Marrëveshje e fshehtë me Trump? Kush është gruaja që ka tani në dorë Venezuelën
Në fjalimin e saj të parë si udhëheqëse e përkohshme e Venezuelës, Delcy Rodríguez kritikoi ashpër Shtetet e Bashkuara dhe u zotua për besnikëri ndaj Nicolás Maduro-s. Megjithatë, administrata Trump ia ka bërë të qartë se ajo duhet t’i përulet Uashingtonit.
Rodríguez është një veterane politike që ka shërbyer si zëvendëspresidente dhe ministre e naftës e Maduro-s. Ajo ka mbrojtur regjimin kundër akuzave për terrorizëm, trafik droge dhe vjedhje zgjedhjesh. Megjithatë, për momentin, ajo është opsioni i preferuar i Donald Trump për të udhëhequr Venezuelën.
“Ajo është në thelb e gatshme të bëjë atë që ne mendojmë se është e nevojshme për ta bërë Venezuelën përsëri të madhe”, – tha Trump. Presidenti amerikan nuk e ka përjashtuar vendosjen e trupave tokësore, por duket se dëshiron ta “drejtojë” Venezuelën përmes Rodríguez, e cila e gjen veten në krye të një regjimi të tronditur dhe të demoralizuar nga zhvillimet, por ende në pushtet.
Ish-avokatja 56-vjeçare përdori një ton sfidues në fjalimin e saj televiziv të shtunën në mbrëmje. Ajo dënoi ngjarjet e fundit dhe kërkoi kthimin e udhëheqësve të arrestuar. “Ajo që po i bëhet Venezuelës është një mizori që shkel ligjin ndërkombëtar. Historia dhe drejtësia do t’i bëjnë ata që promovuan këtë agresion të paguajnë. Ka vetëm një president në Venezuelë dhe emri i tij është Nicolás Maduro” – tha ajo.
Në mes të një krize, duke përzier teatrin politik, fuqinë ushtarake dhe llogaritjen ekonomike, sfida e saj mund të ketë qenë performative, duke u dhënë një shpërblim besnikëve të revolucionit bolivarian, veçanërisht atyre në forcat e armatosura, ndërkohë që Rodríguez konsolidon pozicionin e saj. Për të qëndruar në pushtet – duke supozuar se ky është qëllimi i saj – ajo duhet të përmbushë kërkesat e SHBA-së, ndërkohë që mbështet një regjim autoritar që përçmohet nga shumë venezuelianë. Një hap i gabuar mund të shkaktojë një grusht shteti të brendshëm, një kryengritje në rrugë ose një tjetër ndërhyrje nga ana e SHBA-së.
Pete Hegseth, sekretari i mbrojtjes i SHBA-së, dha detaje mbi deklaratën e Trump se SHBA-të do të drejtonin vendin e Amerikës së Jugut. “Do të thotë që ne do të vendosim kushtet. Presidenti Trump i vendos tashmë kushtet. Do të thotë që droga ndalon së rrjedhuri, do të thotë që nafta që na është marrë kthehet, në fund të fundit, dhe që kriminelët nuk do të dërgohen në Shtetet e Bashkuara” – tha ai.
Kjo nënkupton një sundimtar kukull të një shteti vasal, por Rodríguez ka pak hapësira për të manovruar. Aty ku figurat e opozitës venezuelase shohin një aparatçik të regjimit, administrata Trump sheh një partner të mundshëm biznesi. Një zyrtar i lartë i tha New York Times: “Nuk po pretendoj se ajo është zgjidhja e përhershme për problemet e vendit, por ajo është sigurisht dikush me të cilin mendojmë se mund të punojmë në një nivel shumë më profesional sesa ishim në gjendje të bënim me [Maduron].”
Teknokratja që fliste anglisht i bëri përshtypje ekipit të Trump me menaxhimin e saj të industrisë së naftës së Venezuelës dhe ndërmjetësit e bindën administratën se ajo do të mbronte dhe mbështeste investimet e ardhshme amerikane në energji në vend, raportoi gazeta. Për Trump kjo ishte e mjaftueshme për të hequr dorë nga një kandidate alternative për të zëvendësuar Maduron: María Corina Machado.
Udhëheqësja e opozitës mobilizoi fushatën fituese presidenciale të Edmundo González vitin e kaluar. Machado ia dedikoi çmimin Nobel për Paqen fituar Trump dhe mbështeti forcimin ushtarak të Pentagonit në Karaibe, por të shtunën Trump tha se asaj i mungonte mbështetja dhe se do të ishte “shumë e vështirë” për të që të drejtonte Venezuelën. Miliona venezuelas e nderojnë Machadon, por ajo është e papranueshme për hierarkinë ushtarake që mbështet regjimin, tha një burim i informuar në Karakas.
Rezultati, për momentin, është se udhëheqja e një revolucioni të nisur nga Hugo Chávez në vitin 1999 dhe të marrë përsipër nga Maduro në vitin 2013 tani i bie një gruaje me zë të ulët me reputacion si një pragmatiste e fortë. Kur ajo ishte fëmijë, babai i saj, një aktivist marksist, vdiq gjatë marrjes në pyetje nga autoritetet venezuelase për rolin e tij në rrëmbimin e një qytetari amerikan. Forcat amerikane rrëmbyen më pas shefin e saj, një ironi që padyshim nuk i ka shpëtuar Rodríguez.
Një udhëheqëse studentore, ajo studioi drejtësi në Karakas dhe Paris dhe iu bashkua qeverisë së Chavez në vitin 2003, duke ndjekur rrugën e vëllait të saj, Jorge Rodríguez, një psikiatër i cili shërbeu si zëvendëspresident dhe aktualisht është kreu i asamblesë kombëtare. Nën Maduron ajo u ngrit në poste të larta, përfshirë ministre e jashtme dhe zëvendëspresidente në vitin 2018. Veshjet e saj të ndritshme spikasin në podiumet e mbushura me uniforma ushtarake, por askush nuk dyshoi në angazhimin e saj dhe portofoli i saj u zgjerua për të përfshirë ekonominë dhe naftën.
Ndryshe nga shumë nga rrethi i ngushtë i Maduros, Rodríguez nuk është paditur për trafik droge ose akuza të tjera në SHBA. Ekipi i Trump shpreson se ka gjetur një teknokrate miqësore që mund të drejtojë regjimin teksa merr udhëzime nga Uashingtoni.
Udhëheqësit e opozitës së Venezuelës, pavarësisht se janë lënë mënjanë nga Trump, po ndiejnë mundësinë. “Sot ne jemi të përgatitur për të pohuar mandatin tonë dhe për të marrë pushtetin”, – tha Machado.
Duke shijuar suksesin ushtarak, Trump duket i etur për më shumë shanse për të përdorur forcën. Ajo që ka mbetur nga revolucioni bolivarian – një eksperiment socialist që u shndërrua në kuazi-kapitalizëm – ende ka nevojë për justifikim retorik. Rodríguez tha se Venezuela “nuk do të jetë më kurrë koloni e askujt – as e perandorive të vjetra, as e perandorive të reja, as e perandorive në rënie”.