Strategjia industriale synon të kalojë vendin nga fasoni te përpunimi i lëndëve kritike
Qeveria ka si qëllim transformimin e modelit industrial të vendit në vitet e ardhshme. Ky transformim do të synojë reduktimin e varësisë nga fasoneria dhe orientimin e investimeve drejt sektorëve me vlerë më të lartë të shtuar. Këta sektorë përfshijnë përpunimin e lëndëve të para kritike dhe zhvillimin e industrive më të avancuara teknologjikisht.
Sipas draftit të Strategjisë Kombëtare Industriale 2026–2030, ekonomia shqiptare vazhdon të mbështetet në sektorë me produktivitet relativisht të ulët. Eksportet industriale janë dominuar nga aktivitetet fason.
Dokumenti thekson se:
- Sektori i tekstileve dhe veshjeve përbën rreth 30.73% të industrisë përpunuese.
- Ky sektor tregon një varësi të lartë nga modeli fason (CMT), i cili ofron punësim por me produktivitet të kufizuar.
Strategjia nxjerr në pah se produktet me teknologji të mesme dhe të lartë zënë një pjesë të vogël të eksporteve industriale shqiptare. Gjithashtu, evidentohet mungesa e instrumenteve të integruara për kalimin nga modeli fason drejt zhvillimit të produkteve me markë, dizajn dhe teknologji më të avancuar.
Dokumenti vijon duke theksuar se:
- Mbështetja për eksportet është e fragmentuar dhe e orientuar drejt promovimit, jo drejt transformimit të kapaciteteve prodhuese.
Qeveria propozon krijimin e programeve për të mbështetur transformimin e modeleve të prodhimit drejt produkteve me vlerë të shtuar më të lartë. Këto programe do të përfshijnë dizajnin, përpunimin e avancuar dhe personalizimin e produkteve.
Një nga shtyllat kryesore të strategjisë është integrimi i Shqipërisë në zinxhirët europianë të vlerës. Gjithashtu, synohet forcimi i rolit të vendit në sektorët që lidhen me lëndët e para kritike, të cilat konsiderohen prioritare për industrinë e Bashkimit Evropian.
Dokumenti parashikon zhvillimin e kapaciteteve prodhuese dhe përpunuese që do të mundësojnë kalimin nga eksporti i lëndëve të para drejt aktiviteteve me vlerë më të lartë të shtuar brenda vendit.
Strategjia synon gjithashtu rritjen e peshës së industrisë përpunuese në ekonomi. Sipas objektivave të përcaktuara, vlera e shtuar e industrisë përpunuese pritet të rritet nga 7% e Prodhimit të Brendshëm Bruto në vitin 2025 në të paktën 9% deri në vitin 2030.
Po ashtu, dokumenti ka si qëllim përmirësimin e kompleksitetit ekonomik të eksporteve shqiptare dhe rritjen e investimeve në kërkim dhe zhvillim. Objektivi është që shpenzimet për kërkim dhe zhvillim të arrijnë në 1% të PBB-së deri në fund të dekadës.
Strategjia është aktualisht në fazën e konsultimit publik.