Absolutisht, ja artikulli i rishkruar në shqip standard, me kujdes për qartësinë dhe rrjedhshmërinë, duke ruajtur kuptimin dhe stilin origjinal.
“`html
Kriza e eksporteve, në rënie për të tretin vit radhazi, si i dëmtoi kursi në një dekadë
Eksportet kanë hyrë në një krizë të thellë, nga e cila nuk duket se po dalin. Të dhënat e INSTAT tregojnë se shitjet jashtë vendit kanë shënuar rënie në vitin 2025, për të tretin vit radhazi, ndonëse ritmet e rënies janë ngadalësuar në krahasim me vitin 2024. INSTAT raportoi se gjatë vitit 2025, eksportet e mallrave arritën vlerën 346 miliardë lekë, duke u ulur me 6,1%. Në vitin 2024, eksportet kishin rënë me 16,2%, dhe në vitin 2023 ishin tkurrur me 9,5%.
Të dhënat historike tregojnë se gjatë dekadës së fundit, ecuria e eksporteve ka qenë e paqëndrueshme. Që nga viti 2015, shitjet jashtë vendit kanë rënë për 7 vite (2015, 2016, 2019, 2020, 2023, 2024, 2025) dhe janë rritur vetëm në vitet 2017-2018 dhe 2021-2022, periudhë kjo që shënoi rikuperimin pas pandemisë.
Tendenca e eksporteve përkon me rënien e euros, që ka nisur që nga viti 2015. Monedha e përbashkët këmbehej me gati 140 lekë, duke rënë gradualisht çdo vit. Euro zbriti për herë të parë në histori nën 100 lekë në gusht 2024 dhe ka vijuar të qëndrojë nën këtë nivel edhe në vitin 2025, duke u mbyllur me një mesatare vjetore prej 97,8 lekësh, çka përfaqëson një nënçmim prej gati 30% (shiko grafikun e kursit).
Rënia në 2025-n
Vetëm dy grupe produktesh kanë treguar tendencë pozitive në vitin 2025. Sipas INSTAT, eksportet janë ulur me 6,1% krahasuar me një vit më parë. Grupet që kanë kontribuar në uljen vjetore të eksporteve janë: “Materiale ndërtimi dhe metale” me -4,5 pikë përqindje dhe “Minerale, lëndë djegëse dhe energji elektrike” me -1,3 pikë përqindje. Ndërkohë, pozitivisht kanë ndikuar grupet: “Ushqime, pije, duhan” me +0,7 pikë përqindje dhe “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me +0,6 pikë përqindje.
Në dhjetor, megjithatë, u shënua një përmirësim i lehtë. Gjatë muajit dhjetor 2025, rritja e eksporteve prej 5,6% u ndikua pozitivisht nga grupet: “Minerale, lëndë djegëse, energji elektrike” me +3,0 pikë përqindje, “Materiale ndërtimi dhe metale” me +2,4 pikë përqindje, dhe “Makineri, pajisje dhe pjesë këmbimi” me +1,2 pikë përqindje. Negativisht kanë ndikuar grupet: “Ushqim, pije, duhan” dhe “Produkte kimike dhe plastike” me -0,5 pikë përqindje.
Eksportet e tekstileve dhe këpucëve në rënie të lehtë, shpresë për rikuperim
Eksportet e tekstileve dhe këpucëve kanë shënuar luhatje të shumta përgjatë vitit 2025, me rënie dhe rritje të lehta. Ky sektor e mbylli vitin me shitje prej 104 miliardë lekësh, duke regjistruar një rënie prej 1,1% krahasuar me vitin e mëparshëm, duke ngadalësuar ritmet e tkurrjes.
“Viti 2025 shihet si momenti kur fillojmë të kthehemi drejt fitimit, ndërsa në 2026 parashikojmë vijimin e përmirësimit të performancës financiare dhe operacionale”, – shprehet Eva Laro, drejtore e “Prodyn”, një nga fabrikat më të mëdha të këpucëve në vend. Pas tre viteve të vështira, ku aktiviteti u orientua kryesisht drejt mbijetesës dhe jo fitimit, industria e prodhimit të veshjeve dhe këpucëve po hyn në vitin 2026 me pritshmëri më pozitive, por ende jo të sigurta.
Rënia e vazhdueshme e Euros, rritja e mëtejshme e pagës minimale, tkurrja e kërkesës nga tregjet europiane dhe kostot shtesë që priten nga procesi i anëtarësimit në Bashkimin Europian po e vendosin fasonin shqiptar nën presion të dyfishtë. Në të njëjtën kohë, konkurrenca nga platformat kineze të tregtisë online si “Temu” dhe “Shein” po godet prodhuesit europianë, duke reflektuar drejtpërdrejt edhe te porositë për Shqipërinë.
Eksportet e tekstileve vijojnë të jenë grupi më i madh eksportues në vend, duke zënë 3% të totalit.
Minerale, lëndë djegëse, energji, me rënie
Grupi “Minerale, lëndë djegëse, energji” ka eksportuar 62,8 miliardë lekë në vitin 2025, me një tkurrje prej 6,7% me bazë vjetore. Kjo rënie u ndikua kryesisht nga aktiviteti i dobët i një prej eksportuesve më të mëdhenj në vend, “Bankers Petroleum”, që shfrytëzon me koncesion fushën naftëmbajtëse të Patos Marinzës. Kjo kompani, përveç konjukturës së pafavorshme të çmimeve në tregjet ndërkombëtare, ka qenë në konflikte të vazhdueshme me qeverinë shqiptare për detyrimet fiskale. Ky grup është i dyti më i madh në vend, duke zënë 18,2% të totalit.
Ushqime, pije e duhan me rritje
Grupi “Ushqime, pije e duhan”, një nga grupet me ecurinë më të mirë vitet e fundit, është një nga dy sektorët që ka shënuar rritje në vitin 2025. Eksportet arritën në 55,9 miliardë lekë, me një zgjerim prej 5%, duke u ngjitur si grupi i tretë më i madh në vend, me 16,2% të totalit. Rritja e këtij grupi ka qenë më e lartë në sasi, por është ndikuar nga çmimet e ulëta në tregjet e huaja. Ky grup pritet të ndikohet negativisht në vitin 2026 nga përmbytjet e janarit dhe ngricat.
Rritja e eksporteve bujqësore, si në sasi ashtu edhe në vlerë, dhe në anën tjetër rënia e prodhimit, po tregojnë se sektori po shkon drejt konsolidimit. Fermat e vogla dhe të mesme në zonat rurale të vendit po falimentojnë për shkak të tkurrjes dhe plakjes së popullsisë, teksa po rriten dhe zgjerohen fermat e mëdha blegtorale dhe ato në sera në zonat me bujqësi intensive si Fieri, Lushnja etj., me destinacion eksportin.
Të dhënat e periudhës 2021–2025 tregojnë një rritje të qëndrueshme dhe të fortë të eksporteve të zarzavateve dhe frutave, ku totali është zgjeruar me rreth 70%. Vlera e tyre arriti në mbi 17,1 miliardë lekë në 10-mujorin e 2025, nga 10,1 miliardë lekë në të njëjtën periudhë të vitit 2021. Të krahasuara me 10-mujorin e 2024, eksportet e frutave dhe zarzavateve u rritën me 22% në vlerë.
Fermerët që operojnë në sektorin e prodhimit në fushë në zonën e Samaticës, Berat, thonë se prodhimi nuk po zgjerohet, por po manovrohet me disa kultura që besohet se rrisin vlerën. Për shembull, vitet e fundit është rritur ndjeshëm eksporti i shalqinjve dhe lakrave.
Materiale ndërtimi e metale në rënie nga efekti i Kurum
Grupi “Materialet e ndërtimit dhe metalet” e mbylli vitin me një rënie prej 25,4%, më e thella nga të gjitha grupmallrat, duke zbritur në grupin e katërt më të eksportuar në vend, me 14% të totalit. Kjo tkurrje u ndikua nga mbyllja e aktivitetit të Kurum, prodhuesit të çelikut dhe një prej eksportuesve më të mëdhenj në vend. Ky aktivitet nuk pritet të rifillojë për përpunimin e metaleve edhe për dy vjet, deri sa të përfundojë investimi 150 milionë euro për prodhim çeliku të gjelbër në Zonën Industriale të Metalurgjikut në Elbasan, në bashkëpunim me Danieli Officine Meccaniche S.p.A. Burime nga kompania thanë se për momentin po vazhdohet vetëm me shitjen e energjisë nga HEC që Kurum zotëron.
Makineritë dhe pajisjet me rritje
Grupi “Makineri, pajisje, pjesë këmbimi” është grupi tjetër me rritje në vitin 2025. Shitjet e tij arritën në 39,7 miliardë lekë, me një rritje prej gati 6%. Pesha e këtij grupi ka arritur në 11,5% të totalit. Ky grup, ku peshën kryesore e mban industria mbështetëse automotive, ka vijuar të ketë një rritje, edhe pse të moderuar. Ky grup deri në mes të vitit kishte pritshmëri jo dhe aq optimiste, nisur nga paqartësia që përkufizon industrinë e automobilave globalisht, por tre mujori i fundit i vitit të shkuar duket se shënoi edhe kthesën, kur porositë erdhën në rritje.
Një pjesë e kompanive prodhojnë pjesë të thjeshta për makineri pune dhe mjete të mëdha transporti, një segment që ka qenë në ecuri të qëndrueshme. Ndërkohë, vendimi i KE për të lënë mjetet me djegie të brendshme të jenë në formë hibride pas vitit 2035 ndryshoi panoramën edhe për këtë vit, ku porositë pritet të jenë në rritje.
Presionet kryesore që kjo industri e vendosur në vendin tonë po kalon lidhen me fuqinë punëtore, zhvlerësimin e vazhdueshëm të euros (pasi kontratat e tyre janë fikse disavjeçare) dhe së treti, rritja e beftë e pagës minimale në 50 mijë lekë.
Deficiti tregtar përkeqësohet
Gjatë vitit 2025, eksportet e mallrave arritën vlerën 346 miliardë lekë, duke u ulur me 6,1%, ndërkohë importet e mallrave arritën vlerën 887 miliardë lekë, duke u ulur me 0,8%, krahasuar me një vit më parë. Deficiti tregtar arriti vlerën 541 miliardë lekë, duke u rritur me 3,0%, krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit 2024.
Burimi: INSTAT, BSH
“`