Senegali emëron ekonomistin Lo si kryeministër të ri pas shkarkimit të Sonkos
Presidenti i Senegalit emëroi të hënën një ekonomist të lartë si kryeministër, pasi shkarkoi ish-mentorin e tij në një veprim tronditës. Deklarata e presidentit theksoi se i emëruari i ri posedon ekspertizën e nevojshme për ta nxjerrë vendin e Afrikës Perëndimore nga borxhi shkatërrues.
Senegali është zhytur në një krizë të thellë politike, pasi Presidenti Bassirou Diomaye Faye shkarkoi të premten popullorin Ousmane Sonko dhe shpërndau qeverinë, pas muajsh tensionesh.
Ahmadou Al Aminou, ish-bankier qendror dhe ish-punonjës i Bankës Qendrore të Shteteve të Afrikës Perëndimore, i njohur për ekspertizën e tij në “funksionimet e brendshme të ekonomisë dhe financave”, u emërua zyrtarisht përmes një dekreti të së hënës.
Senegali po përballet me një barrë të konsiderueshme borxhi, e cila arrin në 132% të PBB-së. Në deklaratën e tij të parë pas emërimit, Lo u shpreh: “Senegali është një vend i sigurt dhe i qëndrueshëm”.
Ndërkohë, Parlamenti i Senegalit pritet të vendosë të martën nëse do ta emërojë Sonkon si kryetar të parlamentit. Ky veprim ka zemëruar opozitën, e cila e ka cilësuar atë si një “grusht shteti”.
Presidenti Faye, i cili i detyrohet pozicionin e tij politikut të dikurshëm Sonko, mentorit të tij, ndodhet përpara një situate të komplikuar. Sonko, pothuajse me siguri do ta kishte marrë këtë post të lartë nëse nuk do t’i ishte ndaluar të kandidonte në zgjedhjet e fundit presidenciale për shkak të një dënimi për shpifje.
Të dy politikanët kanë pasur mosmarrëveshje në muajt e fundit, ndërkohë që Senegali përballet me sfidat e borxhit publik. Presidenti Faye synon të diskutojë një program të ri ndihme me FMN-në, ndërsa Sonko preferon një qasje më sovraniste dhe të brendshme.
Partia e tyre, Pastef, fitoi bindshëm raundin e parë të zgjedhjeve të vitit 2024, duke premtuar reforma politike. Të dy, si Faye ashtu edhe Sonko, u zotuan të luftojnë korrupsionin dhe të ringjallin një ekonomi në vështirësi.
Sonko kishte fituar një numër të madh mbështetësish të përkushtuar mes të rinjve të pakënaqur të Senegalit para zgjedhjeve të vitit 2024. Megjithatë, është Presidenti Faye ai që ushtron pushtetin real dhe mund të shkarkojë kreun e qeverisë me një dekret të thjeshtë.
Sonko, i zgjedhur si ligjvënës në zgjedhjet legjislative të nëntorit 2024, kërkoi, sipas partisë së tij, pezullimin e mandatit të tij një muaj më vonë, pasi Presidenti Faye e emëroi kryeministër disa ditë pas triumfit të tij në zgjedhjet e prillit.
Të dielën, kryetari i parlamentit dhe aleati i ngushtë i Sonkos, El Malick Ndiaye, dha dorëheqjen, duke hapur rrugën për kryetarin e ri të parlamentit. Partia Pastef mban një shumicë të fortë në parlament, me 130 deputetë nga 165, dhe nga ku Sonko mund të sfidojë autoritetin e Presidentit Faye.
Parlamentarët janë thirrur të votojnë të martën në orën 9:00 të mëngjesit për “rikthimin në detyrë të deputetit Ousmane Sonko” dhe për të zgjedhur presidentin e ardhshëm të Asamblesë Kombëtare, sipas një dokumenti zyrtar të publikuar të dielën vonë.
Opozita ka reaguar me zemërim. Aissata Tall Sall, e cila kryeson koalicionin kryesor të opozitës, ka denoncuar një “grusht shteti institucional” të përgatitur nën “presionin që shumica dëshiron ta imponojë”. Sall beson se Sonko, për t’u bërë përsëri ligjvënës, duhet të kishte dhënë dorëheqjen si kryeministër për të marrë detyrën, qoftë edhe përkohësisht, në parlament para kthimit në qeveri. Ajo i kërkoi Presidentit Faye ta referojë çështjen në Këshillin Kushtetues për të shmangur atë që ajo e quajti “një diktat të paligjshëm të shumicës” dhe për të mbrojtur institucionet e vendit.
Parlamenti duhet të miratojë zgjedhjen e pasardhësit të Sonkos si kryeministër brenda tre muajve nga emërimi i tij. Presidenti nuk mund ta shpërndajë parlamentin deri në nëntor, dy vjet pas zgjedhjeve të fundit parlamentare.
Një reformë e kodit zgjedhor, e sapomiratuar nga parlamenti, do të thotë se Sonko tani është i kualifikuar për të kandiduar për president. Kjo ngre mundësinë që dy ish-aleatët politikë, në një moment të caktuar, të kandidojnë kundër njëri-tjetrit për postin më të lartë.