SHBA Nis Pastrimin e Minave në Ngushticën e Hormuzit për të Rikthyer Lirinë e Lundrimit
Komanda Qëndrore e SHBA-së (Centcom) ka njoftuar se Shtetet e Bashkuara kanë filluar operacionet për pastrimin e minave detare në Ngushticën e Hormuzit. Ky veprim synon të rikthejë sigurinë e transportit detar në një nga rrugët më kritike energjetike në botë.
Sipas deklaratës, dy shkatërrues të Marinës amerikane kanë kaluar ngushticën për të mbështetur operacionet e pastrimit dhe për të garantuar sigurinë e rrugës ujore. Misioni ka për qëllim të sigurojë që zona të jetë e pastër nga minat detare që dyshohet se janë vendosur nga Irani, duke reduktuar kështu rrezikun për anijet tregtare dhe cisternat e naftës.
Komandanti i Centcom-it, Brad Cooper, deklaroi se operacioni shënon fillimin e krijimit të një korridori të ri të sigurt detar. Ky korridor do t’i komunikohet së shpejti industrisë së transportit për të nxitur rikthimin e qarkullimit normal tregtar.
Gazeta New York Times, duke cituar zyrtarë amerikanë, raportoi se Irani po e ka gjithnjë e më të vështirë rihapjen e Ngushticës së Hormuzit. Kjo vështirësi vjen për shkak të pamundësisë së tij për të gjetur të gjitha minat detare që vendosi gjatë konfliktit të fundit, si dhe mundësisë që disa prej tyre të jenë rrëmbyer nga rrymat e detit. Kriza në Ngushticën e Hormuzit është një rezultat i drejtpërdrejtë i tensioneve që pasuan një seri operacionesh ushtarake SHBA-Izrael kundër objektivave strategjikë brenda Iranit, duke e shtyrë Teheranin të aktivizojë “opsionin e domosdoshmërisë” për t’iu kundërvënë superioritetit ajror dhe detar të kundërshtarëve të tij.
Më 2 mars, një zyrtar i lartë i IRGC njoftoi se rruga ujore ishte mbyllur, duke paralajmëruar se çdo anije që hynte në të mund të “shënjestrohej”, sipas mediave shtetërore iraniane. Kjo deklaratë shkaktoi prishjen e tregjeve globale të transportit detar, rriti ndjeshëm çmimet e naftës dhe shtoi pasigurinë për kompanitë e transportit detar. Ndërkohë që minat filluan të vendoseshin, trazirat u përshkallëzuan. Trafiku i tankerëve përmes ngushticës ra, ndërsa pronarët e anijeve rivlerësuan rreziqet për shkak të pranisë së mundshme të minave, së bashku me kërcënimin e dronëve dhe raketave iraniane.
Kjo mbivendosje rreziqesh i dha Iranit një ndikim të konsiderueshëm gjatë konfliktit, duke i mundësuar atij të ushtronte presion mbi rrjedhat globale të energjisë dhe aktorët ndërkombëtarë. Megjithatë, kjo strategji më vonë i rezultoi kundër Teheranit.
New York Times raportoi, duke cituar zyrtarë, se Irani mund të mos ketë të dhëna të sakta për vendndodhjet e të gjitha minave që ka vendosur. Raportet sugjerojnë se vendosja ishte e rastësishme dhe e çorganizuar. Irani është përpjekur ta trajtojë situatën pjesërisht duke mbajtur hapur një korsi të ngushtë detare, duke lejuar anijet të kalojnë pavarësisht rreziqeve, dhe në disa raste kundrejt një pagese. IRGC lëshoi paralajmërime për zonat e minuara dhe mediat gjysmëzyrtare publikuan harta që tregonin rrugët që besohej të ishin më të sigurta, por këto rrugë mbetën të kufizuara dhe trafiku detar nuk u kthye në normalitet.
Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, e lidhi mundësinë e një armëpushimi të përkohshëm me rihapjen “e plotë, të menjëhershme dhe të sigurt” të ngushticës. Zyrtarët iranianë kanë pranuar në mënyrë indirekte vështirësitë, me Ministrin e Jashtëm Abbas Araqchi që tha se rihapja e ngushticës do të bëhet “duke marrë parasysh kufizimet”.
Pastrimi i minave në det është një nga operacionet ushtarake më komplekse. Disa anije të Marinës së SHBA-së kanë kaluar përmes Ngushticës së Hormuzit, sipas gazetës Axios, duke e parë këtë si një zhvillim të rëndësishëm në kontekstin e tensioneve aktuale në rajon. Lëvizja e anijeve amerikane nuk është koordinuar me Iranin. Një zyrtar amerikan, i cituar nga burimi, ka theksuar se ky kalim është bërë pa marrëveshje apo bashkërendim paraprak me palën iraniane, gjë që mund të rrisë ndjeshmërinë e situatës në këtë korridor strategjik detar.
Presidenti amerikan, Donald Trump, ka deklaruar se Shtetet e Bashkuara kanë nisur një proces për “pastrimin” e Ngushticës së Hormuzit, duke e paraqitur këtë si një veprim në shërbim të vendeve të tjera të botës. Ai ka shkruar në Truth Social: “E vetmja gjë që u ka mbetur është kërcënimi se një anije mund të “përplaset” me një nga minat e tyre detare, të cilat, meqë ra fjala, edhe 28 anijet e tyre për vendosjen e minave ndodhen gjithashtu në fund të detit. Tani po fillojmë procesin e pastrimit të Ngushticës së Hormuzit, si një shërbim për vendet në mbarë botën, përfshirë Kinën, Japoninë, Korenë e Jugut, Francën, Gjermaninë dhe shumë të tjera. Është e pabesueshme që ata nuk kanë as guximin apo vullnetin ta bëjnë këtë punë vetë”.
Besohet se kjo është hera e parë që një anije e Marinës së SHBA-së kalon në këtë zonë që nga fillimi i luftës, duke e bërë këtë lëvizje një zhvillim të vëzhguar nga afër nga aktorët rajonalë dhe ndërkombëtarë. Ngushtica e Hormuzit ishte bllokuar nga ana e iranianëve pas sulmeve amerikane-izraelite ndaj Teheranit.