Investimet e Huaja: Strategjia Synon Orientimin drejt Prodhimit, jo Pasurive të Paluajtshme
Shqipëria duhet të përqendrohet në tërheqjen e investimeve të huaja drejt sektorëve të industrisë, teknologjisë dhe prodhimit, pasi aktualisht një pjesë e konsiderueshme e kapitalit vazhdon të drejtohet drejt pasurive të paluajtshme. Ky theksim del qartë nga Strategjia Kombëtare për Industrinë 2026-2030.
Dokumenti vlerëson se mënyra aktuale e financimit të ekonomisë nuk po kontribuon mjaftueshëm në zhvillimin e sektorëve prodhues. Sipas strategjisë, “Struktura aktuale e financimit në ekonominë shqiptare karakterizohet nga një orientim i kufizuar drejt sektorëve prodhues. Sistemi bankar mbetet konservativ dhe i orientuar kryesisht drejt sektorëve me risk më të ulët, si ndërtimi dhe pasuritë e paluajtshme, ndërkohë që investimet në industri dhe teknologji mbeten të nënfinancuara”.
Qeveria ka si synim që në vitet e ardhshme investimet të drejtohen më intensivisht drejt aktiviteteve që prodhojnë mallra, shtojnë eksportet dhe gjenerojnë më shumë vlerë të shtuar në ekonomi.
Sipas dokumentit, Shqipëria ka mundësinë të përfitojë nga interesi në rritje i investitorëve të huaj, por thekson nevojën që këto investime të orientohen drejt sektorëve prodhues. Strategjia argumenton se “Interesimi në rritje i investitorëve ndërkombëtarë për ekonominë shqiptare, së bashku me potencialin për të orientuar investimet drejt aktiviteteve prodhuese dhe inovative, përbën një mundësi të rëndësishme për diversifikimin e strukturës ekonomike”.
Megjithatë, të dhënat e paraqitura në dokument tregojnë se pasuritë e paluajtshme vazhdojnë të tërheqin më shumë investime të huaja sesa industria.
- Në fund të vitit 2025, stoku i investimeve të huaja direkte në sektorin e pasurive të paluajtshme arrinte në 9.5 miliardë euro.
- Në të njëjtën periudhë, stoku i investimeve në industrinë përpunuese ishte rreth 6 miliardë euro.
Tendenca e njëjtë vihet re edhe tek investimet e reja. Gjatë vitit 2025, sektori i pasurive të paluajtshme tërhoqi 561 milionë euro investime të huaja direkte, ndërsa industria përpunuese vetëm 107 milionë euro. Kjo do të thotë se investimet e reja në pasuri të paluajtshme ishin më se pesë herë më të larta se ato në industri.
Për këtë arsye, strategjia vendos si objektiv kryesor rritjen e investimeve në sektorët prodhues dhe në aktivitetet me teknologji të avancuar. “Qëllimi i saj është të mbështesë kalimin drejt një modeli zhvillimi të bazuar në produktivitet dhe vlerë të shtuar, duke rritur peshën e prodhimit në ekonomi, duke ngritur intensitetin teknologjik dhe duke zhvilluar zinxhirët e furnizimit,” thekson dokumenti.
Strategjia nënvizon se industria përpunuese duhet të luajë një rol më të rëndësishëm në ekonomi dhe se investimet duhet të ndihmojnë kompanitë shqiptare të integrohen më mirë në tregjet ndërkombëtare.
- “Zhvillimi i industrisë përpunuese, forcimi i lidhjeve me zinxhirët rajonalë dhe globalë të vlerës, si dhe orientimi i investimeve drejt aktiviteteve me intensitet më të lartë teknologjik, përbëjnë mundësi konkrete për rritjen e vlerës së shtuar në ekonomi,” thuhet në strategji.
Ky ndryshim strategjik shihet si i domosdoshëm për ta bërë ekonominë shqiptare më produktive dhe më pak të varur nga sektorët që nuk gjenerojnë prodhim dhe eksporte në të njëjtën masë si industria.