet thelbësore të BE-së, duke përkeqësuar kështu perspektivën e saj fiskale. Një refuzim tjetër mund ta përçajë koalicionin, duke shkaktuar potencialisht zgjedhje të parakohshme dhe duke ndaluar reformat më të gjera fiskale.
Aftësia e qeverisë për të miratuar buxhetin e vonuar të vitit 2026 dhe për të zbatuar masa të mëtejshme shtrënguese do të komprometohet rëndë pa arritur një kompromis brenda koalicionit.
Mosmarrëveshja nxjerr në pah tensione më të thella strukturore midis reformave të mandatuara nga BE-ja dhe rezistencës politike të brendshme, veçanërisht në sektorët e drejtësisë dhe administratës publike.