Kafeja me rritjen më të lartë të çmimit në tetor, shqiptarët nuk heqin dorë
Çmimet e kafesë dhe kakaos po rriten me ritme të shpejta, duke e nxjerrë gradualisht Shqipërinë nga lista e destinacioneve me kosto të ulët, si për vendasit ashtu edhe për turistët.
Të dhënat e INSTAT tregojnë se çmimet e kafesë, çajit dhe erëzave u rritën me 7.1% në tetor 2025, krahasuar me tetorin e vitit 2024. Kjo ishte rritja më e fortë ndër të gjitha grupet e mallrave të konsumit bazë që merren në konsideratë për matjen e inflacionit.
Arsyet e rritjes së çmimeve:
- Faktorë ndërkombëtarë:
- Çmimet e larta të kafesë dhe çajit në tregjet ndërkombëtare, të ndikuara nga kushtet ekstreme klimatike dhe prodhimi i reduktuar.
- Sektori i kafesë në Brazil, një prej prodhuesve më të mëdhenj globalë, është përballur me thatësira të gjata, ngrica dhe reshje të pazakonta, që kanë ulur sipërfaqet e mbjella dhe rendimentet.
- India, një tjetër prodhues i madh i çajit, ka pësuar rënie të prodhimit me rreth 30% për shkak të temperaturave të larta dhe përmbytjeve.
- Konsumi po rritet ndjeshëm, sidomos në tregjet në zhvillim, si Kina dhe India, si për çajin ashtu edhe për kafenë.
- Prodhimi në ulje dhe kërkesa në rritje kanë çuar çmimet në nivele rekord.
- Tregjet ndërkombëtare kanë rritur spekulimet, duke i çuar çmimet e kafesë në nivele historike, edhe për shkak të pritshmërive për mungesë prodhimi.
- Tarifat e imponuara nga SHBA për prodhuesit brazilianë kanë ndikuar drejtpërdrejt në rritjen e çmimeve globale.
- Faktorë vendas:
- Kafeja është një produkt i importuar dhe çmimet e saj pasqyrohen plotësisht në tregun vendas.
- Konkurrenca e fortë e bar-kafeve dhe stili i jetesës së shqiptarëve, të bazuar në konsumin jashtë shtëpisë, po frenojnë rritjen e shpejtë të çmimeve në tregun e brendshëm.
- Mungesa e fuqisë punëtorë, rritja e kostove nga pagat më të larta dhe konsumi nga turistët po shtyn çmimet drejt rritjes.
Tendencat historike të çmimeve të kafesë:
- Gjatë viteve 2017–2018, çmimet e kafesë shënuan një ulje të vazhdueshme prej 2–3% në vit, duke treguar një periudhë stabiliteti apo rënie të kërkesës.
- Nga viti 2019 deri në fillim të 2021, çmimet qëndruan në nivele të ulëta, me luhatje të vogla rritjeje.
- Gjatë vitit 2021, ndikimet globale nga pandemia dhe krizat e furnizimit shkaktuan një rritje të fortë dhe të menjëhershme të çmimeve, me ritme që arritën kulmin në vitin 2022, rreth 8%.
- Pas kulmit, pati një rënie të mprehtë gjatë vitit 2023, nën 2% dhe për pak kohë afër 0%, duke treguar stabilizim të tregut.
- Megjithatë, nga mesi i vitit 2024 çmimet nisën sërish rritje të qëndrueshme, duke arritur 7.1% në tetor 2025.
Consumi i lartë pavarësisht rritjes së çmimeve
Ndonëse çmimet kanë ardhur në rritje, i njëjti tendencë ka pasur edhe konsumi. Zakoni i përditshëm për shumë shqiptarë është i vështirë për t’u lënë ose reduktuar.
Të dhënat e doganave tregojnë se për 10-mujorin, konsumi i kafesë arriti në 6.7 mijë tonë, me rritje prej 3.5% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Ky është niveli më i lartë i konsumit, të paktën që nga viti 2018, kur Dogana raporton të dhënat. Një ndikim të lartë në këtë tendencë vlerësohet të kenë dhënë edhe turistët.