Taksa e mbetjeve do të ndryshojë: Për familjet dhe bizneset do të aplikohet parimi “Paguaj sipas hedhjes”
Familjet dhe bizneset do të paguajnë një taksë “individuale” për mbetjet që gjenerojnë, duke ndjekur parimin “Paguaj sipas hedhjes”. Ky parashikohet të jetë një nga masat që do të zbatohet në kuadër të Programit Kombëtar të Parandalimit të Krijimit të Mbetjeve, i cili është nxjerrë për konsultim nga qeveria.
Konkretisht, synohet kalimi drejt një sistemi të ri që inkurajon riciklimin. Parimi “Paguaj sipas hedhjes” (PAYT) ofron nxitje ekonomike për reduktimin e mbetjeve, duke inkurajuar qytetarët të riciklojnë më shumë dhe të kufizojnë krijimin e tyre. Ky sistem konsiderohet si një nga instrumentet ekonomikë më efektivë për këtë qëllim dhe për promovimin e konsumit të përgjegjshëm.
Zbatimi i PAYT mundëson vendosjen e tarifave të balancuara për mbetjet bashkiake. Me këtë sistem, çdo familje apo biznes do të paguajë sipas sasisë aktuale të mbetjeve të gjeneruara, në vend të një tarife fikse. Si rrjedhojë, familjet dhe bizneset do të nxiten të ndajnë sa më shumë mbetje të riciklueshme (për të cilat nuk do të paguajnë), duke u tarifuar vetëm për mbetjet e përziera të mbetura. Kjo sqarohet në masën 6 të programit.
Sipas qeverisë, zbatimi i PAYT kërkon ndryshime thelbësore si në mënyrën e ndarjes së tarifave të mbetjeve bashkiake midis familjeve dhe bizneseve, ashtu edhe në sistemin e grumbullimit të mbetjeve. Modeli aktual i grumbullimit në pika të përbashkëta duhet të zëvendësohet gradualisht me përdorimin e koshave/kontejnerëve individualë, gjë që do të mundësojë matjen e sasisë së mbetjeve për familje dhe subjekte biznesi.
Plani parashikon që ky sistem i ri të vihet në jetë brenda vitit 2029, duke vënë përpara bashkive detyrimin e plotësimit të kuadrit ligjor dhe logjistikës së nevojshme për këtë praktikë të re.
“Paralelisht me zhvillimin e modeleve për grumbullimin e mbetjeve, Ministria e Mjedisit do të iniciojë ndryshimet ligjore të nevojshme për adoptimin e sistemit PAYT, duke mundësuar zbatimin e tarifave të bazuara në peshë dhe/ose vëllim për shërbimet bashkiake të menaxhimit të mbetjeve. Bashkitë do të fillojnë të aplikojnë tarifimin PAYT për familjet dhe subjektet e biznesit, jo më vonë se viti 2029”, thuhet në dokument.