Shqipëria humbet 3 vende për lirinë e mediave: Radiografia e kontrollit nga qeveria
Organizata “Reporterët Pa Kufij” ka publikuar raportin e saj vjetor mbi lirinë e mediave, ku Shqipëria renditet në vendin e 83, duke shënuar një rënie prej tre pozicionesh krahasuar me vitin e kaluar.
Në një analizë krahasuese me vendet e rajonit, Shqipëria pozicionohet dukshëm më poshtë se Maqedonia e Veriut (vendi 45) dhe Mali i Zi (vendi 41), ndërsa qëndron përpara Serbisë (vendi 104).
Problemi kryesor, sipas raportit, nuk qëndron thjesht në rënien e tre vendeve, por në simptomat e thella që “Reporterët Pa Kufij” vërejnë lidhur me të drejtën e publikut shqiptar për t’u informuar. Raporti konfirmon kritikat e shpeshta të aktorëve vendas, veçanërisht për televizionet kryesore, të cilat thuhet se janë nën kontrollin e një numri të vogël oligarkësh. Këta pronarë, të lidhur ngushtë me botën politike, përdorin median për të mbrojtur interesat e tyre, sidomos në sektorë të rregulluar si ai i ndërtimit.
Raporti thekson se “Mediat private më me ndikim në Shqipëri janë në pronësi të një numri të vogël kompanish që kanë lidhje me botën politike, veçanërisht në sektorë shumë të rregulluar si ndërtimi”.
Në aspektin ekonomik, konstatohet se një pjesë e konsiderueshme e tregut mediatik shqiptar është përqendruar në duart e katër ose pesë kompanive. Edhe pse financimi publik përbën një pjesë të rëndësishme të të ardhurave të mediave, shpërndarja e tij jotransparente dhe diskriminuese ngre dyshime për ushtrimin e ndikimit.
Kjo qasje krijon një situatë ku pushteti politik, duke kontrolluar lejet, licencat dhe fondet publike, komandon në mënyrë indirekte pronarët e mediave, të cilët më pas kufizojnë lirinë e gazetarëve. Si pasojë, gazetarët përballen me presione politike, dhe ata që shfaqin qëndrime kritike i nënshtrohen përpjekjeve për diskreditim, duke bërë që autocensura të jetë një fenomen i përhapur.
Raporti përmend gjithashtu mbylljen e platformës TikTok para zgjedhjeve si një kufizim i lirive, si dhe mungesën e transparencës së qeverisë në ofrimin e informacionit.
Një problematikë specifike e theksuar për Shqipërinë, në krahasim me vendet e tjera të rajonit, është kapja financiare e pronarëve të mediave nga qeveria, e cila më pas determinon kufizimin e lirisë së gazetarëve të tyre.
Pavarësisht këtyre konstatimeve shqetësuese, Kryeministri Rama ka reaguar në rrjetet sociale duke paraqitur një qëndrim të kundërt. Pas kritikave të tij ndaj raportit të “Reporterëve Pa Kufij” për vitin 2022, ai ka shfrytëzuar një raport të SIGMA-OECD, i cili lavdëron Agjencinë për Media dhe Informim (MIA). Rama deklaron se ndihet i sulmuar nga raporte që nuk janë të pavarura vetëm nga qeveria, por edhe nga faktet.