“`html
Irani konfirmon vdekjen e Khameneit; çfarë ndodh në Teheran pas eliminimit të Ajatollahut
Televizioni shtetëror IRIB raportoi se “Udhëheqësi Suprem ka arritur martirizimin”, pa dhënë detaje mbi rrethanat e vdekjes së tij. Një prezantues i televizionit shtetëror deklaroi: “Me dëshminë e udhëheqësit suprem, vizioni dhe misioni i tij nuk do të humbasin, nuk do të harrohen; përkundrazi, ato do të vazhdojnë me edhe më shumë energji dhe zell.”
Edhe agjencia shtetërore e lajmeve IRNA raportoi vdekjen e Khameneit, pa specifikuar shkakun. Videot që pretendonin të tregonin momentin e gjetjes së trupit të tij u shpërndanë në mediat sociale, por nuk u konfirmuan zyrtarisht.
Pas njoftimit zyrtar nga qeveria iraniane, llogaria zyrtare e Khameneit në Twitter publikoi një fotografi të tij duke përshëndetur, shoqëruar nga një varg nga Kurani (Sure Al-Ahzab, 33:23): “Në emër të Zotit, Mëshiruesit, Mëshirëplotit. Midis besimtarëve ka burra që e kanë mbajtur me besnikëri besëlidhjen e tyre me Zotin; prej tyre ka disa që e kanë përmbushur betimin e tyre dhe disa që janë duke pritur, dhe nuk e kanë ndryshuar fare (qëndrimin e tyre).”
40 ditë zie dhe shtatë ditë pushimi
Sipas agjencisë shtetërore “Fars”, qeveria iraniane shpalli 40 ditë zie publike dhe shtatë ditë festash zyrtare. U raportua gjithashtu se vajza, nipi, nusja dhe dhëndri i Khameneit u vranë në sulme të kryera nga forca amerikane dhe izraelite.
Më parë, mediat iraniane afër Gardës Revolucionare, si dhe zyrtarë të lartë iranianë, kishin mohuar raportet për vdekjen e Udhëheqësit Suprem, duke i cilësuar ato si “lajme të rreme”.
Lajmi për vdekjen e Khameneit u konfirmua fillimisht nga Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, në një postim në platformën Truth Social, ku shkroi: “Khamei, një nga njerëzit më të këqij në histori, ka vdekur”. Disa orë pas njoftimit të presidentit amerikan, një postim misterioz u publikua në llogarinë zyrtare të Ajatollah Ali Khameneit në X, i shoqëruar nga një imazh i një figure hyjnore me një shpatë, që ngjasonte me raketa të gatshme për të goditur objektiva, dhe me mbishkrimin: “Në emër të fisnik Aliut, paqja qoftë mbi të”.
Si e parashikon Kushtetuta iraniane trashëgiminë e udhëheqësit suprem
Përzgjedhja e një pasardhësi të Ajatollah Ali Khameneit është parashikuar qartë në Kushtetutën iraniane dhe është përgjegjësi e Asamblesë së Ekspertëve, organi që e kishte ngritur atë në detyrën udhëheqëse në vitin 1989.
Sipas Kushtetutës, pasardhësi i Udhëheqësit Suprem duhet të zgjidhet nga Asambleja e Ekspertëve, një organ prej 88 klerikësh, të cilët – zyrtarisht – zgjidhen nga populli çdo tetë vjet. Megjithatë, në praktikë, vetëm klerikët që konsiderohen plotësisht besnikë ndaj Republikës Islamike kanë të drejtë të kandidojnë. Për këtë arsye, shumica e anëtarëve aktualë të Asamblesë karakterizohen nga qëndrime të forta, në përputhje me ato të Khameneit.
Kushtetuta parashikon që këta klerikë duhet të zgjedhin një Udhëheqës të ri Suprem sa më shpejt të jetë e mundur. Megjithatë, thirrja dhe mbledhja e menjëhershme e të gjithë anëtarëve të Asamblesë mund të jenë të vështira, pasi vendi ndodhet nën një situatë tensioni dhe pasigurie të shtuar, me raporte për sulme ushtarake nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli. Çështjet e sigurisë dhe kufizimet operacionale mund të vonojnë procesin.
Ndërkohë, Kushtetuta parashikon që detyrat e udhëheqësit suprem merren përkohësisht nga një organ me tre anëtarë, i përbërë nga presidenti i vendit, kreu i gjyqësorit dhe një anëtar klerik i Këshillit të fuqishëm të Gardianëve. Aktivizimi i këtij procesi konsiderohet thelbësor për ruajtjen e vazhdimësisë institucionale të shtetit, derisa të zgjidhet një udhëheqës i ri suprem.
Mediat shtetërore iraniane raportuan se pas vdekjes së Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei, Presidenti iranian Masud Pezheshkian po drejton vendin. Transmetimi i Republikës Islamike të Iranit raportoi se së bashku me Pezheshkian, kryetari i parlamentit të Iranit dhe kreu i gjyqësorit të Iranit po qeverisin vendin deri në zgjedhjen e një udhëheqësi të ri.
Roli i Khameneit dhe formësimi i Iranit modern
Khamenei, 86 vjeç, mori udhëheqjen e Republikës Islamike në vitin 1989, pas vdekjes së Ajatollah Ruhollah Khomeini, udhëheqësit të Revolucionit Islamik. Edhe pse Khomeini konsiderohet figura ideologjike e revolucionit që përmbysi monarkinë Pahlavi, Khamenei formësoi sistemin ushtarak dhe paraushtarak që përbën thelbin e mbrojtjes dhe ndikimit rajonal të Iranit.
Përpara se të bëhej udhëheqës suprem, ai shërbeu si president gjatë luftës me Irakun në vitet 1980, një konflikt që përforcoi mosbesimin e tij ndaj Perëndimit, veçanërisht Shteteve të Bashkuara, që karakterizoi sundimin e tij të gjatë.
Zhvillimet pritet të jenë një pikë kthese për Iranin dhe Lindjen e Mesme në përgjithësi.
“`