Bisedimet në Gjenevë: SHBA dhe Ukraina sinjalizojnë përparim në planin e paqes
Shtetet e Bashkuara të Amerikës dhe Ukraina kanë finalizuar një version të përditësuar të draftit të tyre të paqes dhe vlerësojnë se bisedimet e zhvilluara në Gjenevë kanë qenë “shumë produktive”. Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se është bërë “përparim i jashtëzakonshëm” në zgjidhjen e pikave të diskutueshme, duke theksuar megjithatë se ende ka punë përpara përpara se plani t’i paraqitet Rusisë.
Drafti fillestar, i cili u publikua në media javën e kaluar, u prit me rezerva nga Moska, por shkaktoi shqetësime serioze në Kiev dhe disa kryeqytete evropiane, të cilat e konsideruan atë si tepër të favorshëm për Kremlinin. Kremlini ka njoftuar se nuk ka marrë ende ndonjë informacion zyrtar lidhur me rezultatet e negociatave.
Nga ana tjetër, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky u shpreh se ka “sinjale se ekipi i Donald Trump po dëgjon” shqetësimet e Ukrainës, duke e cilësuar këtë moment si kritik për vendin. Ai theksoi se Vladimir Putin kërkon “njohje ligjore për territoret e pushtuara” dhe paralajmëroi se Ukraina ka arritur të ngrejë në tryezën e bisedimeve çështjen e lirimit të të gjithë të burgosurve të luftës, por se “duhet ende shumë punë për të arritur një paqe të vërtetë”.
Rubio u shpreh se negociatorët në Gjenevë patën “një ditë shumë të mirë”, duke arritur progres të ndjeshëm në ngushtimin e dallimeve mes 28 pikave të draftit. Ai nënvizoi se çdo marrëveshje përfundimtare duhet të miratohet nga presidentët e SHBA-së dhe Ukrainës.
Deklaratat optimiste erdhën pak orë pasi Donald Trump akuzoi udhëheqjen ukrainase për “zero mirënjohje” ndaj përpjekjeve amerikane, duke kritikuar në të njëjtën kohë vendet evropiane që vazhdojnë të blejnë naftë ruse.
Edhe liderët evropianë folën për përparim, por theksuan se negociatat duhet të vijojnë. Presidenti finlandez Alexander Stubb deklaroi se “ende mbeten çështje të mëdha të pazgjidhura”, ndërsa Londra dhe Berlini konfirmuan se bisedimet e zhvilluara të dielën shënuan lëvizje pozitive. Ministri i Jashtëm gjerman, Johann Wadephul, tha se takimet ishin “një sukses vendimtar” për Europën, sepse elementet që preknin BE-në dhe NATO-n janë hequr nga drafti. Presidenti i Këshillit Europian, Antonio Costa, theksoi se një qëndrim i bashkuar i BE-së është thelbësor për një rezultat të mirë të procesit të paqes.
Disa media raportuan se disa vende evropiane, të udhëhequra nga Britania, Franca dhe Gjermania, kanë hartuar një plan alternativ për t’i dhënë fund luftës, por Rubio e mohoi ekzistencën e tij, duke insistuar se drafti aktual është një dokument i hartuar nga SHBA-ja me kontribut nga Ukraina dhe Rusia.
Detajet e draftit të rrjedhur kanë qenë mjaft të debatueshme. Ai parashikon tërheqjen e trupave ukrainase nga zonat e Donetskut që ende kontrollohen nga Kievi dhe një formë njohjeje de fakto për kontrollin rus mbi Donetskun, Luhanskun dhe Krimenë. Drafti propozon gjithashtu ngrirjen e vijave të frontit në Kherson dhe Zaporizhzhia, kufizimin e ushtrisë ukrainase në 600 mijë trupa, heqjen dorë nga anëtarësimi në NATO dhe një proces të gjatë reintegrimi të Rusisë në ekonominë botërore, përfshirë rikthimin e saj në grupin G7. Plani parashikon “garanci sigurie” për Ukrainën, por pa asnjë detaj konkret.
Pavarësisht afatit fillestar të vendosur nga Trump që Ukraina të përgjigjej brenda të enjtes, Rubio thotë se drafti nuk është ofertë përfundimtare dhe se ai mbetet “shumë optimist” se marrëveshja mund të arrihet së shpejti. Ky proces vazhdon të jetë një test delikat mes kërkesave të Ukrainës, interesave amerikane dhe realitetit të presionit rus, me Europën që kërkon të mos lihet jashtë tavolinës së negociatave.