“`html
Shqipëria, me një përqindje të lartë të vajzave që shkëlqejnë në matematikë
Testimi Global PISA i vitit 2022 tregoi një rënie të fortë të njohurive të nxënësve 15-vjeçarë shqiptarë. Megjithatë, një analizë e hollësishme e Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) zbulon se Shqipëria ka një përqindje të lartë të vajzave të talentuara në matematikë, krahasuar me vendet në zhvillim dhe ato të zhvilluara të Europës. Ky fakt theksohet në raportin më të fundit të perspektivës ekonomike të Bankës Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim.
Të dhënat tregojnë se në Shqipëri, vajzat përbëjnë rreth 40% të grupit të nxënësve që klasifikohen në 2% më të mirët në matematikë. Ky është një shifër më e lartë se mesatarja e vendeve të G7-ës.
Studimi sugjeron se në përgjithësi, vajzat po fitojnë gjithnjë e më shumë terren në matematikë, dhe Shqipëria renditet në një grup vendesh ku përfaqësimi i vajzave midis 2% të nxënësve më të mirë në matematikë është relativisht i lartë. Megjithatë, vende si Malajzia, Mongolia, Bosnja dhe Rusia kanë vajza me përqindje më të larta midis talenteve në matematikë në vendet e tyre.
Në vendet postkomuniste si Shqipëria, ky hendek gjinor është rreth gjysma e atij që vërehet në ekonomitë e tjera. Kjo tregon një traditë më të fortë të përfshirjes së grave në arsim dhe në fusha teknike.
Ekspertët e studimit vlerësojnë se trashëgimia e vendeve post-komuniste, ku pjesëmarrja e grave në tregun e punës dhe në fushat STEM (shkencë, teknologji, inxhinieri dhe matematikë) ka qenë historikisht më e lartë, po ndikon pozitivisht në ngushtimin e hendekut gjinor të talenteve. Kjo krijon një potencial të rëndësishëm për avantazh konkurrues në ekonominë moderne, nëse këto prirje mbështeten me politika të qëndrueshme arsimore dhe sociale.
Në shkallë globale, hendeku gjinor në matematikë, sidomos në ekonomitë e përparuara, zgjerohet shumë tek ekselenca, ku diferenca trefishohet krahasuar me vendet në zhvillim si Shqipëria. Përgatitja e vajzave në matematikë mund të shërbejë si një mjet për tërheqjen e investimeve të huaja në sektorët me vlerë të lartë.
Ky nivel i lartë i vajzave në nivelet më të larta akademike përbën një burim të jashtëzakonshëm dhe të pashfrytëzuar në epokën digjitale. Në një treg ku kërkesa globale për aftësitë analitike, programimi dhe inxhinieri po rritet me ritme të shpejta, kapitali njerëzor i trajnuar mirë në matematikë është një potencial që duhet të shfrytëzohet.
“`