Banka Botërore: Ekonomia shqiptare pritet të ngadalësohet nga lufta, çmimet e larta do të godasin konsumin
Turizmi është një mundësi e artë për Shqipërinë, duke sjellë përfitime të konsiderueshme për ekonominë dhe duke ndikuar pozitivisht në sektorë të tjerë të lidhur me të. Megjithatë, ky sektor paraqet edhe një pikë të dobët për shkak të varësisë së ekonomisë prej tij.
Sipas raportit më të fundit të Bankës Botërore për Ballkanin Perëndimor, të titulluar “Përshtatja me Goditjet, Aktivizimi i Potencialit të Pashfrytëzuar”, Shqipëria po përballet me disa sfida kryesore:
- Varësia nga turizmi: Rikuperimi i Shqipërisë pas pandemisë është mbështetur nga turizmi dhe lidhjet tregtare me BE-në, duke synuar një rritje prej rreth 4.2% për periudhën 2022–2025. Megjithatë, kjo varësi e rrit ekspozimin ndaj goditjeve të jashtme dhe thekson nevojën për diversifikim ekonomik.
- Kufizime strukturore: Ekonomia shqiptare vazhdon të përballet me kufizime që pengojnë arritjen e nivelit të të ardhurave për frymë të BE-së. Këto përfshijnë produktivitet të ulët në bujqësi dhe shërbime, një bazë të ngushtë eksportesh, dhe probleme me mjedisin e biznesit, informalitetin dhe dobësi institucionale.
- Kapitali njerëzor: Përputhjet jo të duhura të aftësive, migrimi dhe plakja e popullsisë kufizojnë disponueshmërinë e kapitalit njerëzor.
- Sfidat demografike dhe klimatike: Këto sfida, së bashku me nevojat më të mëdha për shpenzime, theksojnë rëndësinë e ruajtjes së rezervave fiskale.
Raporti sugjeron se miratimi i reformave të harmonizuara me legjislacionin e BE-së mund të rrisë produktivitetin, të thellojë integrimin e tregut dhe të sigurojë përfitime gjithëpërfshirëse.
Parashikimet ekonomike:
Banka Botërore vlerëson se ndikimet e konfliktit në Lindjen e Mesme mund të prekin fuqinë blerëse në Shqipëri gjatë vitit 2026. Pritet që rritja ekonomike të ngadalësohet, ndërsa turizmi arrin fazën më të zhvilluar.
- Konsumi: Pritet një shtysë e përkohshme në vitin 2026 nga transfertat fiskale dhe rritja e pagave, por rritja e çmimeve do të ngadalësojë përfitimet. Nga vitet 2027-2028, rritja e konsumit pritet të lehtësohet, ndërsa inflacioni të qëndrojë pranë 3%.
- Investimet: Shpenzimet e qeverisë do të mbështesin investimet, veçanërisht ato infrastrukturore.
- Inflacioni: Rritja e pagave mund të vazhdojë të tejkalojë produktivitetin, duke nxitur inflacionin. Rritja e çmimeve të energjisë globale dhe ndërprerjet tregtare lidhur me konfliktin në Lindjen e Mesme pritet të shtojnë presionet mbi çmimet vendase në vitin 2026 dhe të dobësojnë fuqinë blerëse të familjeve.
- Varfëria: Megjithatë, rritja e punësimit dhe e pagave pritet të ndihmojë në uljen e varfërisë në 19.4% deri në vitin 2028.
- Deficiti fiskal: Pritet të rritet në 1.8% të PBB-së në vitin 2026 për shkak të shpenzimeve shtesë, por pritet të zvogëlohet më pas duke sjellë borxhin publik rreth 51% të PBB-së.
- Deficiti i llogarisë korrente: Do të mbetet nën nivelet historike, pavarësisht kërkesës së lartë për investime, por mund të zgjerohet nga rritja e kostove të importeve të karburantit dhe energjisë.
Rreziqet kryesore përfshijnë pasigurinë globale dhe presionet vendase që mund të ndikojnë në besimin e tregut ose ritmin e reformave. Rezultate pozitive janë të mundshme nëse procesi i anëtarësimit në BE shpejtohet dhe reformat forcohen, duke çuar në rritje të investimeve dhe produktivitetit.