Si vendos truri se cilat kujtime të ruajë?
Kujtimet më të qëndrueshme janë rezultat i një mekanizmi kompleks dhe në zhvillim të vazhdueshëm. Kujtesa afatgjatë rregullohet nga një sërë kohëmatësish molekularë që aktivizohen në momente të ndryshme, madje edhe gjatë periudhave të gjata kohore. Këta kohëmatës vendosin nëse një kujtim do të ruhet përgjithmonë apo do të fshihet.
Rezultatet e një studimi të botuar në revistën Nature, në bashkëpunim me Universitetin Rockefeller në Nju Jork, mund të na ndihmojnë të kuptojmë më mirë çrregullimet e kujtesës, si ato të shkaktuara nga sëmundja e Alzheimerit. Për shembull, ky hulumtim mund të na lejojë të anashkalojmë zonat e dëmtuara të trurit dhe të drejtojmë kujtimet përmes qarqeve nervore alternative.
Hulumtuesit, të udhëhequr nga Priya Rajasethupathy, janë përpjekur të gjejnë përgjigje pyetjeve themelore rreth formimit të kujtesës. Ata e kanë bërë këtë duke vëzhguar sjelljen e minjve në një sistem realiteti virtual dhe më pas duke studiuar mekanizmat molekularë aktivë në trurin e tyre, ndërsa ata formonin kujtime me qëndrueshmëri të ndryshme.
Të dhënat e mbledhura kanë lejuar identifikimin e tre rregullatorëve kryesorë që veprojnë në zona të ndryshme të trurit:
- Informacioni që duhet të mbahet mend fillimisht ruhet në zonën e trurit të quajtur hipokampus, ku aktivizohet kohëmatësi i parë molekular, i quajtur Camta 1.
- Pas njëfarë kohe, hyn në funksion kohëmatësi i dytë, Tcf4, i cili lejon ruajtjen e kujtesës.
- Së fundmi, kohëmatësi Ash1l konsolidon më tej kujtesën afatgjatë.