Absolutisht, ja artikulli i rishkruar në shqip standard, me ruajtjen e kuptimit, tonit dhe stilit origjinal, duke përmirësuar qartësinë dhe rrjedhshmërinë, si dhe duke përdorur vetëm etiketa HTML të thjeshta.
Prodhimi vendas paragjykohet, kantinat në luftë mbijetese me kostot në rritje
Produktet shqiptare vazhdojnë të jenë peng i paragjykimit, duke e bërë përfitimin e prodhuesve minimal. Kjo është situata, veçanërisht në sektorin e verës, sipas Flori Ukës nga “Uka Farm”. Ai thekson se ekziston një tendencë më e madhe drejt konsumimit të verës së importuar, edhe kur cilësia e saj mund të jetë më e ulët se prodhimi shqiptar.
Interesi turistik ndaj Shqipërisë po sjell fitime të moderuara për kantinat e verës, të cilat megjithatë kanë pak ose aspak vend në raftet e bar-restoranteve shqiptare.
Si ka qenë ecuria e aktivitetit tuaj gjatë këtij viti, duke pasur parasysh integrimin e agroturizmit dhe kantinës?
Ka qenë një vit me luhatje për sektorin në përgjithësi. Ne si agroturizëm e kemi krijuar emrin prej vitesh dhe ndoshta kemi një lloj qëndrueshmërie, por po flasim për pjesën dominuese. Kjo ka ardhur si rrjedhojë e rritjes së shpenzimeve dhe në anën tjetër, rënies së të ardhurave. Nuk kanë munguar klientët e rregullt apo turistët që e bëjnë vizitën e tyre pjesë të përvojës, por kanë qenë më të paktë në numër. Ka pasur kategori të ndryshme klientele, për nga mundësia e shpenzimit, duke përfshirë këtu si ata që shpenzojnë shumë, edhe ata që shpenzojnë pak.
Le të ndalemi specifikisht te sektori i verës, pra kantinat, si paraqitet situata?
Vera në Shqipëri është në një krizë totale. Kemi një problem shumë të madh si vend, sepse nuk po menaxhojmë siç duhet këtë moment të Shqipërisë që është në vëmendjen e të huajve. Nuk po arrijmë t’ju japim turistëve një shishe verë shqiptare, jo se nuk kemi, sepse kemi plot dhe është cilësore, por sepse nuk është e pranishme aty ku duhet. Hallkat që duhet ta dërgojnë dhe nxisin prodhimin vendas te turisti nuk funksionojnë siç duhet.
Në baret dhe restorantet e bregdetit thuajse gjithë verës, turistëve u shërbehet verë importi, që as nuk e ka cilësinë e verës shqiptare. Këto verëra kanë kimikate dhe aditivë dhe nuk përfaqësojnë asgjë nga autenticiteti dhe tradita shqiptare. Këtu është problemi i zinxhirit dhe i dashamirësisë për produktin vendas, që jo të gjithë e kanë.
Vetë pronarët shqiptarë të restoranteve apo bareve nuk e kanë parësore promovimin e produkteve vendase. Pra, këtu ka përparësi fitimi i parave, duke mos e parë aspak këtë në një këndvështrim më të gjerë dhe më patriotik, diçka që haset rrallë. Për hir të së vërtetës, do t’i bënin nder edhe imazhit të përgjithshëm të vendit, sepse vera që prodhohet në Shqipëri është cilësore.
Ne jemi sot në fazën ku ishte Italia 80 vite më parë, ku ende nuk jemi industrializuar. Jemi kantina të vogla familjare dhe prodhojmë verë të vërtetë. Është për të ardhur keq që ne nuk e nxisim konsumin e prodhimit vendas, nuk e marketojmë aspak faktin se jemi pjesë e hartës më të vjetër në botë në prodhimin e verës, me një histori 2000-vjeçare. Prodhimin vendas e denigrojmë dhe përbuzim, dhe ky është një realitet i hidhur.
Si kanë qenë kostot gjatë këtij viti dhe sa e leverdishme është të nisësh sot një sipërmarrje në këtë sektor?
Kostot janë rritur shumë. Është një tendencë që ka nisur prej disa vitesh: kostot rriten, fitimi ulet, stresi rritet. E kam fjalën për koston e materialeve, për fuqinë punëtore dhe për shërbimet që duhet t’i marrim nga shteti dhe nuk i marrim. Pra, ne paguajmë taksa dhe unë jam absolutisht dakord që të paguhet çdo detyrim, ama do të na lehtësonte shumë sikur të merrnim shërbimet e nevojshme.
Më pyete nëse është e leverdishme t’i hysh sot këtij biznesi? Jo, nuk është e leverdishme dhe mendoj se jemi përpara një faze seleksionimi shumë të madh deri në vitin 2030, me integrimin në Bashkimin Europian. Duket e sforcuar sepse nuk jemi gati. Integrimi duhet të vinte në mënyrë të natyrshme, ku të ishin hedhur themelet. Bashkimi Europian është angazhuar ndër vite me projekte për forcimin e prodhuesve, rritjen e cilësisë, standardizimin, por paratë nuk kanë shkuar realisht aty dhe kjo na ka lënë pas. Shumë pak do ta kalojnë këtë provë dhe kjo do të jetë shkatërruese.
Problemi është që nuk po shohim në afatgjatë dhe nuk po reflektojmë ashtu siç duhet. Momenti që kemi tani me turizmin nuk do të zgjasë shumë. Kurioziteti për ne do të mbarojë për disa vite. Cili turist do të vijë dhe të ngecë në trafik me orë të tëra, në rrugë që janë ende të papërfunduara apo mes ndotjes dhe mbetjeve? Nëse vlerësimet negative për problemet tona bëhen në masë, do të jetë e vështirë të mbajmë këtë tendencë që kemi sot.
Si ka qenë këtë vit prodhimi i verës në lidhje me cilësinë e rrushit?
Prodhimi i verës ka qenë mirë. Jemi të kënaqur me cilësinë e rrushit, por këtë vit kemi prodhuar më pak. Gjatë viteve 2018-2021, ne merrnim nga familjet që bashkëpunonim 100 tonë rrush. Këtë vit kemi marrë vetëm 15 tonë, sepse kantina është plot ngaqë verën e vendit e mbyt importi.
Ndiej keqardhje vetëm që s’mund të ndihmojmë më shumë ato 200 familje me të cilat kemi bashkëpunuar ndër vite, sepse nuk po funksionon zinxhiri. Kështu po detyrohemi të braktisim familjet me vreshta që, në kushtet kur s’kanë treg, detyrohen ose të prodhojnë raki, ose ta shesin me çmim shumë të ulët. Këtë vit, nga 70 lekë që është çmimi mesatar i rrushit për kilogram, është shitur me 30 lekë.
Si e parashikoni ecurinë e kantinës suaj, sektorit të verës dhe agroturizmit në vitin 2026?
Ne si “Uka Farm” do të vazhdojmë të punojmë sido që të jetë puna. Problemi në këtë rast është që, nëse pas 11 vitesh punë ne mendonim se do të kishim ngjitur 5 shkallë duke përparuar, duke investuar e duke u rritur, në fakt herë ecim e herë bëjmë pas, për shkak të situatës së përgjithshme të tregut.
Këtu nënkuptoj hapjen pafund të agroturizmeve që identifikohen si të tillë, por nuk janë realisht, dhe kjo mund të krijojë precedentë negativë që mund të ndikojnë të gjithë sektorin. Konkurrenca duhet të jetë e drejtë dhe duhet të ketë një filtër shumë më të kujdesshëm se cili quhet agroturizëm e çfarë përfaqëson ai.
Nuk jam pesimist për turizmin, mendoj se Shqipërinë do të vijojnë ta vizitojnë të huajt, sepse kemi kompani që sjellin turistë me kantata dhe kjo është një lloj garancie. Por duhet të reflektojmë që ata që vijnë të kenë një përvojë pozitive dhe të duan të kthehen apo të flasin mirë. Agroturizmi është një nga ato pika që pëlqehet më shumë sepse sjell identitet dhe për këtë ka kureshtje, ama kjo duhet të nxitet.
Të nxitet prodhimi vendas sepse agroturizmi nuk është asgjë më shumë se ai fermeri që, në mungesë të tregut për të shitur produktin, u jep atyre vlerë të shtuar për të ofruar diçka tjetër.