Transformimi i sektorit bankar në Shqipëri kërkon investim, inovacion dhe besim afatgjatë
Intervistë me Christian Canacaris, Drejtor i Përgjithshëm i Raiffeisen Bank Albania
Sektori bankar shqiptar po hyn në një kapitull të ri, ku konkurrenca në rritje, digjitalizimi i përshpejtuar dhe afrimi gradual me standardet europiane po transformojnë mënyrën se si bankat lidhen me klientët. Hyrja e lojtarëve të rinj në treg hap një horizont të gjerë mundësish dhe sfidash për të gjithë industrinë.
Në këtë kontekst, z. Christian Canacaris, Drejtori i Përgjithshëm i Raiffeisen Bank Shqipëri, ndan vlerësimin e tij mbi performancën e bankës gjatë vitit të kaluar dhe perspektivën mbi tendencat kryesore që po rimodelojnë sektorin bankar në Shqipëri.
Sipas tij, pikat e forta të bankës qëndrojnë në kapitalin e saj të fuqishëm, portofolin cilësor të kredive dhe aftësinë për të ofruar shërbime digjitale inovative, që u japin klientëve fleksibilitet dhe siguri. Këto elemente e bëjnë Raiffeisen Bank një nga institucionet më të besueshme dhe konkurruese në treg. Duke synuar rritje të qëndrueshme dhe inovacion të vazhdueshëm, banka vazhdon të investojë në transformimin digjital dhe forcimin e marrëdhënieve me klientët, duke vendosur standarde të reja për besueshmërinë dhe performancën e sektorit bankar në Shqipëri.
Si e vlerësoni ecurinë e aktivitetit të bankës suaj gjatë vitit të kaluar dhe cilat ishin, në këndvështrimin tuaj, zhvillimet më të rëndësishme për sektorin bankar në përgjithësi?
Pavarësisht mjedisit makroekonomik më sfidues, ne forcuam pozicionin tonë në treg dhe vazhdimisht mbështetëm ekonominë shqiptare me kreditim solid dhe fokus ndaj klientit. Në terma financiarë paraprake, ky ishte një vit me performancë solide, pavarësisht presioneve mbi marzhet dhe një mjedisi më të normalizuar të normave të interesit.
Sot, ne administrojmë rreth 3.4 miliardë euro aktive, 1.6 miliardë euro kredi dhe 2.8 miliardë euro depozita nga klientët. Të ardhurat bruto arritën 165 milionë euro, ose një rritje prej 3% krahasuar me vitin e kaluar, e drejtuar nga rritja e qëndrueshme e biznesit, cilësia e mirë e portofolit, praktikat e forta të menaxhimit të rrezikut dhe menaxhimi i disiplinuar i kostove. Si rezultat, fitimi neto arriti në 76.4 milionë euro sipas IFRS (70 milionë euro sipas Standardeve Lokale), duke shënuar një rritje prej 1.7% krahasuar me vitin e kaluar dhe duke u bërë banka e dytë më e madhe në sektorin bankar. Njëkohësisht, ROE arriti në 17.7% bazuar në standardet lokale, duke u renditur në vendin e parë ndër 5 bankat kryesore të sistemit bankar.
Në fushën e inovacionit, Raiffeisen Bank vazhdoi të vendosë ritmin në transformimin digjital të Shqipërisë. Në vitin 2025, ne ishim të parët që prezantuam Apple Pay për kartat Visa dhe MasterCard, duke zgjeruar ndjeshëm gjithashtu proceset e onboarding digjital dhe zgjidhjet e pagesave elektronike. Më shumë se 30,000 klientë përdorin tashmë aktivisht kuletat tona digjitale, duke reflektuar besimin në rritje ndaj shërbimeve tona. Këto rezultate dëshmojnë besimin që klientët tanë kanë te ne dhe aftësinë tonë për të rritur biznesin në mënyrë të qëndrueshme edhe në një cikël makroekonomik të qëndrueshëm.
Për sektorin bankar në tërësi, zhvillimet më të rëndësishme u formësuan nga tre faktorë kryesorë:
- Së pari, sektori u përball me një ngadalësim të rritjes së marzheve të interesit, duke reflektuar një cikël më të ekuilibruar të normave të interesit. Rentabiliteti u vu nën presion në të gjitha bankat, jo për shkak të dobësimit të aktivitetit bazë, por sepse tregu u bë shumë më konkurrues. Ky zhvillim, i kombinuar me adoptimin e SEPA-s dhe zhvendosjen e klientëve drejt pagesave elektronike, po rimodelon gradualisht strukturën e tarifave dhe mënyrën se si bankat ndërveprojnë me klientët.
- Së dyti, zgjerimi i qëndrueshëm ekonomik i Shqipërisë, me një rritje të parashikuar rreth 3.7% për vitin 2025, së bashku me momentumin pozitiv politik të nxitur nga procesi i anëtarësimit në BE, nxiti një kërkesë të fortë për kredi me dy shifra në të gjithë tregun. Kjo u pa qartë si në kreditimin e biznesit, ashtu edhe në segmentin e individëve, ku sektori regjistroi një rritje historike mesatare të tregut prej 20%.
- Së treti, është gjithnjë e më e qartë se industria bankare po përshpejton transformimin e saj digjital. Pritshmëritë e klientëve po ndryshojnë dhe bankat që investojnë në kanale moderne, platforma të sigurta dhe modele shërbimi të bazuara në të dhëna, janë më të pozicionuara për të pasur sukses në të ardhmen. Ndërkohë që ka një thellim të digjitalizimit të produkteve dhe shërbimeve bankare, paralelisht, në dy vitet e fundit, po shohim edhe një rritje të numrit të degëve dhe punonjësve të sektorit bankar.
Kur prisni të arrijmë në një fazë të reduktimit të pranisë fizike të bankave dhe zhvendosje në shkallë më të gjerë drejt bankingut digjital?
Në stadin aktual të zhvillimit të tregut, strategjia jonë për rritjen e kontributit të kanaleve digjitale, si në aspektin e shitjeve të produkteve dhe shërbimeve, ashtu edhe në përftimin e klientëve të rinj, bazohet në një integrim sa më efikas të kanalit fizik (degëve) dhe atij digjital. Ne nuk e shohim këtë si një zgjedhje mes degëve dhe digjitalizimit. Përkundrazi, qasja jonë synon të krijojë një model ku këto dy kanale funksionojnë në mënyrë plotësuese, duke i ofruar klientit fleksibilitet dhe përvojë sa më të mirë bankare.
Besimi që klientët kanë te Raiffeisen Bank ndërtohet njëkohësisht përmes marrëdhënies me bankierin dhe përmes eksperiencës që ata kanë me aplikacionin tonë digjital, Raiffeisen ON. Për këtë arsye, roli i degëve nuk po zbehet me rritjen e përdorimit të kanaleve digjitale; ai po evoluon. “Ne përfaqësojmë një bankë digjitale me aspekt njerëzor” dhe kjo është ajo që po ndërtojmë përmes procesit tonë të transformimit. Prej disa vitesh, ne kemi nisur transformimin e modelit të shërbimit në degë, duke e zhvendosur fokusin nga përpunimi i transaksioneve rutinore që sot mund të kryhen lehtësisht nga klientët në kanalet digjitale, drejt shërbimeve me vlerë të shtuar, si kreditimi, investimet dhe këshillimi financiar. Në këtë drejtim, degët po shndërrohen gjithnjë e më shumë në hapësira këshillimi dhe ndërtimi marrëdhëniesh me klientin, dhe gjithnjë e më pak në pika përpunimi transaksionesh.
Në vijim të një cikli konsolidimi që zgjati rreth një dekadë, në vitin 2026, numri i bankave tregtare aktive në Shqipëri pritet të rritet për herë të parë pas 20 vjetësh. Besoni se ndodhemi në fillimet e një cikli të ri zgjerimi të bankave në treg apo në afat të gjatë, sistemi bankar do t’i kthehet përqendrimit dhe konsolidimit?
Hyrja e lojtarëve të rinj vërteton trajektoren pozitive të rritjes së Shqipërisë dhe nuk përbën kërcënim për institucionet e konsoliduara. Kur institucionet financiare ndërkombëtare dhe investitorët hyjnë me kapital këtu, kjo konfirmon atë që kemi besuar prej kohësh: Shqipëria është një nga tregjet më dinamike dhe strukturalisht të shëndosha në Ballkanin Perëndimor. Sektori ynë rriti bilancin e tij me gati 9% vit për vit në 2025, kredia ndaj sektorit privat u zgjerua me rreth 14% dhe treguesi i kredive me probleme (NPL) ra në 3.8% — shifra që flasin vetë.
Pas një dekade konsolidimi, pritshmëria e rritjes së numrit të bankave tregtare në Shqipëri në vitin 2026 është padyshim e dukshme. Megjithatë, nga perspektiva ime, kjo nuk tregon fillimin e një cikli të gjerë zgjerimi. Përkundrazi, kjo sinjalizon një ndryshim strukturor në treg, i shënuar nga hyrja e lojtarëve shumë të specializuar që fokusohen në nisma të veçanta. Këta lojtarë të rinj sjellin energji dhe inovacion, çka është në përfitim të sektorit. Megjithatë, Shqipëria mbetet një ekonomi e vogël, ku shkalla dhe efikasiteti janë thelbësore. Standardet rregullatore të BE-së që do të hyjnë në fuqi në vitin 2027, do të rrisin ndjeshëm kostot e përputhshmërisë dhe të sigurisë kibernetike, duke paraqitur sfida për bankat më të vogla ose ato me kapital të kufizuar për të konkurruar në mënyrë të qëndrueshme.
Besoj se në afatmesëm dhe afatgjatë, sistemi bankar do të kthehet përsëri drejt përqendrimit. Tregu ka shumë gjasa të konsolidohet rreth institucioneve të mirëkapitalizuara dhe teknologjikisht të avancuara, të afta për të përmbushur kërkesat rregullatore dhe për të nxitur rritje të qëndrueshme. Thënë më thjesht, kjo nuk është një garë për fitim të shpejtë, por një fazë e konkurrencës dhe specializimit.
Në Raiffeisen Bank Shqipëri, ne e mirëpresim këtë dinamikë. Ajo na nxit të inovojmë dhe të përmirësohemi, por mbetemi të sigurt që penetrimi dhe specializimi do të formojnë të ardhmen e tregut.
Duke u kthyer te pyetja kryesore, zgjerim apo konsolidim? Përgjigjja ime është: të dyja, njëkohësisht, por jo për të gjithë. Për institucione si yni, me marrëdhënie të konsoliduara me klientët, ekspertizë të thellë lokale dhe rezerva të forta kapitali, ky është një moment për zgjerim të vazhdueshëm. Ne investojmë vazhdimisht në transformim digjital, përmirësim të angazhimit me klientët, zgjerim të kapacitetit të kreditimit dhe përdorim të teknologjive si AI për të ofruar përvoja të personalizuara.
Për tregun në tërësi, ardhja e lojtarëve të rinj ka shumë gjasa të përshpejtojë një trend konsolidimi të vazhdueshëm. Bankat më të vogla po fitojnë terren, ndërsa të tjerat kanë parë pjesën e tyre të tregut të zvogëlohet. Kjo konkurrencë do të intensifikohet, duke hapur rrugën për konsolidime të ardhshme.
Qasja jonë është e qartë: ne nuk reagojmë ndaj konkurrencës, ne e paraprijmë atë. Kemi kaluar vite duke ndërtuar: besim, infrastrukturë dhe marrëdhënie të qëndrueshme me klientët. Ky është avantazhi ynë konkurrues dhe synojmë ta thellojmë atë.
Vitin e kaluar, Banka e Shqipërisë vendosi për herë të parë disa kufizime direkte në huadhënien për blerjen e pasurive të paluajtshme rezidenciale, por sërish kredia në këtë segment vazhdoi rritjen me ritme të larta. Si i vlerësoni rreziqet e lidhura me ekspozimin në tregun e pasurive të paluajtshme dhe si do t’i përballonte sektori efektet e një krize të mundshme në këtë treg?
Sa u përket kompanive të ndërtimit, Raiffeisen Bank fokusohet në kreditimin e kompanive solide dhe me përvojë të gjatë në treg, duke aplikuar kritere strikte përzgjedhjeje. Një kriter i rëndësishëm, përveç përvojës së kompanisë, është edhe vendndodhja e projektit dhe struktura e financimit, duke u siguruar që kreditimi të përqendrohet në zona me kërkesë të lartë dhe me potencial të qëndrueshëm vlere në afat të gjatë.
Në projektet ku banka është e përfshirë, kur gjykohet e arsyeshme, banka garanton përfundimin e tyre. Kjo përbën siguri shtesë edhe për blerësin përfundimtar dhe ndihmon në shmangien e rrezikut që projektet të mbeten të papërfunduara. Qasja e kujdesshme shërben si një masë parandaluese ndaj efekteve të një krize të mundshme në tregun e pasurive të paluajtshme, pasi siguron që asetet e financuara të jenë cilësore dhe me një nivel të lartë likuiditeti në treg.
Cilat mendoni se do të jenë çështjet dhe sfidat kryesore për sektorin bankar për vitin 2026?
Duke parë përpara drejt vitit 2026, sektori bankar i Shqipërisë do të përballet me disa sfida kyçe:
- Transformimi digjital mbetet përparësi. Pritshmëritë e klientëve, sidomos të brezave të rinj dhe diasporës, po evoluojnë me shpejtësi. Bankat duhet të përshpejtojnë inovacionin për të ofruar shërbime digjitale të pandërprera, të sigurta dhe të personalizuara, duke balancuar kostot dhe rreziqet e adoptimit të teknologjive të reja.
- Përputhshmëria rregullatore. Ndërsa Shqipëria afrohet drejt përputhjes së plotë me standardet bankare të BE-së deri në 2027, bankat duhet të përmbushin kërkesa më të rrepta për kapital, raportim të avancuar dhe masa shumë më të forta të sigurisë kibernetike. Kjo do të kërkojë investime të konsiderueshme në teknologji dhe sisteme të menaxhimit të rrezikut.
- Cilësia e kreditit dhe pasiguria ekonomike gjithashtu do të kërkojnë vëmendje të veçantë. Pavarësisht rritjes së fortë të kreditimit, sektorë si turizmi dhe ndërtimi mbeten të ndjeshëm ndaj luhatjeve ekonomike. Ruajtja e standardeve të kujdesshme të kreditimit dhe monitorimi i vigjilencës së cilësisë së aktiveve do të jenë thelbësore për stabilitetetin e sektorit.
- Kërkesa për profesionistë të kualifikuar nuk ka qenë kurrë më e madhe. Bankat mbeten një industri shërbimesh e bazuar në gjykimin dhe besimin njerëzor. Rekrutimi dhe mbajtja e talentit është sfiduese përballë konkurrencës nga fintech-et dhe mundësive jashtë vendit. Ndërtimi i një kulture që nxit profesionistët të rriten dhe të qëndrojnë në Shqipëri është prioritet personal.
Viti 2026 do të shpërblejë bankat që kombinojnë menaxhimin e disiplinuar të rrezikut, investimet guximtare në transformim dhe fokusin e palëkundur te klienti.