Europa kundër propozimit amerikan për asetet ruse në Ukrainë: “I duhet një psikiatër!”
Propozimi prej 28 pikash i Shteteve të Bashkuara të Amerikës për një armëpushim në Ukrainë, i cili përfshin edhe një plan për përdorimin e rreth 140 miliardë eurove në asete të ngrira ruse, kryesisht të mbajtura në Belgjikë, po has në reagime negative në Evropë.
Sipas raportimeve të ‘Politico’, plani parashikon që SHBA-të do të marrin 50% të fitimeve nga përdorimi i këtyre fondeve për projekte rindërtimi të udhëhequra nga amerikanët në Ukrainë, pasi të arrihet një marrëveshje.
Në Bruksel, një zyrtar i lartë i Bashkimit Evropian ka deklaruar se Donald Trump “nuk ka autoritetin” për të liruar asete të mbajtura në Evropë. Zyrtarë të tjerë evropianë kanë përdorur gjuhë të ashpër për të dërguarin e SHBA-së, Steve Witkoff. Siç citon Politico, një politikan evropian ka thënë se “Witkoff ka nevojë për një psikiatër”.
Ky propozim vjen në një moment të ndjeshëm për Brukselin, ku 27 vendet anëtare po përpiqen prej muajsh të arrijnë një marrëveshje ligjore të përbashkët që do të mundësonte përdorimin e aseteve të ngrira për të siguruar kredi për qeverinë ukrainase. Diplomatët evropianë e kanë përshkruar fazën e negociatave si “veçanërisht delikate”, përpara një përpjekjeje për finalizimin e marrëveshjes në një samit muajin e ardhshëm.
Presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky ka paralajmëruar se plani amerikan krijon një nga momentet më kritike për vendin e tij. Ai shtoi se Ukraina po përballet me një dilemë të mundshme mes “dinjitetit të humbur” dhe “humbjes së një partneri kyç”.
Reagime të forta në kryeqytetet evropiane
Shumë zyrtarë evropianë shqetësohen se propozimi amerikan do ta vështirësojë edhe më tej bindjen e Belgjikës për të miratuar kredinë evropiane. Pjesa më e madhe e aseteve të ngrira ruse mbahen në Euroclear në Bruksel, duke e bërë Belgjikën veçanërisht të prekshme ndaj mundësisë së hakmarrjes nga Moska.
Një ish-zyrtar i lartë francez e ka quajtur propozimin “skandaloz”, duke theksuar se evropianët po përpiqen të gjejnë një zgjidhje ligjore që fondet të përdoren në dobi të Ukrainës, ndërsa propozimi amerikan duket se synon të përfitojë Shtetet e Bashkuara.
Plani evropian
Plani i BE-së për asetet e ngrira ruse parashikon përdorimin e tyre si kolateral për një kredi për Ukrainën, e cila do të shlyhet vetëm nëse Rusia pranon në të ardhmen të paguajë dëmshpërblime lufte. Belgjika ka shprehur rezerva, duke u frikësuar se mund të ekspozohet financiarisht nëse Moska kërkon të rikuperojë paratë. Propozimi i SHBA-së i shtron këto shqetësime.
Zyrtarë të BE-së paralajmërojnë se dispozita për lirimin e aseteve si pjesë e një marrëveshjeje të ardhshme të negociuar nga Uashingtoni rrezikon që taksapaguesit evropianë të mbartin barrën e pagesës së kompensimit nga Rusia.
Çfarë parashikon plani amerikan?
Teksti i plotë i marrëveshjes me 28 pika përcakton se 100 miliardë dollarë nga asetet e ngrira ruse do të përdoren për “përpjekjet e rindërtimit të udhëhequra nga amerikanët në Ukrainë”, me Shtetet e Bashkuara që marrin gjysmën e të ardhurave. Evropa, sipas tekstit, do të shtojë edhe 100 miliardë dollarë të tjerë, për një investim total prej 200 miliardë dollarësh.
Pjesa e mbetur e aseteve të ngrira ruse do të vendoset në një “mjet të veçantë investimi SHBA-Rusi” për projekte të ardhshme investimi “në fusha që rrisin stabilitetin ndërkombëtar dhe perspektivat ekonomike të ndërsjella”.