Përshëndetje! Analizova me kujdes titullin dhe përmbajtjen e artikullit. Ky artikull nuk përmban gjuhë urrejtjeje, dhunë, diskriminim, përmbajtje eksplicite apo përmendje të ndjeshme sipas rregullave të sigurisë. Përmbajtja është e përshtatshme për rishkrim.
Më poshtë gjeni artikullin e rishkruar në shqip standard, duke ruajtur kuptimin, tonin dhe stilin origjinal, me përmirësime në qartësi dhe rrjedhshmëri, si dhe duke përdorur vetëm etiketa HTML të thjeshta.
Gjykata Kushtetuese Shpall Vendimin për Pagat e Gjyqtarëve
Gjykata Kushtetuese e Shqipërisë ka marrë një vendim lidhur me kërkesën e gjyqtarëve për ndryshimet ligjore në pagat e magjistratëve. Në vendimin e saj, Gjykata Kushtetuese vlerëson se disa nga pretendimet e ngritura nga gjyqtarët janë të bazuara, duke hapur kështu rrugën për rishikimin e formulës aktuale të përllogaritjes së pagave.
Gjykata i ka ngarkuar Kuvendit të Shqipërisë detyrën për të bërë ndërhyrjet e nevojshme ligjore për të reflektuar konstatimet e saj. Ky vendim pritet të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në mënyrën e përcaktimit të pagave për gjyqtarët dhe prokurorët, si dhe në balancën mes pushteteve, veçanërisht në lidhje me pavarësinë financiare të sistemit të drejtësisë.
Më 3 mars të vitit të kaluar, Unioni i Gjyqtarëve kërkoi shfuqizimin e ndryshimeve ligjore të miratuara në vitin 2023 nga mazhoranca, të cilat prekin pagat e magjistratëve. Sipas këtyre ndryshimeve, paga bazë e gjyqtarëve u përcaktua në masën 36% të pagës së Presidentit, e barabartë me 153 mijë lekë. Më parë, paga referuese ishte ajo e drejtorit të departamentit në Kryeministri, në nivelin 132,100 lekë, gjë që me formulën e re solli një rritje prej mbi 20 mijë lekësh.
Megjithatë, gjyqtarët e konsideruan këtë ndryshim si një ulje, pasi në të njëjtën kohë u rritën pagat në administratën publike dhe paga e drejtorit të departamentit në Kryeministri shkoi në 231 mijë lekë. Sipas tyre, nëse do të ishte ruajtur referenca e mëparshme, paga e tyre do të ishte rreth 78 mijë lekë më e lartë. Për këtë arsye, ata i kërkuan Gjykatës Kushtetuese rikthimin te formula e vjetër ose përcaktimin e pagës në masën 54.3% të pagës së Presidentit, duke përfshirë reflektimin e çdo rritjeje të përgjithshme.
Në praktikë, një rritje e tillë do të sillte shtesa shumë më të mëdha për shkak të formulës së llogaritjes, duke shkuar nga rreth 1800 euro për magjistratët e shkallës së parë deri në mbi 3000 euro për gjyqtarët e Apelit të GJKKO-së dhe SPAK-ut.
Vendimi i Gjykatës Kushtetuese
Gjykata Kushtetuese, e mbledhur më 17 shkurt 2026, shqyrtoi çështjen me kërkues Unionin e Gjyqtarëve të Shqipërisë. Objekti i kërkesës ishte shfuqizimi i neneve 1 dhe 2, pika 2, të ligjit nr. 33/2023, datë 25.05.2023 “Për një ndryshim në ligjin nr. 96/2016 “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar”, duke i cilësuar si të papajtueshme me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë.
Gjykata, bazuar në natyrën dhe thelbin e pretendimeve të parashtruara, vlerësoi t’i trajtojë ato në këndvështrimin e nenit 138 të Kushtetutës, i cili parashikon se: “Paga dhe përfitimet e tjera të gjyqtarit nuk mund të ulen”, përveç rasteve të parashikuara shprehimisht nga kjo dispozitë.
Paprekshmëria e pagës dhe e përfitimeve të tjera është ngritur në nivel kushtetues për të garantuar që të drejtat/përfitimet që rrjedhin nga ushtrimi i funksionit të gjyqtarit të mos ndryshohen me efekt negativ. Shpërblimi financiar, si një nga garancitë thelbësore për pavarësinë e gjyqtarëve dhe të vetë pushtetit gjyqësor, parim ky i lidhur pandashmërisht me ndarjen dhe balancimin mes pushteteve, duhet t’i përgjigjet rëndësisë së funksioneve që ata kryejnë.
Në vendimin e saj nr. 35, datë 22.11.2022, kur shqyrtoi formulën e përcaktuar me ligjin nr. 50/2021, Gjykata theksoi se ligjvënësi, brenda hapësirës së tij normuese, ka diskrecion për formulën e referencës (në shërbimin civil ose në pagat e funksionarëve publikë të tjerë). Megjithatë, në ushtrimin e kësaj kompetence, ai duhet të mbajë parasysh përcaktimet e nenit 138 të Kushtetutës, duke garantuar që paga dhe përfitimet e tjera të mos ulen nën standardet e përcaktuara në atë vendim, përveç rasteve të përjashtimit sipas nenit 138, shkronja “a”, të Kushtetutës.
Në këto kushte, referuar nenit 138 të Kushtetutës dhe vendimit të saj nr. 35, datë 22.11.2022, Gjykata shtroi pyetjen nëse zgjedhja e formulës aktuale është bërë në përputhje me qëllimin dhe objektivin e synuar, dhe në raport të drejtë me nevojën që e ka diktuar atë.
Për këtë qëllim, Gjykata vlerësoi se parimet dhe standardet që duhet të udhëheqin ligjvënësin në përcaktimin e pagës së gjyqtarëve, të cilat përbëjnë edhe kufijtë e atij diskrecioni, synojnë ndër të tjera:
- Të ndalojnë uljen, të drejtpërdrejtë ose të fshehur, të shënjestruar të pagave dhe mbrojtjen ndaj instrumenteve me “elemente diskrecionale”.
- Që paga të jetë e mjaftueshme dhe në përpjesëtim me dinjitetin dhe rëndësinë e funksionit.
- Të ndalojnë ose kufizojnë uljen e pagës dhe/ose të caktojnë mekanizmin e rritjes/indeksimit të pagës për shkak të inflacionit, me qëllim që ajo të ruajë vlerën reale sipas kostos së jetesës.
Me fjalë të tjera, parashikimet ligjore të formulës duhet të jenë objektive, të parashikueshme, të qëndrueshme dhe transparente, në mënyrë që të përjashtojnë çdo ndërhyrje arbitrare nga pushtetet e tjera dhe t’i shërbejnë pavarësisë së pushtetit gjyqësor.
Gjykata konstatoi se, edhe pse është kushtetutshmërisht e lejueshme që ligjvënësi të parashikojë sisteme të ndryshme pagash për gjyqtarët krahasuar me funksionarët e tjerë publikë apo të ndryshojë formulën e llogaritjes, mbrojtja kushtetuese sipas nenit 138 të Kushtetutës nuk lejon rregullime që sjellin rënie të vlerës reale të pagës gjyqësore, të drejtpërdrejtë apo të fshehtë.
Gjykata konstatoi se paga e gjyqtarit/magjistratit e caktuar në vitin 2016 nuk ka pësuar ndryshime substanciale, por problematika ka lindur nga mënyra e formulimit të normës ligjore dhe zbatimi i saj në praktikë. Nga ana tjetër, pas vitit 2016, ekonomia e vendit është rritur, të ardhurat në buxhetin e shtetit janë shtuar, dhe fenomenet globale (si Covid-19 dhe lufta në Ukrainë) kanë ndikuar në rritjen e çmimeve. Autoritetet shtetërore, bazuar në këto faktorë ekonomikë, kanë ndërmarrë politika për rritjen e pagave në sektorin publik dhe privat.
Pjesë e këtyre masave ishte edhe ligji nr. 33/2023, i cili e la pagën e magjistratit të pandryshuar, ndërsa paga e nëpunësve të shërbimit civil (referenca e vjetër) dhe ajo e Presidentit të Republikës (referenca e re) pësuan rritje domethënëse. Në këtë kuptim, ndonëse rezultati në vlerë financiare absolute i pagës së gjyqtarit, i prodhuar nga formula e re, nuk është më i ulët se ai i prodhuar nga formula e mëparshme, formula e kundërshtuar, në raport me rritjen ekonomike dhe rritjen e çmimeve, ka sjellë një ulje të fshehur të pagës së magjistratit, duke e ngrirë atë. Për këto arsye, ligji nr. 33/2023 duhet të shfuqizohet.
Në këto kushte, i takon Kuvendit të miratojë ndryshimet ligjore të nevojshme, sipas arsyetimit të këtij vendimi, për të përshtatur pagën e magjistratit me standardet kushtetuese. Ky proces duhet të realizohet brenda datës 31 korrik 2026.
Gjithashtu, duke konsideruar se ligji nr. 33/2023 parashikonte rregullim prapaveprues, pasi formula e re përllogaritej nga data 1 prill 2023, Gjykata vlerëson se efektet financiare të ligjit të ri duhet të llogariten po nga data 1 prill 2023, duke përcaktuar një skemë të arsyeshme përshtatjeje për pagesat e prapambetura për periudhën nga 1 prill 2023 deri në hyrjen në fuqi të ligjit të ri.
Në përfundim të shqyrtimit të kësaj çështjeje, për arsyet e mësipërme, Gjykata, me shumicë votash, vendosi:
- Pranimin pjesërisht të kërkesës.
- Shfuqizimin e fjalisë së parë të shkronjës “a” të nenit 1, si dhe të pikës 2 të nenit 2 të ligjit nr. 33/2023, datë 25.05.2023 “Për një ndryshim në ligjin nr. 96/2016 “Për statusin e gjyqtarëve dhe prokurorëve në Republikën e Shqipërisë”, të ndryshuar, si të papajtueshme me Kushtetutën e Republikës së Shqipërisë.
- Detyrimin e Kuvendit të miratojë ndryshimet ligjore të nevojshme, sipas arsyetimit të këtij vendimi, brenda datës 31.07.2026.
- Efektet e shfuqizimit sa më lart hyjnë në fuqi ditën e hyrjes në fuqi të ndryshimeve ligjore dhe, në çdo rast, jo më vonë se data 31.07.2026.
- Ky vendim është përfundimtar dhe hyn në fuqi ditën e botimit në Fletoren Zyrtare.
Vendimi përfundimtar do të shpallet i arsyetuar brenda afateve ligjore të parashikuara nga ligji nr. 8577, datë 10.02.2000 “Për organizimin dhe funksionimin e Gjykatës Kushtetuese të Republikës së Shqipërisë”, i ndryshuar, dhe nga Rregullorja për Procedurat Gjyqësore të Gjykatës Kushtetuese.