Analiza e titullit dhe përmbajtjes së artikullit tregon se tema kryesore është vlera dhe efektiviteti i retreat-eve për ekipet në vendin e punës. Artikulli trajton pse kompanitë po investojnë më shumë në këto lloj aktivitetesh, si matet kthimi i investimit dhe cilat janë dallimet mes përvojave efektive dhe atyre thjesht sipërfaqësore. Nuk ka elemente të gjuhës së urrejtjes, dhunës, diskriminimit, përmbajtjes eksplicite apo përmendjeve të ndjeshme.
Këtu është rishkrimi i artikullit në shqip standard:
Një ekip i lodhur kushton më shumë se një retreat i menduar mirë
Flet Jonel Kristo, drejtues i ISN Albania
Në një treg pune ku mbajtja e talenteve është bërë gjithnjë e më e vështirë dhe ku brezat e rinj kërkojnë më shumë sesa një pagë të mirë, shumë punëdhënës po e shohin investimin te kultura organizative si një avantazh konkurrues. Por a sjellin realisht rezultat këto aktivitete, apo rrezikojnë të kthehen në një shfaqje korporative me kosto të lartë?
Për Jonel Kriston, trajner në ISN Albania, vlera e një retreat-i nuk matet me hotelin apo aktivitetet argëtuese, por me ndryshimet që sjell te mënyra si njerëzit komunikojnë, bashkëpunojnë dhe ndërtojnë besim mes tyre. Në këtë intervistë ai shpjegon pse retreat-et po fitojnë terren në kompanitë shqiptare, si mund të matet kthimi i investimit dhe çfarë i dallon përvojat që krijojnë ndikim real nga ato që mbeten vetëm fotografi për rrjetet sociale.
Retreat-et po kthehen në trend në kompanitë shqiptare. Sipas jush, pse bizneset po investojnë gjithnjë e më shumë në këto përvoja dhe çfarë kërkojnë realisht të arrijnë?
Retreat-et nuk janë më thjesht “një ditë pushimi jashtë zyrës”. Kompanitë shqiptare po kuptojnë se sfidat më të mëdha sot nuk janë vetëm teknike, por njerëzore: komunikimi, besimi, motivimi, bashkëpunimi dhe energjia e ekipit. Bizneset po investojnë në retreat-e sepse po shohin se një ekip i lodhur, i fragmentuar ose i paangazhuar kushton shumë më tepër sesa një eksperiencë e menduar mirë.
Ajo që kërkojnë realisht nuk është vetëm argëtim. Ata kërkojnë të rikthejnë lidhjen mes njerëzve, të forcojnë kulturën e brendshme, të ulin tensionet e padukshme dhe të krijojnë një ndjesi të përbashkët drejtimi. Në thelb, retreat-i është një moment ku kompania i thotë ekipit: “Ju nuk jeni thjesht funksione pune, jeni njerëz që ndërtoni diçka bashkë”.
Ju keni organizuar staff retreat dhe programe team building me kompani në Shqipëri. Çfarë ndryshon realisht te punonjësit pas këtyre përvojave? A ka efekt afatgjatë apo është vetëm motivim momental?
Efekti i parë që shihet është çlirimi. Njerëzit fillojnë të flasin më lirshëm, të qeshin më natyrshëm dhe të shohin kolegët jo vetëm si “pozicione pune”, por si individë. Kjo duket e thjeshtë, por në shumë kompani është pikërisht ajo që mungon.
Por efekti afatgjatë nuk vjen automatikisht nga një aktivitet i bukur. Vjen kur retreat-i është i projektuar me qëllim. Nëse thjesht bëjmë lojëra, foto dhe darkë, motivimi mund të zgjasë disa ditë. Por nëse eksperienca prek mënyrën si njerëzit komunikojnë, si marrin përgjegjësi, si zgjidhin konflikte dhe si e kuptojnë rolin e tyre në ekip, atëherë retreat-i bëhet pikë kthese. Ndryshimi real ndodh kur njerëzit kthehen në zyrë me më shumë besim, më pak barriera dhe më shumë gatishmëri për të bashkëpunuar. Retreat-i nuk duhet të jetë shkëputje nga puna; duhet të jetë një mënyrë më e thellë për ta përmirësuar atë.
Nga aspekti ekonomik, si mund ta kuptojë një kompani nëse retreat-i ishte investim i vlefshëm? Çfarë treguesish duhet të shohë: produktivitetin, largimet nga puna, klimën në ekip?
Një retreat nuk duhet matur vetëm me pyetjen “a u kënaqën njerëzit?”. Kjo është e rëndësishme, por jo e mjaftueshme. Një kompani duhet të shohë se çfarë ndryshoi pas eksperiencës. Treguesit më të mirë janë klima në ekip, cilësia e komunikimit, niveli i angazhimit, ulja e konflikteve të përsëritura, përmirësimi i bashkëpunimit mes departamenteve dhe, në periudhë më të gjatë, ulja e largimeve nga puna.
Produktiviteti është gjithashtu tregues, por duhet parë me kujdes, sepse ndikohet nga shumë faktorë të tjerë. Unë do t’i këshilloja kompanitë të masin situatën para dhe pas retreat-it. Për shembull: sa të qartë janë njerëzit për objektivat, sa të dëgjuar ndihen, sa besim kanë te menaxherët, sa mirë bashkëpunojnë me ekipet e tjera. Nëse këto përmirësohen, atëherë retreat-i nuk ka qenë kosto; ka qenë investim në kapitalin më të rëndësishëm të kompanisë: njerëzit.
Shumë punonjës sot flasin për burnout, lodhje mendore dhe mungesë motivimi. A po përdoren retreat-et si mënyrë për të “riparuar” problemet që krijon vetë kultura e punës?
Po, ndonjëherë retreat-et përdoren si “arnim” i problemeve që vetë kultura e punës i ka krijuar. Dhe kjo është e rrezikshme. Nuk mund të mbingarkosh njerëzit gjithë vitin, t’i lodhësh emocionalisht, të mos i dëgjosh dhe pastaj të presësh që një fundjavë në natyrë ta zgjidhë problemin. Retreat-i nuk duhet të përdoret për të maskuar një kulturë pune të sëmurë. Duhet të përdoret për ta parë atë më qartë dhe për ta përmirësuar.
Nëse gjatë retreat-it, njerëzit hapen dhe tregojnë se janë të lodhur, të paqartë apo të demotivuar, kompania duhet ta marrë këtë si informacion strategjik, jo si ankesë. Retreat-i i mirë nuk është “ikje nga realiteti”. Është një pasqyrë. Ai tregon çfarë funksionon, çfarë nuk funksionon dhe çfarë duhet të ndryshojë në mënyrën si kompania udhëheq, komunikon dhe kujdeset për njerëzit e saj.
Në retreat-et moderne flitet shumë për komunikim, motivim dhe performancë. Pse njerëzit shpesh hapen më shumë jashtë zyrës sesa brenda saj?
Sepse zyra ka role, hierarki dhe filtra. Njerëzit hyjnë në zyrë si menaxherë, specialistë, drejtorë, punonjës të rinj. Jashtë zyrës, këto role zbuten. Njeriu bëhet më shumë njeri dhe më pak titull. Ambienti ndikon shumë në sjellje. Në një sallë mbledhjesh, njerëzit shpesh mendojnë: “Si do të tingëllojë kjo?”, “A do të më gjykojnë?”, “A është e sigurt ta them?”. Në një retreat të mirëstrukturuar, me atmosferë të sigurt dhe aktivitete të menduara, këto mbrojtje ulen. Njerëzit nuk hapen vetëm sepse janë jashtë zyrës. Hapen sepse ndihen më të sigurt, më të parë dhe më pak të kërcënuar. Prandaj dizajni i retreat-it është shumë i rëndësishëm. Nuk mjafton vendi i bukur; duhet krijuar hapësira psikologjike ku njerëzit ndihen të lirë të flasin pa frikë.
A mendoni se retreat-et po bëhen edhe pjesë e konkurrencës mes kompanive për të mbajtur talentet, sidomos te brezi i ri që kërkon më shumë balancë dhe përvoja, jo vetëm pagë?
Absolutisht po. Sidomos brezat më të rinj nuk e shohin punën vetëm si burim page. Ata kërkojnë kuptim, energji, zhvillim, marrëdhënie të mira dhe një ambient ku nuk ndihen të konsumuar. Kompanitë që nuk e kuptojnë këtë do ta kenë gjithnjë e më të vështirë të mbajnë njerëzit e mirë.
Retreat-et janë bërë pjesë e paketës emocionale të punës. Nuk e zëvendësojnë pagën, drejtësinë apo mundësitë e karrierës, por e forcojnë lidhjen mes punonjësit dhe kompanisë. Kur një ekip përjeton diçka të bukur bashkë, krijon kujtime të përbashkëta. Dhe kujtimet janë pjesë e kulturës. Megjithatë, talentet nuk mbahen me një retreat në vit. Mbahen me një kulturë të qëndrueshme. Retreat-i mund ta përforcojë këtë kulturë, por nuk mund ta shpikë nga hiçi.
Ka kompani që shpenzojnë shifra të konsiderueshme për retreat-e luksoze, spa, aktivitete dhe udhëtime. Në këndvështrimin tuaj, kur një retreat është zhvillim real për ekipin dhe kur kthehet thjesht në “show” korporativ?
Një retreat kthehet në “show” kur fokusi është më shumë te pamja sesa te ndikimi. Kur rëndësi merr hoteli, videot, fotot dhe përshtypja në rrjete sociale, por jo çfarë ndodh realisht me ekipin, atëherë kemi më shumë marketing të brendshëm sesa zhvillim. Retreat-i është zhvillim real kur ka qëllim të qartë. Për shembull: të përmirësohet komunikimi mes departamenteve, të ndërtohet besim pas një periudhe të vështirë, të integrohen njerëz të rinj, të rritet përgjegjësia, të qartësohet vizioni ose të zgjidhen tensione të vjetra. Aktivitetet duhet të jenë në shërbim të këtyre objektivave, jo thjesht argëtim i rastësishëm.
Luksi nuk është problem në vetvete. Një ambient i bukur mund ta rrisë eksperiencën. Problemi fillon kur luksi zëvendëson përmbajtjen. Retreat-i më i mirë nuk është domosdoshmërisht ai më i shtrenjti; është ai pas të cilit njerëzit kthehen ndryshe: më të lidhur, më të qartë dhe më të gatshëm për të punuar bashkë.
A keni parë ju gjatë trajnimeve tuaja diferencime të mëdha mes brezave, Millennials dhe Gen Z?
Po, e kemi vënë re qartë këtë ndryshim. Në shumicën e kompanive, mosha e punonjësve varion nga 22 deri në 65 vjeç, çka sjell natyrshëm bashkëjetesën e brezave me pritshmëri, motivime dhe mënyra të ndryshme komunikimi. Kjo krijon herë pas here edhe përplasje brezash apo qasjesh ndaj punës dhe aktiviteteve të përbashkëta.
Për shembull, mënyra se si motivohen punonjësit ndryshon nga një brez te tjetri, ashtu si edhe mënyra se si reagojnë ndaj të njëjtit aktivitet. Brezat më të pjekur priren të vlerësojnë më shumë aktivitetet formuese dhe zhvilluese, ku objektivat dhe rezultatet janë të qarta. Në brezat më të rinj, mirëpritet shumë një aktivitet, të cilit i mungojnë konturet të përcaktuara mirë.