**Freedom House: Shqipëria klasifikohet si vend “pjesërisht i lirë” me 69 pikë. Raporti i fundit vlerëson vendet e rajonit.**
Organizata Freedom House, me seli në Uashington, në raportin e saj më të fundit vjetor “Liria në Botë”, ka klasifikuar Kosovën dhe Shqipërinë si vende “pjesërisht të lira”.
**Kosova: Përmirësim i vogël dhe sfida gjyqësore**
Kosova ka shënuar një përmirësim të vogël, duke u vlerësuar me 61 pikë nga 100, një pikë më shumë se vitin e kaluar. Raporti, i publikuar më 19 mars, thekson se pavarësisht trysnisë politike, gjykatat kosovare kanë nxjerrë vendime që dëshmojnë pavarësinë e tyre. Megjithatë, kriza politike dhe institucionale që preku Kosovën gjatë vitit të kaluar, ku vendi u qeveris pothuajse tërë kohën nga një qeveri në detyrë, ka ndikuar në progresin e vendit në sistemin gjyqësor. Raporti sjell në fokus situatën kur ligjvënësit e sapozgjedhur nuk arritën të formonin një qeveri për pjesën më të madhe të vitit, dhe qeveria në detyrë thuhet se e tejkaloi mandatin e saj teknik, duke çuar në zgjedhje të parakohshme. Ky bllokim, sipas raportit, ka zbehur përparimet në pavarësinë gjyqësore dhe sigurinë fizike. Në raportin paraprak, kur Kosova kishte 60 pikë, theksohej se institucionet publike ishin të minuar nga korrupsioni, gazetarët përballeshin me frikësim dhe sundimi i ligjit pengohej nga ndërhyrjet dhe mosfunksionimi në sistemin gjyqësor.
**Renditja e vendeve të tjera të Ballkanit Perëndimor:**
Nga vendet e rajonit, Serbia renditet më keq me 53 pikë, ndërsa Bosnja dhe Hercegovina me 54 pikë. Shqipëria, me 69 pikë, vlerësohet më së larti, e ndjekur nga Mali i Zi me 68 pikë dhe Maqedonia e Veriut me 67 pikë. Edhe Shqipëria ka shënuar një progres me një pikë krahasuar me raportin e vitit të kaluar.
**Raporti “Liria në Botë” dhe trendet globale:**
Raporti “Liria në Botë” përfshin vlerësime dhe raporte për të drejtat politike dhe liritë qytetare në 195 vende dhe 13 territore. Ky vit, që mbulon zhvillimet nga 1 janari 2025 deri më 31 dhjetor 2025, shënon vitin e 20-të radhazi të rënies së lirisë globale, për shkak të puçeve ushtarake, dhunës kundër protestuesve paqësorë dhe përpjekjeve për të dobësuar garancitë kushtetuese gjatë vitit 2025. Raporti tregon se 54 vende përjetuan përkeqësim, ndërsa vetëm 35 shënuan përmirësime. Aktualisht, vetëm 21% e popullsisë botërore jeton në vende të vlerësuara si “të lira”, një rënie nga 46% dy dekada më parë.
**Rënjet dhe përmirësimet më të theksuara:**
Guinea-Bissau, Tanzania, Burkina Faso, Madagaskari dhe El Salvadori shënuan rënjet më të mëdha të pikëve, ndërsa Siria, Sri Lanka, Bolivia dhe Gaboni gëzuan përmirësimet më të mëdha. Bolivia, Fixhi dhe Malaui u përmirësuan nga statusi “pjesërisht të lira” në “të Lira”, falë zgjedhjeve konkurruese, rritjes së pavarësisë së gjyqësorit dhe forcimit të sundimit të ligjit.