**Një e pesta e ekonomisë për t’u ushqyer, Shqipëria rekord në Europë për shpenzimet ushqimore**
Në vitin 2025, Shqipëria regjistroi peshën më të lartë të shpenzimeve për ushqime në raport me ekonominë në Europë. Shpenzimet nominale për ushqime arrinin në 20.4% të Prodhimit të Brendshëm Bruto (PBB), krahasuar me mesataren e Bashkimit Europian prej vetëm 6.2%. Edhe në nivel rajonal, diferenca është e dukshme, me Malin e Zi (19.9%), Bosnjë-Hercegovinën (19.1%), Maqedoninë e Veriut (17.9%) dhe Serbinë (12.8%) që shfaqin shpenzime më të ulëta për ushqime.
Ky nivel i lartë i shpenzimeve për ushqime lidhet kryesisht me nivelin e ulët të të ardhurave. Për familjet me të ardhura më të kufizuara, një pjesë më e madhe e buxhetit i kushtohet nevojave bazë, ku ushqimi zë vendin kryesor. Në vendet me të ardhura më të larta, pas plotësimit të nevojave ushqimore, një pjesë më e konsiderueshme e të ardhurave alokohet për strehim, transport, shëndetësi, arsim, kulturë, argëtim dhe kursime.
Ndërkohë që konsumi individual për frymë, i matur sipas fuqisë blerëse, është 48% e mesatares së BE-së, dhe të ardhurat për frymë janë vetëm 43% e mesatares europiane, shpenzimet për ushqime në raport me ekonominë janë mbi tri herë më të larta. Në vlerë, sipas Eurostat, Shqipëria shpenzon 5.1 miliardë euro për ushqime.
**Produktet bazë me peshë të lartë në ekonominë shqiptare**
Shqipëria kryeson Europën për shpenzimet relative ndaj PBB-së për disa nga produktet ushqimore më bazë:
* **Qumështi, produktet e bulmetit dhe vezët:** Këto përbënin 4.5% të PBB-së në vitin 2025, kundrejt 1% mesatarisht në BE. Ky nivel është 4.5 herë më i lartë se mesatarja europiane. Megjithëse nuk ka të dhëna për konsum më të lartë, çmimet e këtyre produkteve në Shqipëri janë 35.6% mbi mesataren europiane, duke e renditur vendin e tretë më të shtrenjtë në Europë për këtë kategori. Shpenzimet totale për këtë grup ishin 1.1 miliardë euro.
* **Vajrat dhe yndyrnat:** Shpenzimet për këtë kategori arrinin në 1.4% të PBB-së, shtatë herë më shumë se mesatarja e BE-së (0.2%). Në vlerë, shpenzimet ishin 356 milionë euro. Çmimet në Shqipëri ishin 12.5% mbi mesataren e BE-së, ndërsa në rajon çmimet ishin më të ulëta.
* **Zarzavatet, zhardhokët, banane gatimi dhe bishtajoret:** Ky grup përfaqësonte 3.9% të PBB-së, pothuajse pesë herë më shumë se mesatarja e BE-së (0.8%). Shpenzimet për zarzavate arrinin gati 1 miliardë euro në vit. Megjithëse çmimet në Shqipëri ishin nën mesataren e BE-së, ato ishin më të larta se në shumicën e vendeve të rajonit.
**Kategoritë e tjera ushqimore**
* **Mishi dhe produktet e kafshëve të therura:** Këto përbënin 4.7% të PBB-së, rreth 3.6 herë më shumë se mesatarja europiane (1.3%). Shpenzimet totale ishin gati 1.2 miliardë euro. Mishi në Shqipëri ishte vetëm 2% më i lirë se mesatarja e BE-së, por rezultoi më i shtrenjti në rajon.
* **Frutat dhe arrat:** Shpenzimet për to ishin 1.9% e PBB-së, gati katër herë më shumë se në BE (0.5%). Çmimet ishin 92.1% e mesatares së BE-së, por ndjeshëm më të larta se në vendet e rajonit.
* **Drithërat dhe produktet e tyre:** Shpenzimet arrinin në 2.1% të PBB-së, më shumë se dyfishi i mesatares së BE-së (1%).
**Rritja e çmimeve të ushqimeve mbi mesataren europiane**
Për herë të parë në vitin 2025, niveli i çmimeve të ushqimeve në Shqipëri kaloi mesataren e Bashkimit Europian, duke arritur në 102.9. Shqipëria është i vetmi vend në rajon ku ushqimet janë më të shtrenjta se mesatarja europiane. Pijet joalkoolike, sheqeri, ëmbëlsirat dhe ushqimet e gatshme shënojnë indekse çmimesh mbi mesataren europiane. Pijet joalkoolike kishin indeksin më të lartë në rajon (114.3), ndërsa ushqimet e gatshme ishin 28.2% më të shtrenjta se mesatarja europiane.