“`html
Do t’i kërkoni zonat e mbrojtura, por nuk do t’i gjeni
Në emër të turizmit elitar, Shqipëria rrezikon “Golemizimin” e zonave të mbrojtura. Shkalla e korrupsionit, dobësia e institucioneve shtetërore dhe klientelizmi qeveritar ngrenë dyshime mbi realizimin e projekteve të shpallura me pompozitet.
Redaksia MONITOR
Për vetëm pak vite, turizmi ka sjellë një transformim imazhi për Shqipërinë, duke e nxjerrë nga imazhi i errët i dekadave të kaluara. Nga vendi i njohur për kolapsin e piramidave, grupet kriminale dhe varfërinë, sot Shqipëria përmendet në media ndërkombëtare për bukuri si “Ksamili, Maldivet e Europës”, rritje të prenotimeve në platforma si Airbnb, apo për historinë e saj të pasur.
Një lajm i fundit që mori vëmendje të gjerë ishte plani i kompanisë “Affinity Partners”, e drejtuar nga Jared Kushner, për një investim në ishullin e Sazanit. Ky projekt, nëse realizohet, pritet të ngrerë turizmin shqiptar në një nivel tjetër, atë elitar. Ishulli i Sazanit, sot i pabanuar dhe duke kërkuar investime të mëdha në infrastrukturë, veçanërisht në furnizimin me ujë, mund të kthehet në një destinacion unik eko-resort, në një nga vijat bregdetare më të paprekura të Europës. Një projekt i tillë do të forconte më tej imazhin e Shqipërisë si destinacion turistik dhe do të tërhiqte investitorë të huaj.
Interesi i investitorëve për Shqipërinë po rritet, pavarësisht se konkretizimet mungojnë. Qeveria po përpiqet ta ndjekë këtë tendencë përmes investimeve në infrastrukturë, sidomos në jugun e vendit, dhe nismave ligjore. Megjithatë, në këtë nxitim drejt zhvillimit, ekziston rreziku i një gabimi të madh.
Kuvendi ka miratuar ndryshime në ligjin për zonat e mbrojtura, të cilat hapin rrugën për ndërtime në këto zona, ku deri më tani kanë ekzistuar vetëm struktura minimaliste ekoturistike. Ligji i ri prezanton konceptin “turizëm i ekselencë”, që nënkupton akomodim në struktura me standarde të larta arkitektonike dhe mjedisore, si dhe shërbime turistike ekskluzive. Termat e tjerë jo specifikë në ligj mundësojnë ndërtime që rrezikojnë balancat ekologjike në zonat e paprekura.
Gjetja e një ekuilibri mes natyrës dhe zhvillimit të qëndrueshëm është thelbësore, veçanërisht për Shqipërinë, që gjatë 30 viteve të fundit ka abuzuar me pasuritë e saj. Bregdeti i Durrësit dhe Kavajës u betonizua aq shumë, saqë “Golemizimi” tashmë simbolizon ndërtimet pa kriter. Ky model është përsëritur edhe në jug të vendit, nga Vlora deri në Sarandë, duke lënë pak hapësira të paprekura. Ndërtimet e panumërta të vilave dhe apartamenteve, të nxitura nga interesi i të huajve për shkak të çmimeve më të ulëta, kanë filluar të japin sinjale rënieje kërkese, me shitjet në Sarandë që kanë rënë me 50%. Ky fenomen tregon se turizmi nuk është vetëm ndërtim dhe se zhvillimi pa kriter mund të kthehet në një flluskë me ndikim minimal real në ekonomi.
Shqipëria ende nuk ka një plan të qartë të zhvillimit turistik. Fluksi i lartë i turistëve në vitet e fundit e ka gjetur tregun të papërgatitur, duke bërë që çdo zonë të përshtatet sipas mënyrës së vet. Në Durrës u ndërtuan hotele të mëdha me konceptin “gjithçka përfshirë”, që ka rezultuar model efektiv për tërheqjen e sektorëve të tjerë të ekonomisë. Jugu u fokusua te fshatrat turistike dhe apartamentet, duke ofruar kthim të shpejtë për investitorët, por me vlerë të shtuar të kufizuar. Individët nisën të jepnin me qira banesat përmes platformave online, duke sjellë të ardhura të kënaqshme deri në momentin kur oferta e lartë ul çmimet.
Qeveria synon turizmin elitar, një qëllim i vështirë për një vend me probleme infrastrukturore dhe shërbimesh. Në emër të këtij turizmi, Shqipëria rrezikon “Golemizimin” e zonave të mbrojtura. Shkalla e korrupsionit, dobësia e institucioneve dhe klientelizmi ngrenë dyshime serioze mbi realizimin real të projekteve të bujshme.
“`